اخبار آرشیوی
محمود گبرلو، منتقد سینما: نسل امروز سینمای ایران نشات گرفته از سینمای فارسی قبل از انقلاب و یا مرعوب فضای روشنفکرزده غربی نیست بلکه اکثر فیلمسازان این دوره از نسل پس از انقلاب هستند که دلسوزانه مایلند در راه اعتلای سینمای ایران و جامعه دینی خود گام بردارند
خبرگزاری فارس نوشت: محمود کبرلو در یادداشتی پیرامون جشنواره فیلم فجر نوشت: جشنواره فیلم فجر را از چهار نظر میتوان مورد تحلیل و بررسی قرار داد. 1- مدیریت و برنامهریزی اجرایی 2- فیلمهای شرکت کننده 3- سیاست گذاریهای سینمای ایران 4- برنامههای جنبی جشنواره. جشنواره از لحاظ مدیریت و برنامهریزی تقریباً بر اساس اصول حرفهای، مدیریت و برنامهریزی شد. تقریباً جدولهای نمایشها، زمانبندی دریافت و پخش فیلم بجز چند مورد جزیی طبق برنامه انجام شد. شعار «اخلاق آگاهی امید» هرچند ربطی به فیلمهای تولید شده ندارد. چون بعد از تولید این شعار داده شد. اما شور و هیجان خاصی به جشنواره بخشید و اهالی مطبوعات نیز برای همین برنامهریزی تقریباً منظم، سنگ تمام گذاشتند و کمترین انتقاد را به دبیر جشنواره داشتند. مدیریت و برنامهریزی جشنواره در گذشتهها ضعف جدی داشت و دیگر عادت کرده بودیم همین شرایط را بپذیریم تا اینکه مدیریت امسال نشان داد اصل برنامهریزی در جشنواره یعنی چی؟ و ما درسالهای گذشته چه عذابی میکشیدیم البته ناگفته نماند اینها دلیل بر آن نیست که اتفاق نادری در این دوره افتاده باشد بلکه همه چیز تقریباً طبق برنامه و
زمانبندی پیش رفت و به نوعی به همه یادآور شد که میشود جشنواره منظمی برگزار کرد و اصلاً مدیریت یعنی همین! برنامههای جنبی جشنواره نیز با نگاهی نو به سینما و با حضور جمع کثیری از میهمان خارجی خوب و منظم برگزار شد. هرچند که خیلی پربار و غنی نبود و بیشتر در حد یک برنامهریزی تشریفاتی و تبلیغاتی بسر گذشت اما میتوان آن را آغاز یک حرکت جدید نامید به شرط آنکه مدیران بعد ادامه دهنده این تفکر نوین باشند. بازار فیلم در جشنواره هم که بیشتر به یک شوخی شبیه است جدی نیست که بخواهیم درباره آن تحلیل داشته باشیم. تنوع در مضامین یکی از امتیازات فیلمهای امسال بود. فیلمهایی در ژانر کودکی که طی سالهای گذشته فراموش شده بود خلق شدهاند که گاه مضامین زیبا و غنی به همراه خود داشتند. مثل «سلام بر فرشتگان» فرزاد اژدری که با تکیه برتر و کارهای مختلف و با قصهای روان با مفاهیم عمیق دینی سعی در برقراری ارتباط با کودکان داشت. مضامین اجتماعی نیز در درون خود از تنوع زیادی برخوردار است. مضامینی که گاه به سیاست هم اشاره دارد که برای اولین بار است اینگونه فیلمسازان در حوزه سیاست وارد شدهاند. «یک سطر واقعیت» علی وزیریان هر چند ژانر اجتماعی
است اما نیم نگاهی هم به حوزه سیاست دارد و یا «تلفن همراه رئیس جمهور» به بهانه سفرهای استانی رئیس جمهور قصهای را دستمایه قرار داده که به معضلات اجتماعی نیز میپردازد. «گشت ارشاد» سعید سهیلی نیز عامیانه و البته دلسوزانه برخی نکات اجتماعی را متذکر میشود و یا «گیرنده» مهرداد غفارزاده که آن هم روایت مناسب و مطلوبی از فضای اجتماعی جامعه به بهانه نوشتن نامه برای رئیس جمهور بیان میکند. زیباترین فیلم جشنواره در حوزه اجتماعی فیلم سینمایی «بوسیدن روی ماه» ساخته همایون اسعدیان است که اوج زیباییهای اخلاق، گذشت و ایثار به بهانه توجه به زندگی دو مادر شهید را بیان میکند و چه حیف که داوران به آن بیتوجه بودند و یا «نارنجیپوش» داریوش مهرجویی با نگاه نقادانه به معضلات اجتماعی تصویری زیبا از وحدت و همدلی ملت ایران را به تصویر می کشد. در حوزه دفاع مقدس امسال فیلمهای شگفتانگیزی را شاهد بودیم که در طول سالهای گذشته سابقه چندانی نداشته است آن هم با زاویه نگاههای متفاوت و البته گاه در قالب کمدی و گاه در قالب جدی و فیلم سینمایی « ملکه» و «روزهای زندگی» زیباترین و قویترین فیلمهای جشنواره در ژانر دفاع مقدس بودند. هر دو
فیلمساز از جوانان نسل پس از انقلاب هستند که در دوران سالهای دفاع مقدس با رزمندگان و مردان آن سالها زندگی کردند و این بار هر کدام با زاویه نگاه خود دفاع مقدس را به تصویر کشیدند. شاهکارهای بسیار درخشان که در تاریخ سینمای ایران ماندگار خواهند شد. امسال ژانر سیاسی جشنواره بسیار پررنگ و قدرتمند به میدان آمد. «قلاده های طلا» نمونه بارز و جدی آن است که به فتنه سال 88 پس از انتخابات میپردازد که ریتم خوب، تحلیل عمیق و موشکافانهای دارد. «محرمانه تهران» نیز از جمله فیلمهای سیاسی جشنواره بود که هرچند پرداخت آن قدری ضعیف بود اما تحلیل عمیق آن از روشنگری فیلمساز آن دارد البته در این میان فیلمهایی بودند که به مذاق برخی (و از جمله من) خوش نیامدند اما بحث برانگیز و چالش برانگیزند. مثل برخی فیلمهای اجتماعی که به موضوع خیانت در قشر متوسط جامعه میپردازند مثل «برف روی کاجها»، «پلچوبی» که نمیتوان بدون تحلیل از کنار آنها گذشت و یا «پذیرایی ساده» مانی حقیقی که انسان را وادار به چالش فکری میکند. بالاخره بهتر از فیلمهای مثل «زندگی خصوصی» است که ناجوانمردانه رقیب را به مسائل اخلاقی میکشاند و سینمای نجیب ایران را آلوده
میسازد. روح کلی جشنواره نشان میدهد اتفاقات جدیدی در حال رخ دادن است که ممکن است به مذاق برخی خوش نیاید و این طرف و آن طرف هیاهو کنند که اصلاً ریلگذاری معنا ندارد و گروهی که در راس کار قرار دارند ناتوانترین مدیران سینمایی هستند اما اگر منصفانه و با دقت به عملکردها نگاه کنیم متوجه ریلگذاریهای مناسب و مطلوب در سینمای ایران میشویم. در شرایطی که سیسال از عمر جشنواره میگذرد نیاز ضرروری است متناسب با شرایط و موقعیت، سیاستگذاری جدیدی تعیین گردد. دیگر نمی توان گفت نسل امروز سینمای ایران نشات گرفته از سینمای فارسی قبل از انقلاب و یا مرعوب فضای روشنفکرزده غربی است بلکه اکثر فیلمسازان این دوره از نسل پس از انقلاب هستند که دلسوزانه مایلاند در راه اعتلای سینمای ایران و جامعه دینی خود گام بردارند اما چگونه و با چه حمایتی که بحث جدی و اساسی است. در وهله اول میبایست تکلیف سینمای ایران با مردم جامعه و نظام مشخص شود. واقعیت این است که وضعیت فعلی سینمای ایران ارتباط چندانی با مردم ندارد و بیگانه هستند. در میان جمعیت نزدیک به 80 میلیون نفر در سال نزدیک به پانزده میلیون نفر از سینما استقبال میکنند یعنی نزدیک 20% و
این نشانه فاصله بسیار زیاد مردم و فیلمسازان است و طبیعتاً محور اصلی این ارتباط قصه و مضامین متناسب و مطلوب است چون اگر تماشاچی احساس کند فیلمها، قصهها و مضامین موردپسند آنان است حتماً استقبال زیادی خواهند کرد. اما هم اکنون این فاصله جدی بین مردم و سینما ایجاد شده است. سینمای فعلی ایران بیشتر جنبه شخصی دارد. فیلمها گاهی ساختار خوب و حرفهای هم دارند و یا برخی مضامین جذاب و تماشایی است اما باز هم نتوانستند با مردم ارتباط برقرار کنند و البته منظور از ارتباط ، ارتباط با هر روش و طریقی همانند دوران قبل از انقلاب نیست بلکه یک ارتباط شرافتمندانه و نجیبانه که هم موردپسند مردم واقع شود و هم باعث ارتقاء فکری تماشاگر شود. ضعف جدی در این مسیر خلاءهای قانونی است که منجر به فاصله بسیار زیاد مردم با سینما و سینماگران با مسئولان شده است. هیچ قانون مشخصی در سینما رعایت نمیشود. هر اداره نظارتی و یا هر مسئولی به رغم خود تبیین کننده قانون میشود. تولیدکنندگان و سینماگران نمیدانند چه مسیری را باید طی کنند تا هم گردش تولید و بروز خلاقیت خود را داشته باشند و هم اثرشان مورد تائید و حمایت مسئولین قرار گیرند. امیدوار باشیم که
سازمان سینمایی که گام مثبت فعالیت خود را آغاز کرد با اصلاح و تکمیل قوانین هم تکلیف فیلمساز و مردم را مشخص کنیم تا مجبور نباشیم برای هر فیلم «علیرضا سجادپور» را به آن سنجاق کنیم تا توضیح دهد مطابق با قانون است یا مخالف قانون! امسال نشانههای ریلگذاری بسیار مشهود بود. مشخص است که متولیان هدفهایی دارند و برای رسیدن به آن هدفها درحال برنامهریزی هستند اما با معضل جدی در این مسیر روبرو هستند و آن هم بضاعت فیلمسازان و قدرت و توانایی آنان در همراه شدن با این ریلگذاری است. البته ممکن است در مسیر ریلگذاری اشتباهاتی وجود داشته باشد که دارد اما دیکته ننوشته هیچ وقت غلط ندارد. حوزه فرهنگ به گونه است که باید قدری صبر و تحمل اختیار کرد تا شاهد نتیجه ریلگذاری بود.