اخبار آرشیوی
نشست خبرگزاری «نسیم» با عوامل نمایش "چکامه رستاخیز"/۱- داود دانشور: آثار آرتور میلر کشش دارد حتی اگر نوشته ۹۰ سالگیاش باشد؛ تئاتر ما نه نمایشنامهنویس خوب دارد و نه نقد جالب/ ای کاش همه را به یک چشم نگاه نمیکردند؛ باسابقه و دانشجو را هم سطح گرفتهاند که ما هم مستثنی نیستیم
کارگردان، مترجم و بازیگر نمایش "چکامه رساخیز" در نشست خبرگزاری «نسیم» با گروه نمایش، از حال و هوای اجرای جدیدترین نمایش تا روزگار تئاتر صحبت کرد و گفت: ** بعد از "پای پیاده" بیکار ننشستیم - بعد از «پای پیاده» سه بار متن "چکامه رستاخیز" را به مرکز ارائه دادیم که دو بار به علت نداشتن سالن کنار گذاشته شدیم تا اینکه بار سوم که سال گذشته بود، قبول کردند و توانستیم امسال کار را برای اجرا آماده کنیم. - علاوه بر این، یک متن هجو بر اساس داستان «لباس پادشاه» داشتیم که نویسنده روس نوشته بود. کاری کودکانه به حساب می آمد و برای اجرا به امکانات تالار وحدت نیاز داشت. میخواستیم کار و قصه جانداری برای تالار وحدت حاضر کنیم که به ما گفتند این تالار برای موضوعات خاصی مورد استفاده قرار میگیرد. چون نمایش ما در موضوع خاص نبود و از طرفی امکاناتی را نیز لازم داشت، نتوانستیم آن را روی صحنه ببریم. - ما نمیخواستیم اجرای بعد از اجرای قبلی گروه که در سال 87 بود، وقفه بیفتد، اما مجبور شدیم به این اتفاق تن بدهیم. ** سالنهای کم الان، جوابگوی گروههای زیاد نیست - پشتوانه فرهنگی خاصی که این جامعه را حرکت دهد وجود ندارد مگر اینکه خود
گروهها تلاش کنند و با کار در این زمینه و انتشار کتاب، قدم هایی را بردارند. - همچنین با افزایش تعداد گروههای تئاتری، کم بودن سالن ها بسیار به چشم میآید. کاش در کار هنری همه را به یک شکل نگاه نکنند، وقتی گروهی چندین سال است که در زمینه هنر کار می کنند نمی توانند با یک گروه دانشجو هم سطح باشند. اگر به گروه های با سابقه فرصت بیشتری دهند، تئاتر می تواند در لایه های جامعه تکان های جدی تری بخورد. - در بازبینی کار مشکلی نداشتیم. کارهای گروه ما هیچوقت معمولی نبوده و میدانند که سبک کاری ما به چه شکلی است؛ شاید تنها در چند جمله و حرکت تغییراتی را ایجاد کردیم. - اگر در متن ایرانی دست در ممیزی بازتر میشود، به جهت این است که ساختار و نگاه ادبی و نمایشنامه نویسی در آن جریان ندارد. اگر کاری ساختارمند و درست باشد، فکر نمی کنم مشکل باشد. - بخش زنده و فعالی از فرهنگ جامعه است که میتواند نیازهای جامعه را منعکس کند. البته باید در همه ابعاد باید سیاسی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی و انسانی باشد. ** نمایشنامه و نقد خوب نداریم - در بخش نگارش نمایشنامه و فیلمنامه خیلی موفق نیستیم، یکی ازویژگی های وجود نمایشنامه خوب در کشور آموزش
است. وقتی نمایشنامه نویسی مانند «آرتور میلر»(که نمایشنامهای او در چکامه رستاخیز استفاده شده) در سن 90 سالگی همچین چیزی می نویسد، می توان آن را با کارهای داخلی مقایسه کند و پیشرفت ها و پس رفت هایش را بشناسد. - البته متاسفانه یا بدبختانه در کشور نقد نداریم، منتقدین هر چیزی به ذهنشان می رسد، را می نویسند. نقد و تئاتر با هم به وجود آمده اند و همدیگر را ساخته اند. پابه پای تئاتر، نقد نیز باید رشد کند. جریان منظم نقدنویسی در هیچ شاخه ای دیده نمی شود. - اگر نقد اروپا را تا قرن 18 دنبال کنید، حجم عظیمی از نقد تئاتر هایشان در کشورهای مختلف وجود دارد، تا نقد در کنار یک فعالیت هنری نباشد نمی تواند واسطه ای بین اثر هنری و مخاطب باشد. ** چرا آرتور میلر را برگزیدم؟ - در درجه اول نویسنده یعنی آرتور میلر، باعث کشش میشود چون کارهای خوبی از او دیده ایم و مطمئن بودیم اثر آخر هم خوبی های خودش را دارد. - وقتی متن آن را می خوانی متوجه تفاوتی که با آثار قبلی نویسنده داشته، می شوی؛ بار معنویت این نمایشنامه بیشتر شده و به نسبت بقیه کارها پربارتر و سنگین تر است. - وجود عناصر خاص در متن، به سمت هجو سیاسی می رود. سعی کردیم برداشت
مخاطب از ژنرال هجو باشد و مورد تمسخر واقع شود. نوع پرداخت و عناصر هجوی که وارد می کند، نمی خواهد قدرت یک نیروی مسلح را به رخ بکشاند، می خواستیم ببینند این نیرویی نیست که یک دولت به آن تکیه کند، بلکه مردم است. - به خصوص چون آخرین کار نویسنده است معنویت آن صراحت بیشتری دارد. همچنین پایان خوشی دارد؛ البته پایان خوش به سبک کمدی نیست، بلکه تمامی دیدگاه های موجود در متن از موضع خودشان رضایت میدهند و حق حیات دادن را مهم می دانند و نمی خواهد از مرگ بهره برداری شود. ** کار با متن فرق میکند؛ اینطور نباشد خبر از مردگی میدهد - طبیعی است که اجرا خوانش متفاوتی دارد و تغییر میکند؛ چون تاثیر اولیه که به وجود می آید، تصویری است که باعث انتخاب کردن متن می شود. اما وقتی در جریان کاری قرار می گیرد و برای صحنه آماده می شود حتما تغییراتی خواهد داشت. - در "چکامه رستاخیز" نیز متن را هرشب می خوانم، چون با هر بار خواندن آن به سرزندگی خاصی می رسم و نکات جدیدی را در روابط انسان ها و دیگر اتفاق ها پیدا می کنم. - کار تنها بعد از خواندن اولیه متن شکل نمیگیرد و حتما فرق می کند. اگر این طور نباشد خبر از مردگی و رکود می دهد. ممکن است
این اتفاق در شب آخر نیز بیفتد. - چیزی که امروز روی صحنه "چکامه رستاخیز" حضور دارد، مطمئنا اولین خوانش نیست. حضور بازیگران و دیگر عوامل خودش باعث تغییر و فکر آن ها نیز وارد کار می شود. ** کارگردانِ بازیگر، راحتتر و بهتر با بازیگرها ارتباط برقرار میکند - در اجرا، خیلی کمک می کند وقتی کارگردان حس بازیگری داشته باشد چون در برخورد با بازیگرهای دیگر نیازهای آنها را بهتر درک می کند. مثلا در همین "چکامه رستاخیز" تعاملات خیلی راحت تر انجام می شود تا زمانیکه تنها تصوری از کارگردانی وجود داشته باشد. ** در ترجمه هیچ وقت کلمهای را نمی شکنم - کاربرد «او» در اجرا به دلیل متن است. خودم در ترجمه هیچ وقت کلمه ای را نمی شکنم. حتی درتمرین هم از بچه ها می خواستم که "اون" بجای "او" به کار نبرند. البته ممکن است گاهی بازیگری با لفظ دیگری راحت باشد که باید نیازهای او را در نظر گرفت. - باید مراقب زبان بود، چون بخش عظیمی از فرهنگ کشور را بر عهده دارد. تئاتر به خطر ماهیت نگارش و تعامل با مردم یکی از بزرگترین نهاد های حافظ زبان و پیشرفت زبان یک کشور باشد و امتحان خودش را نیز پس داده است. تئاتر یکی از ویژگیهایش رسیدن به یک پایه زبانی
است.