اخبار آرشیوی

کدخبر: 710289

حسین علیشاپور در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: استاد همایون پور تاکید می‌کرد که خودم را باید به عنوان یک آدم مستقل به عالم موسیقی معرفی کنم/ وقتی که خود خواننده دایره پیشرفتش را محدود می‌کند، معضل تقلید محض از اساتید تا ابد باقی می‌ماند/ اینکه آوازخوان به خاطر کلاس کاری‌اش، کار آهنگساز جوان را نخواند، نقطه قوت کارنامه‌اش محسوب نمی‌شود

"حسین علیشاپور، خواننده موسیقی اصیل ایرانی از سال ۱۳۷۱ همزمان با ورود به دانشگاه به محضر صدیق تعریف راه یافت و تا سال ۱۳۷۵ از محضر او ردیف موسیقی آوازی را فرا گرفت، همچنین بین سال‌های ۱۳۷۵ تا ۷۶ به نزد زنده یاد رضوی سروستانی راه یافت و از او آموزه‌های آوازی و ردیف را آموخت. پس از آن به مدت کوتاهی از راهنمایی‌های محسن کرامتی بهره ‌مند شد و دستگاه‌های راست‌پنجگاه و نوا را نزد او آ‌موخت. نقطه عطف دوران آموزشی علیشاپور، راه یافتن به محضر استاد زنده‌یاد، منوچهر همایون‌پور بود که در سال ۱۳۷۹ رخ داد. او در محضر مرحوم همایون‌پور ظرایف شعر‌خوانی و تاکیدات کلامی و شیوه آوازی ادیب خوانساری به همراه شیوه استخراج صوت مختص خود مرحوم همایون‌پور را آموخت. در همین سال‌ها به نزد مرحوم حسین عمومی راه یافت تا با برخی از ظرایف و پیچیدگی‌های مکتب آوازی اصفهان آشنا شود. وی برای شناساندن موسیقی ایرانی به کشورهای عراق ، ترکیه ، بحرین ، ازبکستان ، روسیه ، هندوستان ، انگلستان ، قرانسه ، بلژیک ، مجارستان سفر کرده و به اجرای برنامه پرداخته است ، وی همچنین خواننده گروه همنوازان کلهر است که در سال 1390 همراه با کیهان کلهر در کشورهای انگلیس ( فستیوال جاز لندن ) ، فرانسه ، مجارستان و بلژیک به اجرای برنامه پرداخته است." *** از حسین علیشاپور به عنوان تنها شاگرد مطرح استاد همایون پور نام برده می‌شود، از زمانی که در محضر این استاد بهره می بردید کمی برای ما می گویید؟ - این برای حسین علیشاپور افتخار بزرگی است که از سال 1379 تا زمان فوت استاد همایون پور یعنی در سال 1385 در محضر ایشان کسب فیض کردم و البته همزمان با و بطور مرتب به استاد زنده یاد حسین عمومی سر می زدم. *** اینکه از شاگردان استاد همایون پور تنها شما به عنوان هنرمندی مطرح در سطح اول موسیقی کشور فعالیت می کنید، علت خاصی دارد؟ - البته باید به یک نکته اشاره کنم که حسین علیشاپور تنها شاگرد استاد همایون پور نیست و هنرمندان بسیار خوبی دست پروده این استاد بزرگ هستند اما این دوستان آنچنان که باید فعالیت جدی در عرصه موسیقی ندارند که مسلما خودشان باید در این زمینه پاسخگو باشند. *** گویا استاد همایون پور یکسری ویژگی های خاصی در تدریس موسیقی داشت که همه اساتید از این ویژگی ها به عنوان نقطه تفاوت این استاد یاد می کنند، درباره این ویژگی ها توضییح می دهید؟ - این مباحثی که شما گفتید همگی درست و شفاف است که استاد همایون پور را خاص تر کرده بود، در واقع باید گفت، استاد همایون پور کلام را به خوبی هر چه تمام تر می‌شناخت و به بازی‌های تصویری همراه با کلام اعتقاد ویژ ه ای داشت و تا آخرین لحظات عمر با برکت خود هم سعی در بسط و گسترش همین بینش خاص و ابداعی بوده است. *** این بینشی که شما می گویید چه تاثیری بر سبک و سیاق خوانندگی حسین علیشاپور گذاشته است؟ - بله این بینش که شما می گویید مسلما نتایج مثبت و تاثیرگذاری بر سبک و سیاق خوانندگی من گذاشت که در نهایت موجب شد که من در ادامه راه خوانندگی خود به سوی خواندن غزل غزلسرایان جدید و معاصر روی بیاورم، سبکی که به نقطه مغفول موسیقی ایران بدل شده بود . *** و این سبک همان چیزی شده که یک نوع ابداع و نوآوری برای سبک حسین علیشاپور به ارمغان آورد؟ - در واقع درباره این نکته هم که شما اشاره کردید باید بگویم، نکته مهمی که استاد همایون پور به آن تاکید می ورزید این بود که یک هنرمند واقعی آواز باید همیشه خودش را به عنوان یک آدم مستقل به عالم موسیقی معرفی کند، استاد فکر و حرفش همیشه یکی بود و صداقتی مثال زدنی همیشه در آواز هایش به وضوح به چشم می خورد و بنده هم به عنوان شاگردی حرف گوش کن سعی کرده ام این صداقت مدنظر استاد همایون فر را در نحوه عملکردم لحاظ کنم. *** دقیقا به چه بخشی از نحوه عملکرد خود اشاره می کنید؟ - اینکه برخی دوستان لطف دارند از حسین علیشاپور به عنوان خواننده ای یاد می کنند که از مهم ترین ویژگی‌های رفتاری و کاری اش بها دادن به آثار آهنگسازان نسل جوان تر موسیقی دستگاهی ایرانی است، که همین ویژگی بسیار به بنده کمک کرده است که آلبوم های موسیقی متعددی را با سبک ها و سلیقه های گوناگون منتشر کنم. *** آقای علیشاپور شما از اهمیت ابداع و نوآوری در نحوه آواز خوانی خوانندگان گفتنید. مشکلی که این روزها گریبانگیر موسیقی اصیل ایرانی را گرفته ، این است که به غیر شما، محمد معتمدی، همایون شجریان، علیرضا قربانی و چند تن دیگر از هنرمندان موسیقی اصیل ایرانی متاسفانه سایر هنرمندان در نحوه خواندن خود به تقلید صرف از استاتیدی چون محمدرضا شجریان و شهرام ناظری می پردازدند، با توجه به اینکه شما از معدود خوانندگانی هستید که صدایتان دارای هویت مستقلی است علت اصلی این معضل را در چه می بینید نحوه عملکرد مقلدین یا عوامل دیگری؟ - وقتی که خود خواننده دایره پیشرفت و رشد خود را محدود و کوتاه می بینید که جایی برای خلاقیت و نوآوری برای خود باقی نمی گذراد و معضل تقلید از اساتید مشهور تا ابد باقی خواهد ماند به اعتقاد من مشکل از همین نوع دوستان هنرمند است که با نحوه علمکرد خود موجب ترویج صداهای تکراری و بی روح می شود. *** برخی از این خواننده ها مدعی اند که تقلید نمی کنند بلکه از صدای اساتید ونحوه خواندنشان الگوبرداری می کنند و در راستای این الگو برداری ناخوادآگاه صدا و نحوه خواندنشان بسیار به این اساتید نزدیک میشود. نظر شما چیست؟ - به اعتقاد بنده الگو برداری نه تنها اقدام بدی نیست بلکه می توان گفت از الزامات یک خواننده خوب و ماهر است و هیچ کس نمی تواند بر یک هنرمند خرده بگیرد که چرا از المان های مثبت و سازنده فنون آواز اساتید فاخر برداشت های مثبت و سازننده می کند ، اما متاسفانه در خیلی از مواقع این اتفاق نمی افتد و خیلی از این دست خواننده ها به تقلید صرف و مطلق از سبک آوازی اساتید دست می زنند که حاصل این اتقاق، ظهور چند خواننده با صدا و نحوه خواندن شبیه هم که اغلب ما را یاد ماکت کوچک اساتید بنام می‌اندازد. *** شاید از این دست هنرمندان می خواهند با این عملکرد خود ادای دینی داشته باشند به اساتید خود و به نوعی با نحوه خواندن خود یادآور این اساتید باشند. - شخصا خیلی با این صحبت شما موافق نیستم زیرا به اعتقاد بنده اساتید فاخر موسیقی ایران در ژانر های مختلف موسیقی با عملکر خود تا زمانی که فرهنگ و هنر این مرز و بوم سرپا است نام و آوازه شان پابرجا خواهد بود، و مهر این اساتید برای همیشه در آثارشان باقی می ماند به عنوان مثال در حاضر اگر از مردم کوچه بازاری که آنچنان با موسیقی آشنایی ندارند اسم تار را بیاورید بدون شک نامی از استاد جلیل شهناز خواهند برد و به همین نسبت در گونه های دیگر موسیقیایی به همین روال است. پس باید گفت اساتید موسیقی ایرانی برای ماندگاری نیازی به تکرار شدن از طریق تقلید صرف ندارند بلکه باید از نکات مثبت و منحصر به فردشان به بهترین شکل ممکن الگوبرداری کرد. *** پس با این اوصاف هنرمندان فعلی کار سختی برای ساختن مهر اختصاصی برای خود دارند؟ - بدون شک همین طور است ، خود من شخصا با توجه به این نکته سعی کردم در کنار الگوبرداری صحیح از اساتید فاخر به نوآوری و خلاقیت روی بیاورم که این امر، کاری بس سخت و دشوار است در مجوع بسیار سخت است که یک هنرمند به داشتن مهر اختصاصی و معتبری برای آثار خود دست یابد. حال برای دوستانی که در آثارشان بویی از خلاقیت و نوآوری دیده نمی شود، این مسئله تا حدودی محال به نظر می رسد. *** پس با این اوصاف مهم ترین مشکل فعلی موسیقی کشور، نبود خلاقیت در برخی خوانندگان نوظهور است، درسته؟ - بله بدون شک هم اکنو ن مهم ترین معظل موسیقی ایران ، کمرنگ شدن مقوله تالیف شخصی در میان خوانندگان نسل سوم موسیقی ایرانی است که متاسفانه ما اکنون تالیف شخصی که حاصل ارائه لحن شخصی است به‌خصوص در آوازخوان‌های جوان تر کنونی بسیار اندک شمار داریم. *** یعنی به اعتقاد شما این جوانان از کیفیت کار چندان مناسبی هم برخوردار نیستند؟ - در واقع اگر بخواهم واقع‌گرایانه‌تر نظر خود را بگویم، باید گفت که به جز اساتید نسل اول، در حال حاضر خوانندگانی که لحن و گفتمان مستقل داشته باشند، بسیار بسیار انگشت شمارند . هر چند که به این اعتقاد دارم که اکثر این هنرمندان جوان از صداهای مناسب و استعدادهای نابی بهره می برند و این دوستان در عرصه موسیقی کشور به درستی طریق کار می‌کنند اما راه را به اشتباه می روند. *** آیا می توان گفت علت اصلی این اتفاق این است که این هنرمندان جوان بر اساس علاقه خود می خواهند شبیه شجریان و شهرام ناظری و امثال این اساتید بخوانند؟ - این نام هایی که شما نام بردید و در ادامه نام نبردید همگی از اساتید مسلم موسیقی ایرانی هستند و این امری اجتناب ناپذیر است که خیلی از جوانان علاقه مندند راه این پیشکسوتان را در عالم موسیقی طی کنند ، اما متاسفانه این نکته به دست فراموشی سپرده می‌شود که مسیر تکامل این اساتید در درجه اول باید بررسی شود؛ زیرا این اساتید همیشه خود در تکاپوی آموختن قرار داده‌اند و خود را تا ابد منحصر به لحن یک فرد خاص قرار نداده تا جایی که به بیان شخصی خود دست یافته‌اند. مشکل بعدی که وجود دارد شعرخوانی آوازخوانان نسل ماست که عمدتا به آن کم توجهی می‌شود . *** می توان تعریف مشخص و خاصی از آوازخوان آن هم با پارامترهای معینی در موسیقی داشته باشیم - بنده معتقدم آوازخوان در موسیقی ایرانی، کسی است که علوم مرتبط با فن آواز مثل ارائه صوت مطلوب، ردیف دستگاهی و ظرایف ادبی و شعری را درک کرده، از آن عبور کرده و توانایی ارائه و خلق را برای هر کلامی که مقابل او قرار می‌دهند را داشته باشد و طبق یک بیان و روش مشخص که متعلق خود اوست و با توجه به عنصر گذشت از صوت که یک آوازخوان باید آن را دریابد، عمل کند. در واقع آوازخوان، بنا به عقیده من کسی است که از صدا عبور کرده و به ارائه کلام رسیده است؛ او به دنبال نمایش‌های صوتی خود نیست، چون به این مرحله از آگاهی رسیده که صوت او در ذات وجودی خود، عنصر نمایش را دارد و نیاز به برجسته جلوه دادن صوت خود برای مخاطب ندارد، مهم این است با کلامی که به امانت دست او سپرده شده چه می‌کند. *** حال اگر بخواهیم نحوه کار شما در موسیقی بپردازیم اولین نکته ای که به چشم می آید به این است که چرا شما هم با جوانان کم سن و سال و کمتر شناخته شده کار می‌کنید و از سویی دیگر با چهره‌های شناخته شده و جهانی مثل کیهان کلهر؟ آیا هدف خاصی را برای این کار دنبال می‌کنید؟ - من کار موسیقی انجام می‌دهم، آواز می‌خوانم با این نیت که بتوانم چیزی به موسیقی اضافه کنم. اگرچه ممکن است گاهی اوقات هم نتوانم این کار را کنم؛ اما این، هدف من است. اگر من کار یک جوان آهنگساز که با استعداد است را نخوانم، آیا به موسیقی چیزی اضافه می‌شود؟ اگر من کنار استاد بزرگی چون کیهان کلهر می‌نشینم و کنسرت می‌دهم، با این هدف است که چیزی یاد بگیرم و باز به موسیقی اضافه کنم؛ چون کنار دست آقای کلهر نشستن و کنسرت دادن با ایشان، در ذات خود، عنصر یادگیری را به همراه دارد. آوازخوان، هنگام اجرا با ایشان چیزهایی می‌آموزد که در هیچ کلاسی نخواهد آموخت و این خاصیت کار کردن با انسان‌های بزرگ است؛ هنرمندی که چند بار نامزد جایزه گرمی می‌شود و متاسفانه هیچ نهاد موسیقایی و غیر موسیقایی در ایران یک تبریک برای ایشان نمی‌فرستد. *** اما باز شاهد هستیم که برخی از هنرمندان مطرح از کارکردن با آهنگسازان و گروه های جوان سرباز می زنند؟ - به نظرم این که آوازخوان، کار آهنگساز جوان مستعد را نخواند، نقطه قوت کارنامه او محسوب نمی‌شود؛ اتفاقا وقتی یک آهنگساز جوان کاری را با تحمل سختی‌های فراوان روحی و اقتصادی ضبط کرده و نزد خواننده می‌آورد، باید منصفانه و محترمانه با وی رفتار کرد؛ نه این که‌ سی‌دی را چند ماه نگه داشت و جواب نداد و بعد از چند ماه هم گفت که این اثر را شش سال بعد می‌خوانم؛ این کارها در شأن یک هنرمند نیست. *** لازم به ذکر است ، آلبوم تنها به آهنگسازی سیامک جهانگیری در سال 1390، آلبوم طغیان به آهنگسازی میدیا فرج نژاد در سال 1392، اپرای حافظ در سال 1391 که در آن جا به نقش عبید زاکانی حاضر شده است، آلبوم طلیعه دشتی به آهنگسازی احسان عبایی در سال ۱۳۸۷ ، آلبوم‌ بادبان شکسته به آهنگسازی حسین قاسم‌پور در سال ۱۳۸۹ ، آلبوم آوای تو به آهنگسازی فرهاد ابراهیم‌خانی در سال ۱۳۸۹ و اپرای مولانا به آهنگسازی بهزاد عبدی از آثار منتشر شده از سوی حسین علیشاپور است. تهیه و تنظیم خبر: فرزانه غلامی تبار
ارسال نظر: