اخبار آرشیوی

کدخبر: 582607

گفتگوی تفصیلی «نسیم» با دکتر میرباقری در تشریح دعای افتتاح/۲: ما دعای بدون اجابت نداریم خداوند خلف وعده نمی‌کند؛ اشتباه ما این است که فکر می‌کنیم هرچه از خدا خواستیم باید درجا همان اتفاق بیفتد و چون نمی‌شود می‌گوییم اجابت نشد

قسمت دوم گفتگوی «نسیم» با این استاد دانشگاه به این شرح است: فَلَمْ یَمْنَعْکَ ذلِکَ مِنَ الرَّحْمَهِ لی وَالاِْحْسانِ اِلَیَّ وَالتَّفَضُّلِ عَلَیَّ بجُودِکَ وَکَرَمِکَ "خدایا همه برخوردهای بد و نامناسب من مانع نمی شود که تو به من لطف و احسان نکنی و این که بر من لطفی روا بداری با جود و کرم خودت عجیب که من هرچه بد میکنم تو لطفت از من بر نمیداری " اگر در زندگی دقت کنیم آن را کاملا لمس می کنیم گاهی آدم به ذهنتش می آید این گونه به خدا بگوید: خدایا اگر من جای تو بودم این همه که تو به من لطف کردی خودم به خودم لطف نمی کردم فَارْحَمَ عَبْدَکَ الْجاهِلَ وَجُدْ عَلَیْهِ بِفَضْلِ اِحْسانِکَ اِنَّکَ جَوادٌ کَریمٌ "حالا که تو با این بنده جاهل طرف هستی به این بنده جاهل رحم کن" و با فضل احسان خودت به معنای نیکی مازاد است چرا که احسان یعنی نیکی کردن و فضل یعنی اضافه مازاد با احسان مضاعف خودت بر این بنده جاهل جود کن و ببخشای تو بخشنده کریم هستی این فرازی که گذشت یک گفتگوی خودمانی با خدا است خدایا تو لطف میکنی بعد من بد میکنم تو بازهم لطف میکنی و من بد میکنم در شب های ماه مبارک این ها را با خودش مرور کند تا خشوع و خضوعی در آدم در پروردگار به وجود می آید قسمت بعدی جریان قدرت و عنایات پروردگار را با لسان ستایش وحمد در عالم خلقت بیان میکند. اَلْحَمْدُ لِلّهِ مالِکِ الْمُلْکِ "سپاس خدای را که مالک ملک وسلطنت است" مُجْرِی الْفُلْکِ مُسَخِّرِ الرِّیاحِ "و کشتی را در دریا به جریان می اندازد" که البته این یک بحث قرآنی دارد چنانچه در سوره مبارکه لقمان آیه 31 آمده است « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْکَ تَجْری فِی الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِیُرِیَکُمْ مِنْ آیاتِهِ إِنَّ فی‏ ذلِکَ لَآیاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُور» آیا نمی بینید که چگونه خدا با نعمت اش کشتی در در دریا به جریان می افتد خداوند شما را به دریا می برد که بعضی از آیات وی را مشاهده کنید در این ماجرا آیات و نشانه هایی است برای کسانی که دو ویژگی داشته باشند که اولا صبار باشد دوم شاکر . صبار مبالغه ای از واژه صبر است یعنی بسیار صبور باشند آیات را به دقت ببینند. بدیهی است که صبر در اینجا به معنای صبر در مصیبت نیست بلکه صبر در دقت در آیات الهی است به شرطی آیت برای انسان نمود پیدا میکند که دو ویژگی در ما وجود داشته باشد. اول این که صبار باشیم و با حوصله آیات الهی را نظاره کنیم چنان که شاعر گفته است: برگ درختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتری است معرفت کردگار دوم اینکه شکور باشیم چه بسا دانشمندانی که دقت میکنند در امور طبیعی اما شکور نیستند یعنی در خط بندگی و توحید نیستند طبیعتا بهره ای که باید از آیات ببرند را نمی برند. ممکن است کسانی شکور باشند در راه بندگی خدا باشند؛ اما صبار نباشند و از آیات سریع بگذرند باید هم دقت باشد د و هم شکور باشد. به عنوان نمونه انسان در اعضای بدن خویش دقت کند آیا دست مدبرانه و عالمانه ای را می یابد یا خیر؟ این تنظیم علمی یک سامان بخش می خواهد یا نه؟ فالِقِ الاِْصْباحِ "روشنی صبح را می شکافد " دَیّانِ الدّینِ "تنظیم کننده دین و قانون است." رَبِّ الْعَالَمینَ "او پروردگار جهانیان است" هر فرازی یک فضای زیبا را ایجاد میکند در فضای بعدی صفات ویژه الهی را می گوید اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلی حِلْمِهِ بَعْدَ عِلمِهِ "سپاس خدای را بر حلم و بردباری او بعد از علم او" ؛ یعنی خطا و اشتباه بنده را میداند و بردباری میکند به بیان دیگر خدا می داند و به روی بنده خویش نمی آورد از شرایط عالم این است که باید بردبار باشد تا علم وی سود کند.امام علی(ع) درباره خصیصه های متقین می فرماید:« این ها در شب قدم های خود را در برابر خدا استوار میکنند نماز می خوانند و تلاوت قرآن می کنند اما در روز دانشمندانی بردبار هستند.» وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی عَفْوِهِ بَعْدَ قُدْرَتِهِ "سپاس خدایی را که عفو می کند بعد از آنکه قدرت دارد" یعنی اگر قدرتی نمی داشت عفو مهم نبود یعنی کسی ممکن قدرت نداشته باشد و عفو کند اما خدایا تو قدرت داری و عفو میکنی وَالْحَمْدُ لِلّهِ عَلی طُولِ اَناتِهِ فی غَضَبِهِ "سپاس خدا ی را بر حلم و بردباری طولانی او هنگام غضبش" گاهی خدا بر یک سری کارهای بندگان غضب کند . در سوره حمد می خوانیم: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ *صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضَّالِّین‏» خداوند در قرآن کریم طایفه ای از یهود را بیان می کند که مورد غضب واقع شده اند (غضب الله علیه) در بعضی روایات داریم که در برخی مواقع غضب خدا شدید شده است یکی در روز ی که امام حسین (ع) شهید شده است وَهُوَ قادِرٌ عَلی ما یُریدُ اَلْحَمْدُ لِلّهِ "او هرچه بخواهد و اراده کند بر آن توانا است اما بردباری و حلم به خرج می دهد" اَلْحَمْدُ لِلّهِ خالِقِ الْخَلْقِ "سپاس خدایی را که خلق را آفرید" باسِطِ الرِّزْقِ "روزی را می گستراند" فاِلقِ اَلاِْصْباحِ " صبح را میشکافد" ذِی الْجَلالِ وَالاِْکْرامِ وَالْفَضْلِ وَالاِْنْعام "خدایی که صاحب جلالت و اکرام و بزرگواری است خدایی که صاحب فضیلت و نعمت بخشی است" در فراز های بعدی شاهد مفاهیم معرفتی هستیم الَّذِی بَعُدَ فَلا یُرَى وَ قَرُبَ فَشَهِدَ النَّجْوَى "خدایی است که دور است پس دیده نمی شود نزدیک است به گونه ای که نجوی و گفتگوی خلوت ما را می شنود." شبیه این تعبیر در روایات ما زیاد آمده است:« قریب فی بعده» در عین دوری نزدیک است. دور است چون با وی سنخیتی نداریم اما در عین حال به ما نزدیک است؛ « بعید فی قربه» در عین نزدیکی دور است ما می یابیم او را با او سخن می گوییم با او خلوت می کنیم اما راهی برای ارتباط حسی با او اصلا نداریم. به بیان کلی خداوند دور است چون او را حس نمیکنیم به یک معنا نزدیک است چون او را می‌یابیم تَبَارَکَ وَ تَعَالَى : "او پاینده است و بلند مرتبه" الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَیْسَ لَهُ مُنَازِعٌ یُعَادِلُهُ "سپاس خداى را که ستیزه‏جویى‏ ندارد تا با او برابرى نماید" وَ لا شَبِیهٌ یُشَاکِلُهُ "و شبیهى ندارد که هم شکل او باشد،" وَ لا ظَهِیرٌ یُعَاضِدُهُ "و پشتیبانى ندارد که او را یارى کند" قَهَرَ بِعِزَّتِهِ الْأَعِزَّاءَ "با عزّتش همه عزیزان را مقهور ساخته‏" وَ تَوَاضَعَ لِعَظَمَتِهِ الْعُظَمَاءُ "در برابر عظمتش بزرگان فروتن گشته‏اند،" فَبَلَغَ بِقُدْرَتِهِ مَا یَشَاءُ. "و پس با قدرتش به هرچه خواهد رسد،" الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُجِیبُنِی حِینَ أُنَادِیهِ "سپاس خدای را که من را اجابت میکند در هنگامی که او را صدا می زنم " وَ یَسْتُرُ عَلَیَّ کُلَّ عَوْرَةٍ وَ أَنَا أَعْصِیهِ "هر عیب و نقصی را بر من می پوشاند در حالیکه من او را معصیت میکنم" حتی در همان حال معصیت نیز عیوب ما را می پوشاند. با تعمق می توان دانست که اگر خدا گناهان ما را پوشش نداده بود الا چه وضعیتی داشتیم؟ هرکسی با توجه به این فراز دعا باید به خودش توجه کند. آیا اینها لطف خدا هست یا نیست؟ اگر این ها لطف خدا هست پس چرا توجه نمی کنیم؟ در حقیقت دعای افتتاح مالامال از نکات ارزنده است. هر سری را بر می پوشاند در حالیکه من گناه کارم. ما انسان ها وقتی کسی به ما بدی میکند سریع اسرار وی را بازگو میکنیم. این فرازهای دعا درس برای رفتار ما نیز هست ؛ ما باید رنگ خدایی پیدا کنیم یعنی رفتار ما با دیگران باید اینگونه باشد وَ یُعَظِّمُ النِّعْمَةَ عَلَیَّ فَلا أُجَازِیهِ "نعمت را بر من بزرگ می دارد من هم توان جبران ندارم" حتی برخی از ما تشکر مناسب هم نمی کنیم فَکَمْ مِنْ مَوْهِبَةٍ هَنِیئَةٍ قَدْ أَعْطَانِی "چه بسیار مواهب گوارایی که بر من عطا کرده است." وَ عَظِیمَةٍ مَخُوفَةٍ قَدْ کَفَانِی "چه بسیار خوف های معظم و بزرگ که از من کفایت کرده است." اصلا در برخی از مواقع من وارد مشکل نشدم اما خدا به بزرگی خود حلّ و فصل کرده است. وَ بَهْجَةٍ مُونِقَةٍ قَدْ أَرَانِی "چه بسیار شادمانی های شگفت انگیزی که به من نشان داده است." این فراز ها توضیح «یُعَظِّمُ النِّعْمَةَ» است. فَأُثْنِی عَلَیْهِ حَامِدا پس "من در حال حمد و ستایش ثنای او را می گویم"؛ در حقیقت ما یک کار می توانیم انجام دهیم و مرتبا بگویم خدایا ممنون تو هستم وَ أَذْکُرُهُ مُسَبِّحا "او را یاد مکینم تسبیح گویان"؛ کاری که از دست بنده بر می آید آن است که خدا را تسبیح کند و سپاس گوید. نقل می شود در مناجات به حضرت موسی گفته شد که شکر من را به جای بیاور. موسی به خداوند عرض کرد خدایا چگونه؟ با زبانم که آن را نیز تو دادی من عاجزم از ادای شکر تو؛ خطاب رسید ما همین را می خواهیم شکری که ما از تو انتظار داریم همین است. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لا یُهْتَکُ حِجَابُهُ "سپاس خدایی را که پرده وی را کسی نمی تواند بدرد"؛ یعنی خداوند پرده ای بر روی عیوب من قرار داده کسی نمی تواند آن را از بین بدرد و یا حجابی که بین ما و اوست. وَ لا یُغْلَقُ بَابُهُ "دری را که او گشوده است هیچ گاه بسته نمی شود. " وَ لا یُرَدُّ سَائِلُهُ "کسی که از او درخواست کند رد نمی شود" هرجا که به شب بود در دربندند غیر از در دوست که به شب باز شود وَ لا یُخَیَّبُ [یَخِیبُ‏] آمِلُهُ "کسی که آرزویی به لطف او در دل دارد نومید نخواهد شد" الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُؤْمِنُ الْخَائِفِینَ "سپاس خدای را که ترسناکان را ایمنی میبخشد" وَ یُنَجِّی [یُنْجِی‏] الصَّالِحِینَ [الصَّادِقِینَ‏] "کسانی را که صالح هستند نجات می بخشد" وَ یَرْفَعُ الْمُسْتَضْعَفِینَ "کسانی را که ضعیف نگاه داشته شده اند بالا می برد. " وَ یَضَعُ الْمُسْتَکْبِرِینَ "انها را که استکبار دارند پایین می آورند" وَ یُهْلِکُ مُلُوکا "پادشاهانی را به هلاکت می اندازد" وَ یَسْتَخْلِفُ آخَرِینَ "دیگرانی را بر جای آن ها می گمارد؛ یعنی همه چیز دست او است " وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ قَاصِمِ الْجَبَّارِینَ "سپاس خدای را که درهم کوبنده جبارین است" مُبِیرِ الظَّالِمِینَ "هلاک کننده ظالمان " مُدْرِکِ الْهَارِبِینَ "کسانی را که میگریزند و فرار میکند در می یابد؛ هیچ کس از محضر او نمی تواند فرار کند" نَکَالِ الظَّالِمِینَ "ظالمان را به کیفر می رساند" صَرِیخِ الْمُسْتَصْرِخِینَ "فریاد خواهان را فریاد رسی می کند " مَوْضِعِ حَاجَاتِ الطَّالِبِینَ "هرکس که حاجتی دارد طالب امری است موضع حاجات آنان است" مُعْتَمَدِ الْمُؤْمِنِینَ "مورد اعتماد اهل ایمان است"؛ اهل ایمان باید به خدا اعتماد کنند. خداوند در آیات 183 تا 187 سوره بقره از روزه ماه مبارک رمضان صحبت میکند. یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ (183) أَیَّاماً مَعْدُوداتٍ فَمَنْ کانَ مِنْکُمْ مَریضاً أَوْ عَلى‏ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَ عَلَى الَّذینَ یُطیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعامُ مِسْکینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (184) شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ کانَ مَریضاً أَوْ عَلى‏ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُریدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَ لا یُریدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‏ ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (185) وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادی عَنِّی فَإِنِّی قَریبٌ أُجیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجیبُوا لی‏ وَ لْیُؤْمِنُوا بی‏ لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ (186) أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیامِ الرَّفَثُ إِلى‏ نِسائِکُمْ هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَکُمْ فَتابَ عَلَیْکُمْ وَ عَفا عَنْکُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّیامَ إِلَى اللَّیْلِ وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاکِفُونَ فِی الْمَساجِدِ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ آیاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ (187) آیه 186 آن درباره دعا است که در آن می فرماید: اگر بندگانم از من درباره تو سوال کردند بگو من نزدیکم هر خواننده ای که من را بخواند من درخواست او را اجابت میکنم پس بندگان من هم باید من را اجابت کنند یعنی دعا کنند و به من ایمان بیاورند البته باید توجه کرد اجابت در دعا آن نیست که هرچه خواستیم درجا به ما داده شود ما می گوییم یا الله و او جواب می دهد بله گاهی ممکن است حاجت ما را درجا به ما بدهند؛ گاهی ممکن است با تاخیر بدهد؛ گاهی حاجت مصلحت نباشد و به جایی آن خدا چیز دیگری به ما بدهد. اینها همه اجابت است. مستجاب نشدن دعا یعنی خداوند اصلا به ما محل ندهد؛ اگر من یک چیزی را خواستم اما به ضرر من بود آیا واقعا باید به من بدهد؟ گاهی فرزند به پدر می گوید برای من کتاب تهیه کنید پدر فورا می گیرد؛ زمان دیگر می گوید برای من دوچرخه بخرید پدر می گوید بعد از امتحانات؛ در برخی مواقع فرزند میگوید اجازه بدهید با فلان دوستم به مسافرت بروم اما والدین اجازه نمی دهند . هر سه حالت اجابت است. در نتیجه "ما دعای بدون اجابت نداریم خداوند خلف وعده نمی‌کند؛ اشتباه ما این است که فکر می‌کنیم هرچه از خدا خواستیم باید درجا همان اتفاق بیفتد و چون نمی‌شود می‌گوییم اجابت نشد مثلا گاهی فرزند به مادر می گوید من امروز مدرسه نروم چون نیاز دارم بروم به سینما؛ پاسخ منفی مادر وی را به شدت ناراحت میکند اما همان اجازه ندادن مادر نوعی اجابت است. در حقیقت اجابت در بین ما بد معنا شده است.
ارسال نظر: