اخبار آرشیوی
نشست عوامل "بی تابی بیتا" در خبرگزاری «نسیم»/۱- مهرداد فرید: تناقضها فیلم را اذیت کرد؛ تلویزیون ما را با تیزر رایگان تشویق اما حوزه هنری ما را تنبیه میکرد/ متولی فرهنگ نباید خودش را با شعورتر از اهل فرهنگ بداند/ پخش کننده و سینمادار بجای کیفیت فیلم، نگاهش به ستارههاست
مهرداد فرید، کارگردان فیلم سینمایی "بی تابی بیتا" در نشست عوامل فیلم در خبرگزاری «نسیم» به توضیحاتی درباره فیلم پرداخت: ** «بیتابی بیتا» درباره طبقات اجتماعی متوسط و فرودست است - به صرف این که کاراکتر اصلی قصه، زن است نمی توان گفت که فیلم درباره ی زنان است. همان طور که در فیلمهای قبلی من مانند «آرامش در میان مردگان» و «همخانه» با این که شخصیتهای اول داستان، زن بودند اما تاکیدی بر روی مسائل زنان نداشتند. البته این موضوع درباره «زن ها شگفت انگیزند» فرق می کند چون آن فیلم واقعا زنانه بود. - قصه ای که در «بیتابی بیتا» روایت می شود می توانست برای یک مرد اتفاق بیافتد برای همین فکر می کنم این فیلم اصلا یک فیلم زنانه نیست. گرچه دلیل این که من شخصیت اول داستان را زن در نظر گرفتم، این بود که در جامعه ای زندگی می کنیم که زنان فرصت کمتری برای فعالیت های اجتماعی و شغلی دارند و اغلب در حاشیه قرار گرفته اند. - جامعه امروز ایرانی شامل 3 طبقه اجتماعی میشود که دو طبقه متوسط و فرودست نقش مهمی در تعیین اتفاقات اجتماعی و سیاسی کشور داشته اند. همیشه هر گاه و به هر دلیلی طبقه متوسط و فرو دست با هم به تفاهم رسیده اند، تحولات
سیاسی و اجتماعی رقم خورده است. حالا هم که به دلایل مضیقه های اقتصادی طبقه متوسط از نظر تراز اقتصادی به طبقه فرودست نزدیک شده، در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، حماسه ی سیاسی به وقوع پیوسته است. - در فیلم "بیتابی بیتا" نمایندگانی از هر دو طبقه حضور دارند. بیتا از طبقه متوسط است که با مرگ پدر، دچار مشکلات اقتصادی زیادی شده و از این بابت شبیه امیر که طبقه فررودست را نمایندگی می کند، شده است. به هر حال چالشهای این دو طبقه در این فیلم، از جنس شرایط زمان ماست و همین چالش ها اتفاقات داستان را رقم می زند. ** فیلمم، مخاطب را با قصهای سرراست و داستانگو مواجه میکند - تکنیک هایی مانند گره افکنی، گره گشایی، تعلیق و غافلگیری از عناصری هستند که در داستان گویی مورد استفاده قرار می گیرد. من در فیلم «بیتابی بیتا» از همین تکنیکها بهره برده ام . درست همان روشی که در سینمای کلاسیک و داستانگو بر آن تاکید می شود. بنابر این شما با فیلمی داستان گو مواجه هستید. - در داستان شاهد آدم هایی هستیم که مجموعه ای از آرزوها، تمناها و نیازها را در وجود خود دارند. آنها به اقتضای شرایط انسانی، ممکن است گاهی وسوسه شوند و کارهایی انجام دهند که
از آن ها انتظار نداریم. در داستان گویی دوران پست مدرن، شخصیت ها به صورت مطلق مثبت یا منفی نیستند در واقع آنها خاکستری هستند. - در این قصه سعی کردیم دردها و آلام انسانی را نشان دهیم. ما در زندگی عادی انسان صد درصد خوب یا بد نداریم. شاید در اسطوره ها بتوان انسان کامل پیدا کرد، اما دوران ما دوران آدمهای متوسط است. از این رو در قصه پردازی نوین، اگر اسطوره سازی کنیم مردم از ما قبول نمی کنند. ** تناقضهای فرهنگی دو نهاد مهم کشور، ما را شگفت زده کرد! - صدا و سیما و حوزه هنری هر دو از نهادهای زیر نظر دفتر مقام معظم رهبری هستند، اما در دیدگاه های آن ها تفاوتهای و بعضا تناقضهای زیادی وجود دارد. وقتی تلویزیون فیلم «بیتابی بیتا» را دید آن را پسندید و ما را تشویق کرد و حتی تیزر رایگان در اختیار ما قرار داد. درحالیکه حوزه هنری بعد از دیدن فیلم، ما را با چماق تحریم تنبیه کرد و باعث شد ما فرصت اکران در سال 91 را از دست بدهیم. نمی دانم چطور دو نهادی که باید خواستههای فرهنگی نهاد رهبری را پیگیری کنند، تا این حد متناقض دارند؟ و رویه مشخصی را طی نمی کنند. ** برای مبارزه با توقع کلیشه ای تماشاگر، پایان فیلم را طراحی کردم - برخی
معتقدند چرا شخصیتهای اصلی فیلم تفاوت سنی زیادی دارند و شاید بهتر بود بازیگری که برای نقش "امیر"(با بازی حامد بهداد) انتخاب شده، جوان تر بود. اما با توجه به معضلی که در اجتماعمان وجود دارد و آن تمایل دختران جوان به مردهای میانسال است، چنین انتخابی منطقی تر به نظر می رسد. به هر حال این تفاوت سنی در میان بازیگران اشاره به چنین معضلی دارد. این روزها ازدواج دخترهای کم سن و سال با مردهای سن بالا کم کم دارد تبدیل به عرف می شود. پسرهای کم سن و سال ترجیح می دهند اصلا زیر بار مسوولیت ازدواج نروند. - قصه «بیتابی بیتا» اجتماعی است و داستان رمانتیکی را عنوان نمی کند که بخواهد در پایان به دلدادگی و دلباختگی برسد. در حالی که چنین تمایلی در تماشاگر عام هست که دختر و پسر فیلم عاقبت به هم برسند. برای مبارزه با چنین تمایلی،ترجیح دادم برخلاف انتظار معمول تماشاگر، قصه فیلم را تمام کنم. ** عمدا قصه را در بلاتکلیفی شخصیتها پایان دادم - در این فیلم به دنبال این بودیم که تماشاگران، استنباط های مختلفی از آن داشته باشند. از تعریف کردن قصه هایی که همه از آن برداشت یکسانی داشته باشند بیزارم. دوست داشتم قصه در تباهی و سیاهی و در
بلاتکلیفی به پایان برسد. - پایان باز برای این فیلم یک نکته مثبت به شمار می رود. فکر میکنم این طوری قصه می تواند در ذهن تماشاگر ادامه پیدا کند. با تمام کردن داستان به صورتی که تکلیف همه چیز روشن شود، فرصت پردازش و خلاقیت را از تماشاگر سلب کرده ایم. بهتر است به تماشاگر امکان معناسازی بدهیم، این طوری تفکر و خلاقیت بیننده را برانگیخته ایم. ** اصولا فیلمنامه ها، قابلیت قضاوت شدن ندارند، چون فیلمنامه یک اثر کامل هنری است - چند ماهی طول کشید تا توانستم برای فیلمنامه ای که نوشته بودم، پروانه ساخت بگیرم. جالب این که آن عضوی از شورای صدور پروانه ساخت که فیلمنامه را رد کرده بود، بعد از ساخته شدن آن، جزو طرفداران فیلم شده بود. حقم داشت.چون اصولا فیلمنامه یک اثر کامل هنری نیست و قابلیت مورد قضاوت واقع شدن را ندارد؛ اگر یک فیلمنامه ی واحد را در اختیار چند کارگردان متفاوت قرار دهید، چند فیلم کاملا متفاوت خواهید دید. به خاطر همین باید بساط تصویب فیلمنامه در مرحله ی صدور پروانه ساخت برچیده شود. ** متولی فرهنگ نباید خودش را با شعورتر از اهل فرهنگ بداند - باید در بخش فرهنگ اعتماد سازی شود تا بشود فیلم خودمان را بسازیم. باید
ما را بر اساس پیشینه فرهنگی و آثاری که پیش از این ساخته ایم، به رسمیت بشناسند و مطمئن باشند کاری نمی کنیم که اشتباه باشد. از طرف دیگر متولی فرهنگ نباید خودش را با شعورتر از اهالی فرهنگ بداند. - متاسفانه در میان افرادی که فیلمنامهها را در سازمان سینمایی میخوانند و نظر می دهند، کسانی هستند که حتی نمی توانند یک املای ساده را بنویسند. اخیرا یکی از آنها با دست خط مبارک خود در حاشیه ی فیلمنامه ی من کلمه وظایف را با «ز» نوشته بود. یکی دیگرشان نمی دانست «ادیسه» چیست! در حالی که هر هنرجوی ترم اولی هم می داند این اسم متعلق به دومین اثر جاودانه هومر است که هشتصد سال پیش از میلاد نگاشته شده است. واقعا این افراد می توانند درباره یک اثر هنری نظر دهند؟ - باید برای خط قرمزها تعاریف دقیق حقوقی ارائه کرد. نباید آزادیهای اهل فرهنگ را با نگاه سیاسی محدود کرد. - سینمای ایران در بخش اکران وضعیت بدی دارد. حتی صاحب فیلم هم نمی داند چه موقع می تواند فیلم را برای اکران حاضر کند. حتی"شورای صنفی نمایش" هم بعضی نکات بدیهی را در نظر نمی گیرد. برای مثال بهتر است از یک بازیگر، به صورت همزمان دو فیلم بر روی پرده نباشد. یا آغاز اکران
فیلمها را در روزهای انتخابات قرار ندهند. ** پخش کننده و سینمادار بجای توجه به کیفیت فیلم، نگاهشان به ستارههاست - پخش کننده ها و سالن دارها به جای در نظر گرفتن کیفیت فیلم، ستاره ها را نگاه می کنند. شاید به همین دلیل است که برای نقش مقابل خانم حصاری از حامد بهداد استفاده کردیم. در واقع آنها به جای مهارتهای فوق العاده حامد بهداد، بیشتر شیفته ی شهرت او هستند. -ریسک بزرگ فیلم زمانی بود که خانم حصاری را برای نقش اول انتخاب کردیم. درست است که ایشان توانایی بازی در نقش اول را دارند، اما هنور سوپر استار نیستند. و همین می تواند به بازار فیلم صدمه بزند. - وقتی بازیگری را برای نقشی انتخاب می کنیم؛ در واقع دنیای جدیدی را به نقش اضافه می کنیم. از طرفی وقتی در حال نگارش یک قصه هستید، برخی از جزئیات را نمی نویسید اما بعد از انتخاب بازیگر، آن جزییات ناخواسته به قصه واردمی شوند. جدای از بازی بازیگر، آناتومی، کاراکتر و فیزیک او خیلی چیزها را دقیق و واضح می کند. ** سینما یک هنر تک صدایی نیست - تعامل بازیگر با کارگردان مهم است. سینما کاری جمعی است و من از بازیگر انتظار دارم تا با فیلمنامه درگیر شود و چیزهایی به آن اضافه کند.
اگر این طور نباشد، نتیجه رضایت بخش نمی شود. سینما هنری تک صدایی نیست. - برای این که بتوانیم داستان فیلم را از با روایت سوم شخص نشان دهیم، از فیلمبرداری پلان-سکانس استفاده کردیم. در این نوع فیلمرداری، به دلیل نوع دکوپاژ و نوع نورپردازی، احساس بازیگر خرد نمی شود و ضمنا فضای قصه نیز متفاوت می شود.