اخبار آرشیوی

کدخبر: 559022

احسان شریعتی: فردیدی و هایدگری خواندن دکتر داوری، محصول نگرش‌های سیاسی ژورنالیست‌ها است/ میراث فکری داوری تداوم میراث فکری فردید در مقیاسی متعالی‌تر است/ او تنها شاگردی است که بر خلاف شاگردان دیگر چون شایگان که چرخش فکری داشتند، به سنت فکری استادش وفادار ماند

به گزارش خبرنگار «نسیم»، این استاد دانشگاه در ادامه گفت: - شناخت سطحی از اندیشه های متفکران ایرانی چون دکتر داوری را محصول نگرش های سیاسی ژورنالیست ها است، شناخت دقیق آرای متفکران نیازمند فراهم کردن فضایی سالم و علمی است. در کشور ما فرهنگ و اندیشه هنوز جایگاهی در خور نیافته است به همین دلیل قدر و جایگاه متفکران نیز شناخته نشده است. - امری که در حوزه فلسفه، متفکران را به هم پیوند می دهد جنگ بر سر یک موضوع واحد؛ یعنی هستی است، به قول هایدگر جدال فیلسوفان، جنگی عاشقانه بر سر یک موضوع واحد است، بقیه اش اختلاف است. اگر با چنین نگرشی به جدال فلسفی نگاه کنیم می توانیم قدر و منزلت اندیشمندان را به جا بیاوریم. - میراث فکری دکتر داوری تداوم میراث فکری دکتر احمد فردید در مقیاسی متعالی‌تر است، ایشان در مقایسه با دیگران خط فکری فردید را به شکل قابل دفاعی ارایه کردند و می توان گفت که در بین شاگردان فردید تنها شاگردی بود که بر خلاف شاگردان دیگر چون داریوش شایگان که چرخش فکری داشتند، به سنت فکری استادش وفادار ماند. - میراث فکری فردید و همچنین به شکل متمایزتری دکتر داوری قابل نقد و بررسی است اما نکته مهم این است که باید شرایط این نقد فراهم شود، هنوز هایدگر در ایران شناخته نشده و آثاری که از او ترجمه شده، از کارهای دانشگاهی او فراتر نرفته است. تنها در سال های اخیر است که بعضی از آثار جدی هایدگر ترجمه شده است به همین دلیل قضاوت درباره نزدیکی نحله فردید و داوری و هایدگر نادرست به نظر می رسد. - برافروخته شدن آتش جنگ و جدال میان گروهی که خود را در ایران کارل پوپری و معتقدان به اندیشه های فردید و داوری را هایدگری معرفی می کنند، محصول رسانه ها و محافل سطحی است. نه منتقدان هایدگر او را به خوبی می شناسند و نه منتقدان کارل پور به کنه اندیشه او پی برده اند. - ماهیت بحث غرب زدگی و آنچه فردید و داوری از هویت می گویند با بحث بازگشت به خویشتن خویش شریعتی هم از منظر فلسفی و هم از منظر اجتماعی متفاوت هستند. در حالیکه در تحقیقات و پژوهش های خارج از کشور این دو نحله که تبارشناسی متفاوتی دارند، به غلط یک کاسه می شود. - در بادی امر به نظر می رسد صورت مسئله انحطاط و باز اندیشی درباره علل عقب ماندگی تمدنی و تصلب فرهنگی که ذهن روشنفکران و متفکران ایرانی بعد از مشروطه تا به امروز را درگیر خود کرده، یکسان است، درحالیکه راه حل ها متفاوت است و اندیشندگان به این مسئله به چند طیف تقسیم می شوند. - گروهی از روشنفران ایراد را از سنت می بینند و راه چاره را در نوگرایی و تجدد می بینند، طیف دیگری چون دکتر نصر سنت را بر می گزینند و اشکال را در تجدد گرایی می بینند که این دسته نیز سنت گرا هستند.اما گروهی نو اندیش چون اقبال و شریعتی که خط فکری آنها تدام میراث فکری سید جمال است، معتقد بودند که باید از تجربه روبرو شدن غرب جدید با سنت خود یعنی یونان و روم بهره برد. - این گروه شیوه بازگشت به خویش را بر اساس همین برخورد غرب با سنت خویش برگزید و مروج این اندیشه شد که می توان غرب را بدون قطع آن نقد کرد. - در منظومه فلسفی ایران طیف دیگری با استفاده از روش های جدید به دنبال عزت بخشی به سنت هستند، طیف دیگری که بنیادگرا هستند، می گویند وقتی می توان سنت را حفظ کرد که به آن عزت و اقتدار بخشید و با روش های جدید در امر دنیا و سیاست دخالت کرد. اگر چه سنت گرایان و بنیادگرایان در شیوه ها تفاوت دارند اما هر دو هویت گرا هستند و معتقد به حفظ سنت هستند. - اندیشه های جریان فردید هویت اندیش خواند است، اگر جریان فردید را نگوییم بنیادگرا، می توانیم هویت اندیش و هویت گرا بخوانیم. - این جریان نگاهی کل گرایانه و تقدیرگرایانه به تجدد دارد و مجموعه تجدد را به دلیل اینکه با ذهنیت گرایی، انسان گرایی تفسیر جدیدی از عالم به دست می دهد، رد و یا نقد می کنند. - نگاه این طیف به تجدد تقدیرگرایانه است، آنها با یک خوانش از هایدگر می گویند، تقدیر خود هستی است که در دوران های مختلف خودش را به شکل های مختلف نشان داده است و در این دوران یه این شکل درآمده است، ولی این سوال پیش می آید که اگر تقدیر هست چگونه ما از انقلاب اسلامی صحبت می کنیم؟ مگر مقاومتی نیست در برابر تقدیر؟ پس چرا انقلاب پیش آمد. - مفاهیمی چون انقلاب و رفرماسیون از دید طیف فردیدی محصول تجدد است، اگر به کنه تفکر این عده پی ببریم، می بینیم انقلاب را قبول ندارند و روشنفکران مذهبی را که قبل از انقلاب و بعد از آن مفاهیمی مثل دموکراسی و روشنفکری دینی را مطرح کردند، غرب زده مضاعف می خوانند که در حین مبارزه با غرب، خودآگاه نیستند که با به کار بردن واژه هایی که بار غربی دارد، غرب زده هستند. - البته فردید می گفت «من هم غرب زده هستم ولی برخلاف روشنفکران مذهبی آگاهم به این غرب زدگی»، این بحث ها همان اندازه که در اندیشه های فردید افراطی است، در آثار دکتر داوری اردکانی به شکل متعادل تری مطرح شده است. - باید فضایی متمایز از سطح ژورنالیستی، تبلیغاتی و روشنفکری که شارحان فلسفه و مترجمان را تا حد فیلسوف بر می کشند، ایجاد کرد، تا آرا و اندیشه های متفکرانی چون داوری نقد و بررسی شود. نکته دیگر این است که امنیت و سلامت فضای فکری بوجود بیاید تا این مسایل به شکل پدیدار شناسانه و فارغ از برداشت های سیاسی و روشنفکری مورد قضاوت قرار گیرد.
ارسال نظر: