اخبار آرشیوی
شهریار زرشناس در درسگفتار نقد ایدئولوژیهای مدرن: تمام علوم انسانی مدرن، انسان را حیوانی اقتصادی میدانند؛ امثال داروین نیز به توجیه طبیعی این دیدگاه پرداختند/ نئولیبرالهای ما، دیالکتیک و تضارب آرا را برای فضاسازی جهت ارائه آرای مدرنیستی خودشان مطرح میکنند
به گزارش خبرنگار «نسیم»، شهریار زرشناس در ادامه سلسله درس گفتارهای نقد ایدئولوژی های مدرن به بررسی مبحث دیالکتیک پرداخت. وی در ابتدای این جلسه ضمن بیان پیشینه ای مختصر از پیشینه تاریخی مفهوم دیالکتیک بیان داشت: نئولیبرال های ما، دیالکتیک و تضارب آرا را برای فضاسازی جهت ارائه آرای مدرنیستی خودشان مطرح میکنند زیرا اساسا دیالکتیک در بستر مفهومی خودش قابل تعریف و اجرا است. زرشناس در ادامه، مفهوم دیالکتیک مطرح شده توسط مارکس و انگلس را شدیدا متاثر از هگل دانسته و در بیان تفاوت های دیالکتیک هگلی با دیالکتیک ارسطو گفت: دیالکتیک ارسطو قرار است که ذهن را از خطا در فلسفیدن باز بدارد و در واقع معطوف به ذهن است اما دیالکتیک هگل معطوف به ذهن نیست و نمی خواهد ذهن را از خطا در فلسفیدن باز بدارد، از نظر هگل، دیالکتیک اساس حرکت در عرصه نظر و عمل است و همه عرصه های زندگی را در بر می گیرد در واقع هگل دیالکتیک را قانون تطور و حرکت در همه عرصه ها می داند. وی در تشریح دومین تفاوت بین تعریف هگل و ارسطو از دیالکتیک بیان داشت: تفاوت دیگر این است که در نگاه ارسطویی مبنای منطق امتناع جمع نقیضین است اما هگل این دیدگاه را کنار می گذارد
و در واقع جایگاهی با آن نمی دهد. به نظر می رسد که اشکال کار او نیز در اینجا باشد که مفهوم تضاد و تناقض را با هم خلط می کند و به همین دلیل اصل امتناع نقیضین را چندان مورد توجه قرار نمی دهد. این عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در تبیین دیدگاه هگل در مورد دیالکتیک اضافه کرد: هگل معتقد بود همه هستی یک روحی است که تطوری را طی می کند و این سیر تابع یک قانون مندی است. منطق این تطور، منطق دیالکتیک است. این روح یک جایی خودش ا گم می کند و برای یافتن خودش تطور می یابد و در این مسیر تکامل پیدا می کند (این روح، خدا و وجود است) در مسیر تکاملش ابتدا طبیعت می شود سپس انسان می شود و در نهایت این انسان مدرن در اوج تکامل خود در دولت پروس متجلی می شود. این حرکت در درون خود یک منطقی دارد به این معنا که هر موجودی که آن را در اینجا "تز" می نامیم در مسیر تکاملش ابتدا خودش را نقض می کند و آنتی تز به وجود می آید و از تقابل تز و آنتی تز، موجودی بالاتر و متکامل تر که همان سنتز است شکل می گیرد. زرشناس در ادامه گفت: همانطور که از تعریف هگل مشخص است او یک مشرک و اومانیست به تمام معنا است و این که برخی او را موحد و خداباور می
دانند، اعتقاد غلطی است. این استاد تاریخ غرب چهار اصل را به عنوان اصول دیالکتیک مارکسیستی برشمرد و گفت: دیالکتیک مارکسیستی بر چهار اصل تغییر و ارتباط همه امور، تضاد به عنوان محرک حرکت و جهش (تغییر کمی به کیفی) استوار است. وی افزود: مارکس همین اصول را برای اجتماع و تحلیل آن به کار برد. او می گوید که جامعه یک موجود پویا است که گرایش های متزاحم در درون آن وجود دارد و این گرایش ها هم دائما در حال تغییر هستند که عامل این تغییرات، تزاحم های ما بین گرایش ها است و سرانجام این تغییرات، انقلاب است. زرشناس در ادامه بیان داشت: مارکس عامل این تزاحم ها را اقتصاد می داند و می گوید که اقتصاد زیربنای اجتماع است. عضو پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: در واقع این تمام اندیشه غرب مدرن است. یعنی در غرب، انسان را حیوان اقتصادی می دانند؛ بنیامین فرانکلین به عنوان نفر اصلی تشکیل دولت آمریکا، سال ها پیش از مارکس بیان می دارد که انسان، حیوان ابزار ساز است. شهریار زرشناس در انتهای این جلسه گفت: تمام علوم انسانی مدرن، همین دیدگاه را نسبت به انسان دارد، یعنی انسان را حیوانی اقتصادی و منفعت گرا می داند و امثال داروین نیز به توجیه طبیعی
این دیدگاه پرداختند. گفتنی است، سلسله درس گفتارهای نقد ایدئولوژی های مدرن، یکشنبه هر هفته در کانون اندیشه جوان با تدریس شهریار زرشناس برگزار می شود.