اخبار آرشیوی
شهریار زرشناس در جلسه اول "نقد ایدئولوژیهای مدرن": دکتر شریعتی در "ابوذر، خداپرست سوسیالیست" به دلیل عدم درک مفهوم society و سوسیالیسم دچار اشتباه و خلط مبحث شد/ تمام تفکر غرب مدرن در ذیل تفکر اومانیستی شکل گرفته که هسته اولیه آن عرفان کابالایی است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، جلسه اول سلسه درس گفتارهای نقد ایدئولوژی های مدرن، شب گذشته با تدریس شهریار زرشناس در کانون اندیشه جوان آغاز شد. این استاد فلسفه غرب در این جلسه گفت: - ایدئولوژی ها در عالم مدرن در نسبت طبقات اجتماعی هستند، شان ایدئولوژی تامین منافع است، اساسا ایدئولوژی ها از دل عالم مدرن زاده شده و در همه جا مختصات کلی خودشان را حفظ می کنند. - در غرب دو خانواده ایدئولوژی اصلی وجود دارد در تقابل با یکدیگر هستند ؛ خانواده لیبرال دموکراسی و خانواده سوسیالیسم که لیبرال دموکراسی کلاسیک اصلی ترین ایدئولوژی غرب است. - خانواده ایدئولوژی های سوسیالیستی رادیکال به طور کامل مالکیت خصوصی را نفی می کنند. - از نظر تاریخی می توان سوسیالیسم را به دوره های تاریخی زیر تقسیم بندی کرد: سوسیالیسم های آغازین سوسیالیسم های ماقبل صنعتی (در حد فاصل انقلاب انگلستان تا انقلاب صنعتی) سوسیالیسم های پس از انقلاب صنعتی مارکسیسم - آن چیزی که سوسیالیسم مدرن را از اندیشه های عدالت طلبانه و برابری طلبانه پیش از دوران مدرن متمایز می کند مفهوم society است. سوسیالیسم قائم به این مفوم است، آنچه که اندیشه های برابری طلبانه شیعی را از
سوسیالیسم متمایز می کند در همین مفهوم است. اگر مفهوم society را درک نکنیم دچار خلط بین سوسیالیسم و اندیشه های عدالت طلبانه ماقبل آن می شویم مثل محمد نخشب که محفل سوسیالیست های خداپرست را به را انداخت. نگاه مدرنیستی او موجب شد که متوجه نشود عدالت طلبی دینی را نمی توان با سوسیالیسم مخلوط کرد. مرحوم دکتر شریعتی نیز در "ابوذر، خداپرست سوسیالیست" به دلیل عدم درک مفهوم society و سوسیالیسم دچار اشتباه شد و خلط مبحث شد. مفهوم society - اگر بخواهیم ترجمه دقیقی از society ارائه دهیم می توانیم بگوییم که "اجتماع" عبارت خوبی است که با واژه community تفاوت دارد، مرحوم فردید برای واژه community عبارت "جامعه" را که شامل یک روح معنوی است، مناسب می دیدند. - society ناظر به جمعی است که در درون خودش تضاد و تکثر زیادی دارد. - در نگاه مدرن ما یک سپهر زندگی شخصی خصوصی داریم و یک سپهر اجتماعی که به وسیله انسان ها برای تامین و دفاع از منافع اقتصادی شکل گرفته است. این سپهر اجتماعی شامل دو شکل society و civil society می شود. - civil society (جامعه مدنی): انسان هایی آن را تاسیس می کنند که اتم هایی قائم به خود هستند و جامعه ای تاسیس می
کنند که در کنار هم برای سود بیشتر مسابقه می گذارند و قاعده این مسابقه، حقوق بشر است. - society : خود سوسایتی اصالت دارد نه اتم های نفسانی. یعنی این اجتماع سودمحور لذت طلب بر پایه رقابت های انسان ها قرار ندارد و این اجتماع به عنوان یک کل واحد با طبیعت در حال رقابت است. سوسیالیسم های آغازین - اولین جلوه های سوسیالیسم مدرن را در آثار کسانی می بینیم که این اندیشه ها را به صورت منسجم ارائه نمی دهند. در کتاب "یوتوپیا" که در سال 1516 میلادی توسط تامس مور ، یک کشیش اومانیست انگلیسی نگارش شد اولین ایده آل سوسیالیسم مطرح می شود. تامس مور در این کتاب چند کار مهم می کند که یکی از آنها توصیف سیمای یک اجتماع مدرن بود که ترکیبی از اتوپیای لیبرال و سوسیال است در این مدینه، پول و مالکیت خصوصی وجود ندارد. - پیش از تامس مور، فردی به نام توماس مونستر که یک کشیش رادیکال است در مقابل پاپ ایستاد و تلقی های سوسیالیستی ارائه کرد البته به طور قطع نمی توان گفت که او سوسیالیست است یا یک عدالت طلب قرون وسطایی. - حلقه های ماسونی اولیه دو گرایش اصلی داشت: گرایش لیبرال و گرایش سوسیالیستی که توماس مونستر از همین حلقه های سوسیالیستی ماسونی
بود. حتی مارکس هم به این حلقه ها نزدیک بود گر چه به طور قطعی نمی توان گفت که او ماسون بود، شواهد زندگی فقیرانه وی نیز چنین امری را اثبات نمی کند زیرا ماسون ها نوعا زندگی مرفهی داشتند در کشور خودمان نیز ماسون های پناهن و آشکاری داریم که همیشه جنت مکان هستند و در حلقه قدرت و ثروت حضور دارند. - تمام تفکر غرب مدرن در ذیل تفکر اومانیستی شکل گرفته که هسته اولیه آن عرفان کابالایی است؛ اندیشه این عرفان یهودی همانند ذرات هوا د فضای اندیشه غرب حضور دارند. - فرد دیگر موثر در سوسیالیسم آغازین، تومازو کامپانلا (1639 م) ایتالیایی است که کتاب شهر آفتاب را نگاشت. وی این کتاب را بر اساس اوتوپیا نوشت و آن را شهر آفتاب نامید. در این شهر، افراد مالکیت داراییهای خود را با یکدیگر تقسیم میکنند و طبقهای از فلاسفه/محافظانی که همچنین برنامهی بهسازی نژادی (کنترل پرورش انسان مطابق با ایدههای از پیش انتخاب شدهی تناسب اندام برای زندگی) این سرزمین را تنظیم کرده بودند، بر آن حکمرانی میکردند. مدینه فاضله کامپانلا بسیار خشن است که مالکیتی در آن وجود ندارد و بسیار منضبط است. سوسیالیست های ما قبل انقلاب صنعتی - انقلاب اول انگلستان در
سال 1649 شروع شد. طبقه سرمایه داری در انگلستان ظهور کرد که قدرت می خواست و برای کسب این قدرت به پارلمان نفوذ کرد و با رهبری کرامول که یک پیوریتن بود در جنگ داخلی علیه شاه پیروز شد. همزمان با این حرکت، یک حنبش کوچک اجتماعی سوسیالیستی شکل می گیرد که هویت تئوریک پر رنگی ندارند و بیشتر متوجه زمین است نه کارخانه. - در این برهه، جنبش سوسیالیستی دیگری به رهبری گراگوس بابوف بعد از انقلاب فرانسه شکل می گیرد. انقلاب فرانسه یک انقلاب ماسونی لیبرال بود که در جهت منافع سرمایه داران به وجود آمد. طبق آمار خود فرانسوی ها در شهر 500 هزار نفری پاریس، فقط 10 هزار نفر در انقلاب شرکت کردند بنا بر این بهتر است گفته شود که انقلاب فرانسه که آن را کبیر می نامند در واقع یک کودتا علیه لوئی شانزدهم بود، او را ماسون ها در دولت محاصره کردند و در نهایت با یک فشار اجتماعی از پایین حکومت او سرنگون شد . در مقابل جریانی که پس از این کودتا قدرت را در دست گرفت، گرایشی اعتراضی به رهبری گراگوس بابوف شکل گرفت. وی معتقد بد آزادی لیبرالی فرانسه همراه با عدالت نیست به همین دلیل بابوف تشکیلاتی مخفی برای مقابله با این حکومت راه اندازی کرد ولی در سال
1797 اعدام شد. بابوف تاثیر زیادی روی مارکس داشت وی معتقد بود که پس از پیروزی برای جلوگیری از بازگشت سرمایه داران باید یک دیکتاتوری زحمتکشان برقرار شود، وی همچنین شدیدا مخالف مالکیت خصوصی بود.