اخبار آرشیوی

کدخبر: 684813

مدیر موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در نشست "صبح ناشر": باید اعتماد مخاطب را جلب کنیم و با حفظ اصول تاریخ‌نگاری از تحریف جلوگیری کنیم/ مجموعه پنج جلدی تاریخ شفاهی پهلوی آماده شده که به زودی منتشر می‌شود/ این اثر قوی‌تر از مجموعه منتشره توسط "هاروارد" است

به گزارش خبرنگار «نسیم»، موسی حقانی مدیر موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران صبح امروز در سومین نشست صبح ناشر که در مرکز شیرازه برگزار شد، با بیان اینکه موسسه تاریخ معاصر ایران از سال 1365 فعالیت خود را شروع کرده است گفت: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با فاصله دو یا سه سال وارد عرصه انتشارات شد و سعی کرده است تا یک روایت مستند از فعالیت های ایران در 200 سال اخیر را ارئه دهد. وی در ادامه با اشاره به تشکیل بخش پژوهشی در این موسسه گفت: با توجه به نیازی که در حوزه پژوهش احساس می شد این بخش را راه اندازی کردیم، کتاب های اولیه که منتشر می شد بیشتر در حوزه اسنادی بود و با راه افتادن بخش پژوهش آثار را در این حوزه هم منتشر کردیم. حقانی با بیان اینکه در موسسه حوزه کاری‌مان تاریخ معاصر است، گفت: تاریخ معاصر مخاطب خاص خودش را دارد و باید در این حوزه تنوع وجود داشته باشد ما سعی داریم به جز مخاطب خاص برای مخاطب عام هم محصولاتی را تولید کنیم. وی در ادامه افزود: تلاش برای بازنگری و بازنگاری تاریخ معاصر از دیگر کارهایی است که در موسسه انجام می دهیم که البته کار بسیار سختی است. وقتی که کتب تاریخی منتشره در 100 یا 150 سال اخیر را می بینیم متوجه می شویم که این کتاب ها عمدتا توسط کسانی تحلیل می شوند که دیدگاه خاصی دارند البته مخالف دیدگاه داشتن نیستیم؛ اما دیگاه این افراد باعث می شد که گاهی دست به تحریف بزنند مثلا در نوشته های ناظم الاسلام کرمانی و یا با فاصله ای کسروی در نوشته هایشان این مسئله مشهود است؛ حال در این میان نویسندگانی هستند که وابسته به یک حزب هستند که مطمئنا کتاب شان ارگان حزبشان می شود. حقانی بیان داشت: وقتی وارد دوره پهلوی می شویم با موج منابعی مواجه می شویم که ستایش پهلوی است؛ و حتی اسم نویسنده هایی را می شنویم در این حوزه که جالب توجه است. علی اکبر سیاسی یا رضازاده شفق ولی به قدری کودکانه کتاب خود را نوشته اند که انسان متعجب می شود مثلا در یکی از این نوشته ها ایران را به مانند مادری بیمار ترسیم کرده است که رضا شاه آمده است و این مادر بیمار را نجات داده است؛ وقتی این نوع تبلیغ را می بینیم که شاه پرستی و پهلوی پرستی نخ تسبیح منشوراتشان می شود باعث می شود تا دوره قاجار را به خوبی نشناسیم و همچنین با این نوشته ها به تخریب روحانیت هم می پردازند. وی در ادامه گفت: این افرادی که اطلاعات ندارند می آیند و کتاب با عنوان مبارزه با خرافات منتشر می کنند و در کنار این کتاب همه شعائر را زیر سوال می برند؛ با بررسی آثاری که از مشروطه تا انقراض قاجاریه و بعد پهلوی منتشر شده است می بینیم که یک بازنگری احتیاج داریم چون از آن دوران دور شده ایم محققی که کتاب این چنینی می نویسد باید با آن دوره و بستر اجتماعی و فرهنگی ایران آشنا باشد. حقانی درادامه با اشاره به نوشته های محققان مارکسیست گفت: محققان مارکسیستی که در ایران و یا در خارج از ایران قلم می زنند چون آن بستر را نمی شناسنند پس به خوبی هم نمی توانند تحلیل کنند؛ آثاری که در حوزه اجتماعی، سبک زندگی و آداب و رسوم نوشته می شود چون نویسنده با آن بسترو فرهنگ آشنایی ندارد پس آداب و رسوم مردم را به تمسخر می گیرد. مدیر موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران گفت: در بعضی از این نوشته ها می بینیم که کسی که دم از حقوق مردم می زند از رضاشاه دیکتاتور دفاع می کند؛ ما در بعضی موارد می بینیم که مشکل جدی با پهلوی ندارند در آثارشان مثلا در مورد خمس می گویند که خمس یک مالیات اجباری است پس از اینجا متوجه می شویم که نویسنده اداب و رسوم و در کل فضا را نمی شناسد. حقانی درادامه بیان داشت: 20 سال پیش سندی در خصوص یکی از علما بود که به کنسولگری انگلستان نوشته بود که برای زیارت امام رضا می روند با خواندن آن سند این به ذهن می رسید که شاید این عالم وابسته به انگلستان است ولی با خواندن 3 هزار یا 4 هزار سند به این نتیجه میرسیم افرادی که سند ها را می نوشتند نظری سوء داشتند؛ و یا مثلا در خصوص ترور شاه که توسط رضا شمس آبادی انجام شد یکی از معلمان شمس آبادی مورد توجه ساواک قرار گرفت و در یکی از اسناد ساواک آمده است که این فرد با حضور در یکی ازکافه های تهران مست شده و به همه چیز اعتراف کرده است؛ بعدها که این فرد را دیدم از او در مورد این سند پرسیدم که او گفت من چون می دانستم که من را زیر نظر دارند از قصد این کار را کردم تا باور کنند و هیچ گاه مست هم نبودم. وی افزود: این ضرورت ایجاد می شود که در این اسناد دقت بیشتری شود در این مسیر با مشکلات مواحهی روبرو هستیم و باید اعتماد مخاطب را جلب کنیم و با حفظ اصول تاریخ نگاری از تحریف جلوگیری کنیم. حقانی در ادامه بیان داشت: بعد از گذشت 35 سال از انقلاب و روایت های زیادی که در خصوص مشروطه شده است؛ و حتی اسنادی که منتشر شده است باز هم در حوزه تاریخ نگاری همان حرف های خودشان را می زنند؛ مثلا در خصوص شیخ فضل الله نوری که در بعضی از اسناد آمده بود که ایشان قبرستان چال را به بانک استقراضی روسیه فروختند و بعد از تحقیقات فراوان مشخص شد که ایشان این کار را نکرده اند اما این مسئله منعکس نمی شود و غیر از دو کتاب که روشنگری کردند بقیه به همان موضوع قبل اصرار داشتند. وی با بیان اینکه موسسه ما یک مجموعه 7 جلد در خصوص شیخ فضل الله نوری منتشر کرده است گفت: در مورد اینکه می گویند رضاخان اموالی را از ایران خارج نکرده است ما اسنادی را منتشر کردیم که خلاف این مسئله را می گوید؛ این مستندی که از رضاخان در شبکه من و تو منتشر شد شاید برای جوانان جذاب باشد اما ما سعی کردیم در این خصوص روشنگری کنیم و حتی در حال ساخت مستندی هم هستیم. حقاین در مورد سریال کلاه پهلوی گفت: زمانی که به پخش این سریال نزدیک می شدیم به ما مراجعه کردند و ماهم نکاتی را متذکر شدیم و اصلاحاتی انجام شد اما باید با کمال تاسف عرض کنم که تعداد زیادی از فیلم های تاریخی ما از لحاظ پژوهشی دچار مشکل هستند و عمده کارگردان ها هم وقتی این نکته را به شان متذکر می شوی می گویند اختلاف سلیقه است و نمی دانیم که باید کدام روایت را بپذیریم. وی در ادامه با بیان اینکه باید اهتمام بیشتری روی تحقیقات داشته باشیم گفت: اگر کار تحقیقی قوی تر باشد مطمئنا از لحاظ محتوایی کار قوی تری ساخته می شود مثلا در هزار دستان ما تصویر درستی از ایران عصر قاجار نداریم . وی در خصوص فیلم استرداد گفت: من این فیلم را ندیده ام اما در کل جنبه های پژوهشی رد فیلم و سریال هایی که تولید می شود کم است صداو سیما اصرار دارد که یک ناظر محتوایی از ابتدا روی این مسئله نظارت داشته باشد اما رد خصوص فیلم های سینمایی از این ظرفیت استفاده نمی شود. حقانی در خصوص مسئله گرانی کاغذ گفت: بحث کاغذ به ما لطمه زده است این افزایش قیمت باید حکومتی و دولتی حل شود، ما مشکلات زیادی در زمینه نشر داشتسیم که این مشکل هم بدان اضافه شد باید برنامه ریزی جامعی در این خصوص داشته باشیم تعداد زیادی از ناشران الان با ورشکستگی مواجه شده اند. وی در مورد بحث ممیزی کتاب هم اظهار داشت: به عنوان کسی که کتاب می نویسم معتقد هستم که ممیزی باید وجود داشته باشد اما الان تعریف درستی از ممیزی نداریم یک زمانی برخورد سخت می شود و این برخورد باعث می شود تا صف طویل کتاب ها در ارشاد تشکیل شود و یک زمانی میگویند ممیزی را به بعد از نشر میبریم که یان مسئله هم مشکلات خود را درد اگر یک نفر به کتاب ایراد وارد کند باعث می شود تا آن کتاب به خمیر تبدیل شود و سرمایه ناشر نابود شود. حقانی با بیان اینکه ممیزی بعد از نشر شاید یک نوع رفع تکلیف باشد گفت: باید ساز و کار جدی ای برای این مسئله وضع شود و افرادی سرکار بیایدند که رد این حوزه تخصص داشته باشند و ارشاد هم باید تعاملی با نویسنده داشته باشد و از راه گفت و گو این مشکل را حل کنند نه با بداخلاقی. وی در پاسخ به سوالی با این مضمون که آثارتان گرفتار ممیزی شده اند یا نه گفت: بله آثاری داشتیم که گرفتار ممیزی شدند مثلا کتاب سه قطره خون برای ازادی که در وصف6 یک روزنامه نگار نوشته شده است یک شعری را داشت که برای حضرت حجت بود و در بیتی از شعر خطاب به حضرت حجت آورده بود اعلی حضرت که از ما خواستند تا این کلمه حذف شود این نشان می دهد کسانی که در اداره کتاب بحث ممیزی را دنبال می کنند به موضوع احاطه ندارند؛ در کل باید بگویم که باید با سعه صدر این مسئله را حل کرد. حقانی در خصوص کتاب های جدید این موسسه گفت: کتاب هایی راجع به امپریالیسم آمریکا، امپریالیسیم روسیه و مجموعه 2 جلدی بانکداری شاهنشاهی را که کتاب های ترجمه ای هستند، در دست چاپ داریم. همچنین مجموعه 5 جلدی تاریخ شفاهی را آماده کرده ایم که به زودی منتشر خواهد شد. وی بیان داشت: موضوعاتی مانند فرهنگ، سیاست، نظامی گری و سیاست خارجی دوران پهلوی جزو موضوعاتی است که در مجموعه 5 جلدی تاریخ شفاهی به آنها پرداخته ایم؛ از این رو می توانم بگویم این اثر به مراتب قوی تر از مجموعه منتشر شده توسط هاروارد است. حقانی اظهار داشت: مطالعات منطقه ای، اقوام ایرانی، بررسی کتب درسی کشورهای منطقه، تاریخ اجتماعی، تاریخ سیاسی، تاریخ مربوط به نفوذ بیگانگان در ایران و زندگی نامه رجل سیاسی از جمله موضوعاتی است که موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به آنها می پردازد و تا به حال کتاب هایی نیز در این حوزه ها منتشر کرده است. وی در ادامه تاکید کرد گفت: کشورهای دیگر و حتی دانشجویان ایرانی زمانی که می خواهند کشور ایران را مورد بررسی قرار دهند از یک چارچوب خاص تاریخی استفاده می کنند از این رو ما باید چارچوب نظری تاریخ ایران را تدوین کنیم. کتاب «واقعیت پندار» نقدی بر مطلب ما چگونه ما شدیم دکتر زیباکلام است؛ از این رو می توان این کتاب را نقدی در چارچوب نظری تاریخ ایران دانست. حقانی گفت: خوشبختانه در حوزه دفاع مقدس با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری شاهد رونق آثار منتشر شده هستیم؛ ولی در حوزه تاریخ معاصر ایران اینگونه نیست. حقانی با شاره به چکیده مقالات و مطبوعات عصر قاجار که رد این موسسه منتشر کرده ایم؛ خاطر نشان کرد: همچنین 2 روز شمار 2 جلدی تاریخ قاجار و تاریخ مشروطه هم از دیگر آثاری است که توسط موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران آماده چاپ شده است. وی همچنین از همکاری با سریال معمای شاه خبرداد و گفت : برخلاف سریال های دیگر از ابتدای این سریال در کنار عوامل بوده ایم وامیدواریم که کار خوبی ساخته شود.
ارسال نظر: