اخبار آرشیوی

کدخبر: 428564

علیرضا افخمی، کارگردان: تسلط نگاه کلیشه‌ای و قرائت‌های خاص از دین، عامل کلیشه‌ای شدن آثار دینی می‌شود/ سینمای دینی آن چنان که باید در کشور ما ترویج پیدا نکرده است/ کار کردن در مورد مسائل مذهبی و دینی خیلی با حساسیت مواجه است

به گزارش «نسیم» علیرضا افخمی، نویسنده، کارگردان و ناظر کیفی تلویزیون در گفتگو با ستاد خبری جشنواره فیلم کوتاه دینی "رویش" درباره سینمای دینی اظهار داشت: - از سینمای دینی تعاریف مختلفی ارائه می‌شود و تعاریف متفاوتی وجود دارد، اما به نظرم هر فیلم یا سریالی که با بنیانی‌ترین مباحث دینی سر و کار داشته باشد از قبیل آخرت، دنیای پس از مرگ و ... و یا بخواهد تماشاگرش را به این مفاهیم ارجاع بدهد و به فکر بیندازد می شود گفت که اثری دینی است. - اگر قرار باشد ما تعریف جامعی ارائه بدهیم فیلم دینی مفاهیم اخلاقی و انسانیرا در برنمی گیرد چون این جنبه مستقلی دارند و مفاهیم دینی جنبه مستقلی برای خود دارد و فکر می‌کنم مفاهیم انسانی می‌تواند جزو مفاهیم دینی قرار بگیرد و در عین حال می‌تواند قرار نگیرد، بستگی دارد چگونه نگاه کنیم. - می‌توان مستقل از مفاهیم دینی هم به مسائل اخلاقی و انسانی نگاه کرد بنابراین هر فیلمی که موید مفاهیم اخلاقی و انسانی باشد لزوما می‌تواند یک فیلم دینی به حساب نیاید. - مفاهیم دینی کاملا مستقل است همان طور که مفاهیم اخلاقی هم می تواند مستقل باشد. به عنوان مثال توجه تماشاگر اگر به دنیای پس از مرگ جذب بشود آن فیلم می تواند یک فیلم دینی به حساب آید و فکر می کنم که این فیلم طبیعتا و لزوما یک فیلم دینی و اسلامی توام نیست، می تواند دنیای پس از مرگ را با رویکرد مثلا دین مسیحیت مورد بررسی قرار بگیرد یا دنیای پس از مرگ با رویکرد دین یهود، به هر حال همه این دیدگاه ها دینی است چون به دنیای پس از مرگ و آخرت می پردازد. فیلمی که مستقل از مفاهیم اخلاقی اشاراتی به اعتقادات و رویکردهای دینی کاراکترها دارد را می‌توان فیلم دینی محسوب کرد. - فیلم دینی می تواند به مفاهیم دینی و مفاهیم دنیوی و اخروی ما بپردازد و فیلمی می تواند فقط یک کاراکتر مذهبی داشته باشد و این کاراکتر اشاراتی به دیدگاه‌های دینی اش بشود یا تاثیراتی بر داستان فیلم بگذارد و به نظرم هر دوی این فیلم ها دینی به نظر می آید ولی طبیعتا آن فیلمی که به مفاهیم بنیادی و اساسی دین اشاره دارد و یا بررسی اش می کند و تماشاگر را به فکر وا می دارد فیلم دینی تری است یا بهتر بگویم گستره طرح دین در آن عمیق تر است تا فیلمی که فقط یک کاراکتر مذهبی در آن حضور دارد. - هر فیلم یا اثر هنری که بتواند به خوبی سوالات بشر در مورد مفاهیم دینی را جدی تر مطرح کند و یا پاسخ هایی برایش ارائه بدهد که البته پاسخ به معنای قطعی اش نیست منظورم این است که توضیحی برایش ارائه بدهد برای تماشاگرش نیز که این سوال را در ذهنش دارد طبیعتا جذاب خواهد بود و این آثار دینی هستند. ایده فیلم دینی می تواند درست پرداخته نشود و فیلم دینی ساخته نشود و یا ضدش باشد، هر اتفاقی ممکن است در ساخت فیلم بیفتد. ممکن است کسی فیلم تاریخی در توصیف و تایید مشروطیت بسازد ولی ناگهان تبدیل به ضد مشروطیت شود! - عوامل زیادی در وضعیت کنونی سینمای دینی در کشور ما دخیل است که سینمای دینی آن چنان که باید در کشور ما ترویج پیدا نکرده. علل تکنیکی که مثلا در شاخه پرداختن به معاد نیازمندش هستیم ولی در سینمای ما ابزار و آدم‌های متخصصش را به حد کافی نداریم، ضعف فیلمنامه که کلا در سینما و تلویزیون ما وجود دارد و ... ولی به صورت خاص در سینمای ما یک مانع جدی تر هم وجود دارد آن هم یک قرائت خاص و قطعی است. وقتی به سمت مباحث دینی می روید فقط یک قرائت هست که امکان طرحش وجود دارد در حالی که بین علمای پیشین و امروزین هم اختلاف نظر وجود دارد و تبیین ها و تفسیرها در خیلی جاها متفاوت است ما مسائل عرفانی و دیدگاه‌های فلسفی در عالم اسلام داریم که خیلی وقت ها با یکدیگر متفاوت اند. - در کشور ما این امکان نیست که تفاسیر مختلف و متفاوت در خصوص مفاهیم دینی گفته شود و به تصویر بیاید، معمولا روی یکی دو دیدگاه محدود است، مثلا فرض بفرمایید دیدگاه‌های ملاصدرا را بخواهیم بیان کنیم در خیلی زمینه ها امکانش نیست، یکی از موانع مهم این است یک تفسیر امکان به تصویر کشیدن و بروز پیدا می کند. - به نظرم این تفسیری که مسلط است نگاه پرطرفداری بین علما و مردم است، ولی می‌خواهم بگویم تنها دیدگاه نیست اما تنها دیدگاهی است که امکان طرحش وجود دارد. - یکی از دلایل عدم رغبت تهیه کنندگن به ساخت موضوعات دین همین طرح یک دیدگاه خاص است که نگاه مسلط تفسیری به مباحث دینی و به خصوص مباحث دینی مربوط به معاد خیلی گقته شده است بنابراین بداعت خود را از دست داده است اما دلایلی دیگری هم در کار است که اصولا کار کردن در مورد مسائل مذهبی و دینی خیلی با حساسیت مواجه است و نگاه خیلی دقیق و حساسی بر رویش است که خودش باعث می شود دردسرساز بشود - کسانی که در حوزه سینمای دینی می آیند احتمالا بعد از پخش اثرشان و یا در طول کار باید پاسخگوی تعداد زیادی از افراد متخصص و حتی گاهی غیر متخصص باشند و نقدهایشان را بپذیرند که در انواع کارهای دیگر اینقدر دردسر ندارند. - وقتی یک فیلم مذهبی می‌سازی در انتها ممکن است با آدم های مهمی مثلا افرادی در حوزه علمیه قم هستند و وارد این قضیه می شوند بحث کنی، شاید خیلی وقت ها هم حق داشته باشند چون با تفسیری که آن ها قبول دارند و تفسیر مسلطی است فیلم را می بینند و شاید خیلی وقت ها سریال و فیلم شما متفاوت باشد! به هر حال باید پاسخگو باشی و صرف اینکه بگویی این دیدگاه دینی از نگاه ملاصدرا است یا فلان آدم بزرگ دینی است که این گونه اعتقاد داشته و من اعتقاد او را تصویر کردم کافی نیست و پذیرش نمی شود و افراد بزرگ و موثر معترض می شوند که نباید اینچنین چیزهایی طرح شود هر چند متعلق به افراد بزرگ دین و فلسفه باشد. - حضور کارشناس دینی در یک فیلم یا مجموعه اتفاق خوبی است و خیلی خوب است که از این اتفاق استفاده کنیم ولی استفاده از کارشناس دینی موجب این نمی شود که فیلمنامه نویس یا کارگردان احساس استغنا بکنند از اینکه خودشان باید مطلبی را مطالعه بکنند. - اگر آرمانگرایانه بخواهم بگویم به نظرم فیلم دینی وقتی بهترین می شود که هم فیلمنامه نویس و هم کارگردان کار در موضوع خاص قصه خودشان کارشناس دینی شده باشند. یعنی اگر قرار است راجع به معاد فیلم دینی ساخته بشود در آرمان گرایانه ترین حالت فیلم به نحوی یک فیلم شاخص و شاهکار تبدیل بشود که فیلمنامه نویس و کارگردانش قبل از ساخت فیلم آن قدر مطالعه کرده باشند که خودشان کارشناس شده باشند. وقتی قرار باشد یک فیلمنامه نویس و کارگردان در کنار خودشان یک کارشناس داشته باشند طبیعتا چون آن کارشناس فیلمنامه نویس و کارگردان نیست نمی تواند کمک خاصی بکند یعنی می‌خواهم بگویم تفاوت زیادی بین این دو خواهد بود. - وجود کارشناس دینی می تواند جلوی خیلی از اشتباهات را در یک فیلم دینی بگیرد و باعث ارتقاء جنبه‌های تخصصی آن کار شود اما باز هم به نظرم زمین تا آسمان فاصله دارد با یک کار دینی که سازندگان آن که فیلمنامه‌نویس و کارگردان باشند، کارشناس بوده اند.
ارسال نظر: