اخبار آرشیوی

کدخبر: 559617

گفتگوی تفصیلی «نسیم» با کارگردان فیلم "گلوگاه": در سینما یک سلیقه خاص را حاکم کرده‌ایم که هیچ کاری انجام نمی‌دهد/ با "گلوگاه" به گوشه‌ای از سینما می‌روم که کس دیگری نباشد/ نفروشد هم مهم نیست چون دغدغه فروش نداریم/ جریان درست نمی‌کند اما حسنش به ماندگاری است؛ فیلم مستند تاریخ مصرف ندارد/ از ساختش راضی‌ام، چون فیلم خوبی است

محمد ابراهیم معیری با حضور در خبرگزاری «نسیم»، طی نشستی درباره فیلم در حال اکران خود و همچنین برخی مسائل سینما، این چنین گفت: - سینما پدیده مهمی است و چیزی که سینمای ایران را تهدید می‌کند، ایجاد و فضاسازی برای یک نوع از هزاران سلیقه و سبک و ساختار موثر در طول تاریخ سینماست که بسیاری از جوانان گذرانده‌اند. همچنانکه باعث می‌شود در موارد مهم و مهم‌تر آثار سینمایی، رشد کمتری داشته باشیم؛ چه در تولید آثار، چه در تولید فکر و چه پخش و اکران. - فیلم "گلوگاه" به لحاظ قصه، فضا، پرداخت و شکل واقع‌گرایانه، فیلمی متفاوت است که این ها نکات اصلی یک فیلم هستند. ** برای گریز از فیلم‌های معمول این روزها، تلاش می‌کنم - سینما طراحی برای پرده عظیم است و فیلمبرداری طراحی برای پرده عریض؛ در فیلم از این قابلیت سینما استفاده شده. به همین دلیل "گلوگاه" به سمت فیلم های معمولی نرفته است. در تعریفی که در طول تاریخ از سینما به وجود آمده، همیشه پرده عریض محور ارتباط بصری مخاطب و سازندگان فیلم بوده است. - "گلوگاه" ماجرای یک شهر، یک خط طولانی با سه شخصیت اصلی، شش شخصیت درجه دوم و 20 شخصیت فرعی است. همه اینها در ترکیب با هم و میزان حضورشان با اولویت یک داستان به درام نیاز بوده است. پردازش مدرن یک داستان که با یک فضای بصری هم جان تازه‌ای می‌گیرد. ** در سینما، رفته رفته یک سلیقه خاص را حاکم کرده‌ایم - خرده جوامع و خرده فرهنگ‌هایی هستند که در ایران و در قالب سینما دیده نمی‌شوند. معمولا دچار سلیقه غالب می شویم که در همه جوامع هست و مسائل پایه و بنیادین از نظرها دور می‌ماند که می تواند برای یک جامعه پیشرفت فرهنگی مطلوبی به وجود آورد. - اما جامعه ایرانی پیشرفت مطلوبی ندارد، از تیراژ کتاب تا تنوع سینما. البته مخاطب مقصر نیست. باید به مخاطب رنگارنگی سینما ارائه شود و سلیقه های مختلف را داشته باشیم. امروزه سلیقه سینما طیف محدودی را شامل می شود. - در سینما، ما سلیقه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی را کم کم از دست می دهیم و یک سلیقه خاص را حاکم می کنیم که البته برای آن برنامه ریزی هم شده است. که این نگاه در جوامع فرا منطقه و ملی و جهانی نیز وجود دارد. - یکی از آفت‌های فضای مجازی این است که مسائل جرئی را پررنگ می کند که جزئیات فرهنگی در آن حذف می شود. ** سینمای اجتماعی شده سینمای تهران و زوج های جوان! - امروز تعریف صحیحی از سینمای اجتماعی نداریم. سینمای اجتماعی به افراد یک جامعه مربوط می شود که در نقاط دور و نزدیک زندگی می کنند، پرداختن به آنها و مسائلشان همان سینمای اجتماعی است. - بخشی از سینمای اجتماعی، سینمای تهران به عنوان کلان شهر است و بخشی زوج های جوان. دایره سینمای اجتماعی به وسعت تمام انسان هاست. ما در این محدوده جلو می رویم و با شرایطی که داریم گاهی به موفقیت می رسیم. - برای هر موفقیتی که سینمای ملی بدست آورد، خوشحال می شوم، اما دلم می خواهد به خلاها و نقاطی که مغفول شده بپردازم. در فیلم های قبلی هم همین طور بودم که گاهی موثر واقع شد؛ مثل «کتونی سفید» و «پروانه ها بدرقه می‌کنند». جریان درستی ایجاد شد که البته جریان را به نام من تنها نمی توان زد، اما شاهد شکل گیری جریان آموزشی بعد از "کتونی سفید" بودیم. ** به دنبال جریان‌سازی هستم؛ جایی می‌‌میروم که دیگری نباشد - من به دنبال جریان سازی هستم و کاری به سلیقه عمومی و پخش کننده ها ندارم. اما داستان خودم را درست تعریف می کنم و برای آن زحمت می کشم. همه عوامل فیلم هم بهترین کار خودشان را انجام می دهند. ترجیح می دهم در نقاطی قرار بگیرم که کمتر به آن توجه می شود. - خودم فیلم را دوست دارم و فکر می کنم به همه جزیات آن دست پیدا کردیم. امیر نادری که استاد سینمای ایران است، می پرسد چطور این همه بازیگر حرفه ای و مختلف در کنار هم قرار گرفته، در مونتاژ اینطور شده یا در فیلمنامه جزئیات را قرار داده بودید؟ این یعنی که روی آن کار کرده‌ام. - بعضی جزیات در فیلمنامه وجود دارد و بعضی در فیلمبرداری به وجود آمد، سعی کردیم ضمن حفظ فضای مستند و واقع گرا، بتوانیم درامی را نیز با این بازیگرها و لوکیشن ها بسازیم. ** سینمای مستند لازمه بقای یک فیلم است - دوست داشتم سینمای مستند در فیلم باشد؛ من این را حسن فیلم می دانم و چیزی است که برای بقا لازم است. در این حالت فیلم تاریخ مصرف ندارد و سعی کرده زندگی واقعی را به تصویر بکشاند و از خصوصیات سینمای مستند هم در درام بهره گرفته. - در "گلوگاه" کاشت داستان فیلم و اطلاعات اصلی گره و ساخت مثلث عشق در همان 10 دقیقه اول شکل می‌گیرد. این فیلم ها از اصول خودشان تبعیت می کنند و این اصول مبتنی بر دادن اطلاعات صحیح درباره زمان و مکان و جزئیات فرهنگی و اجتماعی افرادی است که در گیر آن هستند. ** جریان درست نمی‌کند اما حسنش به ماندگاری است - خط فیلم جدید نیست؛ این نوع فیلم ها جریان درست نمی کند، بلکه خیلی سخت ساخته می شوند، تنها حسن آن ها به ماندگاری بودن آن هاست. به مرور زمان این فیلم‌ها دیده می شود و تاثیرات فرهنگی شگرفی هم به واسطه فضایی که ایجاد می کنند، می گذارند. ** برای حضور لادن مستوفی هرچند کوتاه، دلیل دارم - حضور این بازیگر (لادن مستوفی) به مدت 10 دقیقه است؛ می‌خواستم به خاطر بکر بودن داستان، فضای مردانه آن حفظ شود. - به دلیل اینکه مخاطب را جذب کند و سطح و ساختاری که در ذهن ساخته‌ام را خدشه‌دار کنم، این کار را نکردم. بلکه استفاده هوشمندانه ای بود، از ایشان به نوعی استفاده شده که در لحظه های نبودنش نیز حال و هوا و درام فیلم را پیش می برد. - ضمن حفظ فضای مردانه، یک حضور نمادین دارد و شکل جدیدی به نقش می‌بافد و مردان هم جور دیگری با آهن در مسیر نقششان حرکت می‌کنند. ** بکر بودن فیلم را پاس می‌داشتیم تا شبیه فیلم دیگری نشود - در عین اینکه کاری که کارکترها انجام می‌دهند، مردانه است؛ می‌توانستم به سراغ خانواده‌شان هم بروم، اما در "گلوگاه"، بکر بودن فیلم را پاس می‌داشتیم که شبیه درام های معمولی نشود. فضای مردانه را ترجیح می‌دهم با اینکه شکل دیگری نیز داریم اما سلیقه من فیلمساز نیست. شاید مخاطبی بخواهد بیشتر از مثلث عشقی بداند و ببیند، اما من اینطور فکر نکردم. ** از اول هم دنبال فروش و گیشه نبودیم - از روز اول دغدغه فروش در سینمای ایران نداشتیم. فروش در ایران چند راهکار دارد، فیلم های تجاری مرسوم یا ایجاد موجی در سینمای اجتماعی. ما خارج از اینها بودیم و ماهیت سینما برایمان مهم بود. - "گلوگاه" می تواند بارها و بارها از شبکه های تلویزیونی و شبکه خانگی پخش می شود و خرجش را دربیاورد اما باید خوشحال باشیم که یک اثر خوب ساخته‌ایم. من روی فیلمنامه آن به مدت 7 سال کار کردم. همیشه دوست داشتم این فیلم را بسازم، فیلمی نیست که مخاطب بعد از دیدن آن را فراموش کند. - ممکن است قسمت های دوم و سوم داشته باشد، البته با نام متفاوت، لوکیشن های متفاوت، موضوعات فرق می کند. شاید محوریتی با این فیلم اول داشته باشد، من دکل را نماد تکنولوژی در دنیای معاصر می دانم و این المان را حفظ می‌کنم.اما مطمئنا سبک و سیاق متفاوت با محتوای دیگری خواهد داشت. ** مخاطب فیلمم خاص نیست، هرکسی می‌تواند پای آن بنشیند - محتوا برای من بسیار مهم است؛ پیام های اصلی فیلم و نوع گفتمانی که می تواند ایجاد کند تا وارد ذهن مخاطب شود. مخاطب خاص نیست، هرکسی از هر قشر فیلم را ببیند و با آن ارتباط برقرار می‌کند و نه فقط نوع خاصی. همه اقشار می توانند مخاطب آن باشند و آن را فراموش نکنند که به نوعی این اتفاق افتاده است. ** من راضی هستم، چون فیلم خوبی است - با توجه به سینمای سلیقه ای که در ایران شکل گرفته، خوشحالم که این فیلم توانسته وارد سبد فرهنگی شود. مسئله بعدی من به میزان فروش آن در کشور با این تبلیغات بر می گردد. البته من خوش بین هستم، مردم خودشان برای فیلم تبلیغ می‌کنند. اگر فضا مساوی و با عدالت باشد، هم آینده را تضمین می‌کند، هم اتفاقات خوبی در فرهنگ می افتد. من راضی هستم، چون فیلم خوبی است. - سینما هنر صادقانه ای است اما دردنیای امروز پیچیده شده است. چیزی که در سینما باقی مانده، فیلم‌هایی بوده که خیلی روشن به بیان مسائل پرداخته و جزئیات را صحیح نشان داده اند. - فیلم صادقانه با مردم راحت ارتباط برقرار می‌کند و به عنوان یک سند فرهنگی باقی می ماند. در این حالت دایره تاثیرگذاری آن هم بیشتر است. پیام های مستقیم و غیر مستقیم را می رساند. ** اگر بتوانم سری‌های دگری از شبه "گلوگاه" را می‌سازم -منتظرم اکران تهران تمام شود تا به اکران شهرستان برسیم. نسخه ویدوئی عرضه شود و اگر شرایط پخش از تلویزیون پیش آمد، آن را هم داشته باشیم تا من برآیند کلی از برخورد مردم با فیلم پیدا کنم که ببینم قسمت دوم را چطور پیش ببرم. - البته بگویم گویا کسی به این سناریو علاقه پیدا نمی‌کند. جریان سینمای ایران مختصر و مفید و سر راست و کم خاصیتی است؛ این سلیقه حاکم است. اگر فیلمسازی خارج از این سلیقه، دغدغه دیگری داشته باشد، خیلی سخت فیلم‌های خودش را می‌سازد. ** اگر "گلوگاه" به فستیوال‌های دیگر می‌رفت . . . - رویکردی در سینمای ایران هست که توجهات خاصی به یک سری جریانات دارد. همچنانکه پخش کننده من فیلم را به چند فستیوال فرستاد اما فیلم هایم عموما در کشور پخش مناسبی ندارد. زبان فیلم بین المللی است و همه می توانند به راحتی ارتباط برقرار کنند. دایره پخش هم مشکلات سینمای ایران را هم دارد، امیدوارم سازمان سنمایی با نوآوری هایی از این شرایط بگذرد و سینمای کشورمان کوچک نشود. - اگر از طرف من این فیلم به فستیوال های دیگر می رفت احتمال قبول شدن آن بسیار زیاد بود، اولین فستیوالی که بودیم، فستیوال توکیو بود که از نظر هنری و اقتصادی بسیار معتبر است. ** سینمای ما هیچ کاری انجام نمی‌دهد؛ سوالات بسیاری داریم که باید پاسخ داد - سینمای امروز ایران باید آئینه‌ای باشد از دامنه وسیع فرهنگی که ما داریم. گرچه برای رسیدن به این نقطه، به تغییرات زیادی نیاز دارد؛ تغییر نگاه می تواند کمک زیادی کند. - سینمای ما هیچ کاری انجام نمی‌دهد، در تاریخ کشور، وقایع زیادی داریم، اما فیلم تاریخی درست ساخته نمی‌شود. - آیا سینمای فانتزی صحیحی داریم؟ آیا در سینمای اجتماعی نگاه های مختلفی داریم؟ آیا سینمای کودک و نوجوان رشدی داشته که بتوانیم آثار خودمان را ترجیح دهیم؟ جلوه های ویژه یا انقلاب دیجیتال در ایران تاثیر گذاشته تا نهادینه شود؟ تجربه گرایی در ایران جایی دارد؟ امثال اینها سوالاتی است که باید پی به چرایی اش برد. - مثلا ببینید؛ متاسفانه فیلم تجربه‌گرا به اکران نمی‌رسد؛ درحالیکه وقتی تجربه را بگیریم الگوهای کلیشه ای تکرار می‌شود. سینمای ما با فکر مردم جامعه ایرانی پیش نمی‌رود اگر برود دغدغه های اجتماعی و اقتصادی بدرستی بیان می شود. - باید افراد اهل فکر و علاقه مند به نکات واقعی با استفاده مناسب از تکنولوژی، تحول در بازار اکران، تحول در بازار بین المللی و با در نظر گرفتن فضای معاصر، بتوانند پیوند مناسبی از گذشته تا امروز برقرار کنند. **تهیه گفتگو: محسن غلامی(قلعه‌سیدی)
ارسال نظر: