اخبار آرشیوی
آروند دشتآرای، کارگردان تئاتر در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: باید در تئاتر جنگید؛ ضرر میدهیم، جور مسئول و نهادها را میکشیم اما با هر ترفندی تماشاچی را به سالن میآوریم/ وظیفه دارند پشت ما باشند ولی نیستند/ تئاتر برای همه، درحد شعار باقی مانده/ برای خودم امضا و هویتی در تئاتر قائل نیستم/ بدون حمایت مجبور شدم جریان تئاتر مستقل را راه بیندازم
آروند دشت آرای، کارگردان "باغبان مرگ" به بهانه این اثر نمایشی که هماکنون در تالار ایوان شمس در حال اجراست، در گفتگویی با خبرنگار «نسیم»، درباره این اثر و همچنین حال و روز امروز هنرهای نمایشی چنین گفت: ** بازیگران شناخته شده سینما و تئاتر به اقتضای زمان انتخاب شدهاند - من از ۲۵ تئاتر صحنهای که در تهران و خارج از ایران اجرا کردم، در ۷۰ درصد موارد از بازیگرهایی استفاده کردم که شناخته شدن نبودند. اما از نمایش «سگ سکوت» به بعد به دلایل مختلفی که اصلیترین آن اقتضای نقش بوده، باید آدمهایی را انتخاب کرد که به آن نقش بخورند. - علاوه بر این تعداد بازیگرهای خوب ما کم است و قطعا بازیگرهایی که در سینما و تئاتر شناخته میشوند هم بازیگر خوبی هستند و مجبور هستیم برای ارائه یک کیفیت مناسب به تماشاگر از یک دایره انتخابی محدود انتخاب کنیم. - دلیل دیگری که باعث شد من در کارهایم از بازیگرانی که بیشتر شناخته شده هستند، استفاده کنم، سیاستهای جدید مرکز هنرهای نمایشی در راستای حمایت از ژانر تئاتر معاصر یا تئاتر تجربی بود. ** از افراد آشنا برای مردم مردم استفاده کردم تا حمایت مردمی شوم - با اعتقاد به اینکه باید تئاتر در
ایران مستقل شود، بدون هیچ حمایتی مجبور شدم این جریان را راه بیندازم که برای این کار از افرادی در کار استفاده کردم که برای مردم آشنا هستند تا حمایت مردمی را داشته باشم. - وظیفه شهرداری، صدا و سیما، مرکز هنرهای نمایشی این است که از گسترش تئاتر در سطح شهر و محلههای مختلف حمایت کند تا تمرکز زدایی شود. این کار چه در حوزه تبلیغات و چه در حوزه مالی میتواند اتفاق بیفتد، اما این کار را نمیکنند. - هیچ ابزاری برای حمایت و ایجاد تئاتر وجود ندارد. حتی دیدیم روزنامههایی که صفحه تئاتر داشتند، رفته رفته مجبور به حذف شدند. پس هنرمند یا باید از تئاتر دست بکشد یا اینکه از ابزارهایی استفاده کند که بتواند از دل خودش با مخاطب ارتباط برقرار کند. - در نهایت انگیزه آخر ما برای استفاده از افرادی که در حوزه تئاتر شناخته شده هستند، ایجاد یک جریان بود. حامد بهداد با گرفتن دستمزد کم در «سگ سکوت» بازی کرد و این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که امثال این افراد از جریان تئاتر مستقل حمایت میکنند. - در نمایش قبلی با عنوان «تن تن و راز قصر مونداس» بیشتر بازیگرها از چهرههای تئاتری بودند که جز شاگردهای خودم هم به حساب میآمدند. ۲۰
درصد از آنها شناخته شده بودند. در حقیقت با استفاده از ترکیب اقتضا و نیاز و توانایی بازیگر این انتخابها را داشتم. ** افرادی در تئاتر سردمدار شدند که کوچکترین تخصصی ندارند - بعد از روی کار آمدن دولتهای نهم و دهم و با توجه به سیاست گذاریهایی که شکل گرفت، احساس کردیم شکل تئاتری که ما کار میکنیم، خیلی مورد پسند نیست. - کسانی مورد پسند بودن را انتخاب میکنند که چیزی از تئاتر نمیدانند. در واقع افرادی در تئاتر سردمدار شدند که هیچ پیشینه تئاتری و کوچکترین تخصصی ندارند وشناختی از انواع تئاتری که در کشور اجرا میشود، نداشتهاند. نشناختن جریانهای مختلف تئاتری مانند تئاتر تجربی، تئاتر کلاسیک تئاتر معاصر تئاتر رسمی. - سیاست گذاریها بر این اساس بوده که تئاتر شهر هم فروش گیشه داشته باشد و ۸۰ درصد گیشه به گروه اجرایی برسد. البته ما نامه نگاریهای زیادی با معاونت فرهنگی انجام دادیم مبنی بر اینکه نمیتوان بدون ایجاد زیر ساخت یک پدیده، آن پدیده را ساخت. - نمی توان تئاتر را بر مبنای تماشاگر قرار داد، ولی مفهوم تهیه کننده را پیش از آن آموزش نداد. وقتی برای مفاهیم مالی نه زیر ساختی وجود دارد و نه تهیه کننده
حرفهای تئاتر، پس زیر ساختهای تبلیغاتی هم شکل نمیگیرد. - برای مثال در کشوری مانند فرانسه وضع متفاوت است. تئاتر با کمک هزینه کم دولتی و بر اساس گیشه به صحنه میرود، اما شهرداری بیلبوردهایی را در اختیار گروههای نمایشی قرار میدهد و امکان تبلیغات را برایشان به وجود میآورد. ** کارگردان را از وظیفه اصلیاش عقب انداختهاند - در چنین شرایطی توپ در زمین کارگردان میافتد؛ وظیفه کارگردان این نیست که به مسائل مالی فکر کند اما معاونت هنری جوری رفتار میکند که خود کارگردان به تبلیغات و بازاریابی فکر کند و از وظیفه اصلیاش عقب بماند. - همچنین ممکن است کارگردان در این مسیر و در انتخاب بازیگر سراغ افرادی برود که برای مناسب نقش نباشند، اما چون تماشاچی بیار هستند برای این کار انتخاب میشوند و این اتفاق سیاهی است که در فضای تئاتر کشور میافتد و باعث انحراف از فضای تئاتر مستقل میشود. - ما قصد داشتیم با تشکیل دفتری، به تربیت تهیه کننده حرفهای تئاتر بپردازیم که در این مسیر ۵ استاد بین المللی قبول کردند با حداقل بودجه به مدت ۶ ماه در ایران مشغول تدریس شوند. سپس همین افراد با دریافت کارت تهیه کنندگی از معاونت هنری،
بودجهها را تحویل بگیرند و در هر سال به تولید تئاتر دست بزنند. با این کار میتوانستیم با زیر ساخت مناسبی درس تهیه کنندگی و مفاهیم بازاریابی را وارد تئاتر کشور کنیم. نمیتوان بدون چنین آموزههایی، کمک دولتی را از سالنی مانند سالن اصلی تئاتر شهر حذف کرد، این ناشی از عدم آگاهی نسبت به تئاتر است. ** تئاتر برای همه، تنها شعار است - تمامی این اتفاق ها معظلی شد که ما به سمت تمرکز زدایی از تئاتر برویم و در بروشور آخرین کاری که در تئاتر شهر بر روی صحنه بردیم «قدم زدن روی ابر با چشمان بسته»، نوشته بودیم که هدف گروه ویرگول تمرکز زدایی از تئاتر شهر، ایجاد تئاتر مستقل و برگزاری جشنواره است. - افراد زیادی به من گفتند که در این سالن نمایش اجرا نکنم. به دلایل مختلفی مانند اینکه سالن مناسبی نیست و تماشاچی ندارد. اما من فکر میکنم تئاتر زمانی وظیفه اصلی فرهنگ سازی خودش را انجام میدهد که در همه جا پخش میشود. - دولت این روزها تنها شعار «تئاتر برای همه» را میدهد. در این میان تنها گروههای تئاتری هستند که ضرر میدهند و با هر ترفندی تماشاچی را به سالن میکشانند تا تئاتر را زنده نگه دارند. ** اجرا در تئاتر شهر نیاز
به گذر از هفت خوان دارد - برای اجرا در تئاتر شهر باید ۴، ۵ تا خوان را رد کرد و در نهایت هم خود معاونت هنری کار را میبیند. البته کسی است که با تئاتر آشنایی ندارد تا شاید بتوان کار را اجرا کرد. - ما گفتیم حمایت مالی نمیخواهیم، و از گیشه تامین میکنیم. در این شرایط شورای هنری و نظارت متن «باغبان مرگ» را قبول کردند. بر اساس منطق گروه ما باید در برنامه تئاتر شهر قرار میگرفت. ولی از تیر ۹۱ ما بدون هیچ برنامهای بودیم. در نهایت هم حرف عجیبی زدند که منتظر باشید کار کدام گروه رد میشود و شما جای آن اجرا بروید. - برخورد مناسبی با یک گروه بین المللی که توانسته جریان ساز باشد، نیست. گروه ما تالار حافظ را راه انداخت. اما خودم در حافظ نتوانستم اجرا داشته باشم. ۸ سال به ما هیچ کمک مالی نکردند. ۸ سال هیچ امکاناتی در اختیار ما نگذاشتند که بتوانیم کار اجرا کنیم. در این شرایط و بعد از تغییر و تحولات سیاسی منتظر هستیم که بدانیم دولت آینده چه برنامهای برای تئاتر مستقل دارد. ** سالن بلا استفاده را راهانداختهایم اما باید اجاره هم بدهیم - سالن دیگری نمیتوانستیم اجرا بگیریم. تئاتر شهر، ایرانشهر و حافظ پر هستند. ما هم
تصمیم گرفتیم اینجا اجرا کنیم. میتوانستیم کار را اجرا نکنیم و از تئاتر شهر بخواهیم که سالن را بدهد. اما گاهی آدم فکر میکند باید جنگید، دولت باید تماشاچی در سالن بیاورد اما ما تلاش میکنیم تا مخاطب را سر صحنه نمایش بیاوریم. اجرا در تئاتر شهر نیاز به گذر از هفت خوان دارد - روند کار نباید به شکلی باشد که دولت فکر کند چون برخی گروهها خودشان کار میکنند، نباید مورد حمایت قرار بگیرند. بلکه دولت باید از همینها حمایت کند، امکانات و بودجه در اختیارشان قرار دهد تا بتوانند سالن مستقل ایجاد کنند. - این موسسه(تالار ایوان شمس) ۲۰ درصد از گیشه را برمی دارد. همه چیز در کشور ما برعکس است. ما حتی به موسسه اکو اجاره هم میدهیم، با اینکه یکی از سالنهای بلااستفادهاش را راه انداختهایم. ** چه چیزی در ما وجود دارد که آقای چرمشیر برای ما متن مینویسند؟ - این متن دو سال قبل چرمشیر به من دادند، سه گانه جنایت است. ۹۰ درصد کارهایی که انجام میدهم با همکاری آقای چرمشیر است. بهتر است بگوییم چه چیزی در ما وجود دارد که آقای چرمشیر برای ما متن مینویسند؟ - فکر میکنم تنها نمایشنامه نویس معاصر که پرچم نمایشنامه نویسی در کشور را بالا
نگه داشته است محمد چرمشیر است. به این دلیل که محمد چرمشیر با تمام ناملایمتها و در تمام برحهها فقط نمایشنامه نوشته و تنها همین بوده است. چرمشیر با وجود داشتن پیشنهاداتی در زمینه سینما و تلویزیون، تنها نمایشنامه نوشته و مینویسد. ** برایم سخت شده با نمایشنامهنویس دیگری جز چرمشیر کار کنم - ویژگی و نوع نمایشنامه بسیار مهم است، آقای چرمشیر هر ایدهای را به نمایشنامه تبدیل میکند. همچنین بعد از سالها همکاری برای من بسیار سخت شده با نمایشنامه نویس دیگری کار کنم. چون شناخت و تقابلی به وجود آمده که به شکلهای مختلف و تنوعهایی که در شیوههای اجرایی میخواهم، برسیم. چرمشیر شاعر صحنه هاست. - من دغدغه شیوه اجرایی نمایش را دارم و همیشه شکلم را عوض میکنم. برای خودم امضا و هویت اجرایی مشخصی قائل نیستم و بر اساس آن چیزی که فکر میکنم کار را انجام میدهم. اشکال مختلفی دارند، درست است که اگر مورد آنالیز قرار بگیرند، باز هم نگاهی از من وجود دارد اما اساسا با چرمشیر به عنوان یک تکنسین خبره روبرو هستیم که مواد خیلی بیربط را میگیرد و به یک نمایشنامه تبدیل میکند. این کاری است که با امید و انگیزه انجام میدهد. ** نمایش برای
زیر ۱۸ سال ممنوع است - بازیگر، تماشاچی به سالن نمیکشاند. تماشاچی به دنبال کار خوب دیدن است. اینکه احساس خوبی بدست بیاورد. با بازایابی خانه به خانه تماشاچی را به سالن میآوریم. این نمایش آدمها را عصبی میکند و با توجه به کار قبلی گروه که مخاطب نوجوان داشت، از این عنوان برای بر. ش. ر استفاده کردیم که مخاطب بداند کار متفاوت است.