اخبار آرشیوی
افتتاحیه دومین کنگره علوم انسانی اسلامی/۱- علی لاریجانی: مساله تحولات در علوم انسانی اسلامی یک موضوع شعاری و زمانی نیست بلکه باید به طور دائم به آن کمک کرد تا هم شکافته شود و هم به کمک افراد فاضل دنبال شود
به گزارش خبرنگار «نسیم»، رئیس مجلس شورای اسلامی در این همایش که پیش از ظهر امروز در سالن همایش های بین المللی صدا و سیما برگزار شد گفت: - مساله تحولات در علوم انسانی اسلامی یک موضوع شعاری و زمانی نیست بلکه باید به طور دائم به آن کمک کرد تا هم شکافته شود و هم به کمک افراد فاضل دنبال شود. - در زمینه اهمیت علوم انسانی، بحث های زیادی در بین متفکرین بوده و در سال های اخیر نیز که رهبری توجه زیادی به این موضوع کرده اند ذهن ها به این سمت ترغیب شده اند. علوم انسانی، مهمترین بخش علوم است زیرا ما با موضوعی مواجه هستیم که دارای اختیار است و همین کار را متمایز می کند . ریاضی و علوم دیگر صاحب اراده نیستند. - در بحث اجتماعی این موضوع سخت تر هم می شود چون با انبوه نظرها مواجه هستیم. در ذات علوم انسانی به دلیل ارتباط با انسان، حتما جهان بینی و ارزش ها مداخله پیدا می کند به طور طبیعی اگر انسان را موجودی با فطرت الهی بدانیم هم در سیاست و هم در اقتصاد ما تاثیر می گذارد و این نگاه با نگاهی که انسان را درنده می داند متفاوت است. - در قرن 17 و 18 ما تعبیر علوم انسانی را کمتر می بینیم اما افرادی مانند دکارت آراء مهمی داشتند که بعدها
سرسلسله تغییراتی مهم شد؛ توجه به علوم انسانی و دغدغه های متفکران در طول زمان منحصر به ما نیست این دغدغه همیشه وجود داشته اما برخی تصور می کنند که این حساسیت روی علوم انسانی در کشور ما وجود دارد اشتباه است، از دیرباز همه متفکرین روی مساله حساس بودند. - لفظ اسلامیت در علوم انسانی حکایت از وحیانیت دارد و هر جا که این کلمه می آید، کمال را در پی دارد. - مواجهه ما با علوم مختلف باید سمت و سو داشته باشد، اگر این گونه است که علوم و تکنولوژی متاثر از شرایط مدرنیته است بنا بر این باید ما در این نسبت کاملا محتاط باشیم. بعضی افراد می گویند که باید کاملا تکنولوژی را کنار بگذاریم که نوعی افراط است. کسانی که نقادی در زمینه مدرنیته داشته اند بحثشان این نبوده که ما نباید با این علوم و تکنولوژی برخورد داشته باشیم. ما که در خلا زندگی نمی کنیم در شرایطی هستیم که با افکار و تکنولوژی مواجه هستیم و نباید از مواجهه با آن پرهیز کنیم . سنت اسلامی هم توصیه نمی کند که در اخذ علم و تکنولوژی پرهیز کنیم، مسلمانان باید به ترقی های علمی حساس باشند اما این که آنها را چگونه اخذ کنیم نکته بسیار مهمی است. - یکی از سنت های اصیلی که ما می توانیم
به آن تکیه کنیم، کاری است که فیلسوفان ما همانند ابن سینا کرده اند. حتی ابن سینا هم متاثر از ارسطو است اما کتابش عین ارسطو نیست، خیلی چیزها را از او اخذ کرده اما متناسب با فکر دینی آن را تبدیل به تئوری جدید کرده است. مبنایی که در فکر و سنت اسلامی ما وجود دارد این است که باید علوم نافع را کسب کنیم و به تعبیر شهید مطهری نباید حصری در علوم داشته باشیم و به پسوندها هم نباید توجه کرد. - شهید مطهری از کلمه اسلامی و تقسیم بندی های این گونه پرهیز داشتند، باید توجه داشته باشیم که به ای پسوندها، محتوا غنی شود. در استخدام کلمه فلسفه اسلامی باید به یک مسامحه به آن بپردازیم یعنی با استفاده از مآخذ موجود این نظام فلسفی را شکل دهیم در درون همه علوم انسانی دیگر نیز باید این ملاحظه وجود داشته باشد و باید به گونه ای باشد که تلقی بیرونی این نباشد که اگر اسم اسلام برای اقتصاد و اجتماع آمد به معنای خاتمه است، چنین تلقی نه معقول است نه امکان پذیر چون زمینه تفکرات بشری وسیع تر از این ها است. - موضوع فطریات در انسان به عنوان مساله ای اساسی در انسان شناسی است که این موضوع هنوز به خوبی باز نشده است، از تفکرات قرآنی هنوز این موضوع به
خوبی باز نشده است که انسان دارای سرشت الهی است این ماسئلی است که اگر خوب روشن شود سایر علوم را تحت تاثیر قرار می دهد حتی در علم سیاست نیز موثر است. فطرت و توجه به آن تحولی بنیادین ایجاد می کند. - اکثر کتب قدما در فلسفه سیاست موضع اصلیشان عدالت است در صورتی که اکثر نحله ها موضوع اصلیشان عدالت نیست، عدالت در تفکر دینی ما جایگاه مهمی دارد اگر این موضوع را بشکافیم به آزادی هم می رسیم ؛ عدالت معنای اولش این است که زمینه های فعلیت یافته امور فطری محقق شود چه در حوزه رفتار دینی و چه در حوزه اجتماعی. اگر مبنای عدالت این باشد که زمینه برای امور فطری محقق شود سایه همین موضوع در حوزه اقتصاد نیز برای رقابت تاثیرگذار است؛ آزادی هم معنا پیدا می کند و در پناه آزادی است که حرکت های مختلف می تواند وجود داشته باشد. - فطرت و عدالت دو موضوع کانونی هستند که می توانند در علوم انسانی تاثیر بگذارند ما باید در این راستا نظام سازی کنیم که البته این کار ساده ای نیست، نظام سازی برای علوم اسلامی تاملات عمیق فکری نیاز دارد و با کارهای سطحی نمی توان نظام سازی کرد ، بحث های تطبیقی می تواند این موضوعات را توانمند کند . - زبان و روش های ما
با سیستم های متعارف دنیا اتکای زیادی ندارد یعنی جانمایی نمی شود و مورد نقادی قرار نمی گیرد در صورتی که مطالعات تطبیقی همانند آجرهایی هستند که می توانند نظام ها را شکل دهند. ما تحقیقات خوبی داریم اما باید در مجرای مقالات علمی در دنیا قرار بگیرند و مورد نقد و بررسی قرار بگیرند.