اخبار آرشیوی
نشست عوامل نمایش "پوتینهای عمو بابا" در «نسیم»/۱- شهرام کرمی: جنگ درد من است؛ هرگز کسی از من برای کار دعوت نکرده/ عجیب نیست اگر خانوادهای در تمام عمر یک تئاتر هم ندیده باشد؛ باید بپذیریم تئاتر یک هنر لوکس شده/ شرایط تئاتر همیشه سخت بوده؛ برای امروز و دیروز هم نیست
نمایش "پوتینهای عمو بابا" کار شهرام کرمی این شبها ساعت 19:30 در سالن قشقایی مجموعه تئاترشهر روی صحنه رفته که از حضور بازیگران تئاتری باسابقه نیز بهره گرفته تا کاری ایده آل در حوزه تئاتر دفاع مقدس، برای مخاطبان اجرا شود. به همین مناسب خبرگزاری «نسیم» نشستی را با حضور کارگردان و رویا افشار و سیروس همتی از بایگران این اثر، برگزار کرد که در ادامه آورده شده است. شهرام کرمی، نویسنده و کارگردان این نمایش اظهار کرد: ** عمدهترین چیزی که از من دیده میشود، پرداخت به جنگ تحمیلی است - "پوتینهای عمو بابا" یازدمین نمایشنامهای است که از من اجرا میشود. عمدهترین چیزی که در نمایشنامههای من دیده میشود، پرداخت به موضوع جنگ است. حتی «شکاربزرگ شنبه» که بهترین نمایش بخش بین الملل شانزدهمین جشنواره تئاتر فجر شد و توانست اجرای موفقی در تالار هنر هم داشته باشد، صحنهای داشت عروسکی که از یک منطقه جنگی فرار کرده بود، وارد نمایش میشد. - در همان زمان هم کسانی به من میگفتند که تو حتی در کار کودک هم تلنگری به جنگ و مسائل آن میزنی. - با توجه به اینکه من در یک منطقه مرزی به دنیا آمدهام و کودکیام را با جنگ سپری کردم، در این
مسیر بهترین دوستانم و نزدیکترین افراد خانوادهام را از دست دادهام و به نوعی با این رویداد از نزدیک برخورد داشتم. ** هرگز کسی از من برای نوشتن و کارگردانی، دعوت نکرده است - در واقع جنگ برای من بستری بوده است که همیشه برای خلق آثار خودم از آن استفاده کردم، چیزی که وجود دارد، هرگز کسی از من برای نوشتن از جنگ دعوت نکرده است. همیشه خودم به دنبال این موضوع رفتهام. - جنگ درد من است؛ دوران کودکی و نوجوانی من با هشت سال جنگ عجین بوده و خودش دلیلی برای نوشتن از همین دوران است. - اگر به آثار نویسندههای مختلف دنیا هم دقت کنید، میبینید که همیشه مقطعی در زندگی آنها پررنگ است و از آن برای خلق آثارشان استفاده کردهاند. از همین رو من هم به شکل ناخودآگاه تاثیر زیادی از جنگ گرفتهام و آثارم را بر این اساس مینویسم. - در حقیقت «پوتینهای عمو بابا» ادامه یک سه گانه است که در آنها شخصیت مادر به عنوان محور مطرح میشود. - اولین این سه گانه نمایشنامه «در بیداری» بود که هشت سال قبل آن را در تئاتر شهر اجرا کردم. در آنجا هم داستان محوریت یک مادر میگذشت که نمیخواست مرگ فرزندش را باور کند و من روی مقاومت مادر تاکید زیادی داشتم.
- دومین نمایشنامه، متن «بلوطهای تلخ» بود که سال ۹۰ آن را اجرا کردم. باز هم محوریت داستان مادر بود که این بار از فرزندان خودش میگذشت و از ایثار صحبت میکرد. - در نهایت هم به «پوتینهای عمو بابا» رسیدم که محوریت مادر در بستری از عشق آن را روایت میکند. این نمایش یک تراژدی عاشقانه است که به عشق مادران جنگ میپردازد. ** محاسنی در اجرای جشنواره در اختیار داشتیم که حالا وجود ندارند - تغییراتی نسبت به اجرای جشنواره داشتهایم. طراحی صحنه به طور کلی تغییر کرد. محاسنی در اجرای جشنواره در اختیار داشتیم که حالا وجود ندارند. - با تغییر طراحی صحنه، مشخص است که شیوه اجرایی نیز عوض میشود. البته فکر میکنم حسنهای دیگری در اجرای عموم به کار اضافه شد که در اجرای جشنواره وجود نداشت. - در جشنواره فضای سورئالی داشتیم که با قرار دادن فضای گرد و قطع درختان جریان زندگی و حضور آدمهایی که هنوز ریشه دارند را نشان دادیم. اما در اجرای عموم فضای رئال تری را قرار دادیم. ** روی اقلیم خاصی تمرکز نداشتیم؛ آدمهایمان متعلق به هرجایی هستند - موسیقی این شبهه را به وجود میآورد که ممکن است متن به سمت منطقه کرد نشین برود. برای آهنگهای
استفاده شده در نمایش از ملودیهای کردی استفاده کردیم که آهنگسازمان هم به همان منطقه مربوط میشد. - ملودیهای کردی بسیار غنی هستند و با فضای کار ما همخوانی داشتند. چیزی را که میخواستیم در نمایش نشان دهیم، یک خانواده جنوب شهری تهرانی بود که البته باز این تهرانی بودن هم خیلی در نظر نبود و روی اقلیم خاصی تمرکز نداشتیم. نمی خواستیم یک کار فولکور انجام دهیم، آدمها میتوانند متعلق به هر جایی باشند. ** شرایط تئاتر همیشه سخت بوده؛ برای امروز و دیروز هم نیست - همیشه بخش عمدهای از تئاتر با سختی پیش رفته؛ به هر حال این هنر زنده است و باید بپذیریم که هنری است که برای طیفی از جامعه فعالیت میکند. ما بیش از ۲۰۰۰ گونه مختلف تئاتری داریم که میتواند انواع سلیقه را پاسخگو باشد و با اینکه خیلی فراگیر شده، هنوز هم آن را از جهت اجرا یک هنر روشنفکرانه میدانیم. - تئاتر از آن دسته هنرهاست که همیشه طیف خاصی از افراد به تماشای آن مینشینند و تکرار میشوند. تئاتر جز سبد خانوادگی ما حساب نمیشود و خیلی غریب نیست اگر با خانوادهای روبرو شویم که در تمام عمر خودشان یک تئاتر هم ندیده باشند. ** بپذیریم که تئاتر به عنوان یک هنر
لوکس شناخته میشود - باید بپذیریم که در شرایط فرهنگی ما تئاتر به عنوان یک هنر لوکس شناخته میشود و محلی برای مراجعه عموم مردم نیست. هرچند در ذات خود تئاتر قابلیت زیادی وجود دارد که میتواند طیف زیادی را جذب کند. کمدیهای بلواری یا تئاتر آزاد که چند سانس اجرا میکنند و با استقبال خوبی هم مواجه میشوند. همچنین که این هم گونهای از نمایش است که تماشاچی راضی از سالن خارج میشود. - من معتقدم همه نوع تئاتری برای یک کشور لازم است و باید تمام گونهها فعالیت کنند. با نظر برخی از هنرمندان هم که میگویند باید نوعی از نمایش وجود داشته باشد و نوعی نه، موافق نیستم. - هر زمان در فضای تئاتر ما یک مدیریت و تفکر وجود داشته است که تک بعدی به این هنر نگاه کرده، ما دچار ضعف شدهایم. یادم هست در اواخر دهه ۶۰، توجه به تئاترهای ایرانی و شاهنامهای بسیار مورد توجه قرار گرفت و در مقابل نمایشهای رئالیسم اجتماعی در هیاهو گم شد که البته به دلیل نگاه انتقادی این آثار بود. در آن زمان و نگاه تک بعدی باعث تولید آثار تصنعی در تئاتر شد و افراط در این نوع نمایشها هم در ادبیات ما فاصله انداخت که همه اینها حاصل تفکر مدیریتی بود. - اواخر
دهه ۷۰، رو آوردن به متنهای ترجمه، باعث شد زبان نمایشنامه نویسان ما به سمت زبان غریبی برود. درد آثار آنها دیگر درد جامعه خودشان نیست. چرا ما اکبر رادی و محمود استاد محمد را ستایش میکنیم؟ چون شخصیتها و داستانهایشان ریشه در همین مملکت دارد. ** گروههای تئاتری بیشتر شده و ما ظرفیت نداریم - شرایط بد مالی در تئاتر ما همیشه وجود داشته است، به این دلیل که گروههای تئاتری بیشتر شده و ما ظرفیت نداریم. - معتقدم شرایط سخت بیشتر درد فرهنگی است. در نگاه کلان شاید نیاز باشد به حوزهایی که صاحب اندیشه هستند، توجه بیشتری داشته باشیم. چرا باید بودجه حوزه سینما چندین برابر حوزه تئاتر کشورمان باشد؟ - نباید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را تنها متولی تئاتر بدانیم، چون نهادهای زیادی وجود دارند که میتوانند در این زمینه فعالیت کنند. بخشی از مشکلات تئاتر زائیده همین تفکری است که خانواده تئاتر دوست دارد بیشتر مورد توجه قرار بگیرد و وقتی این اتفاق نمیافتد، شرایط ذاتی تئاتر خیلی سختتر میشود.