اخبار آرشیوی
حسن رحیمپور ازغدی در جشنواره عمار: سبک زندگی اسلامی، بهترین سوژه برای فیلمسازی در سینمای اسلامی است/ نمیتوان همه مسائل را به اسلامی و غیراسلامی تقسیم کرد/ متاسفانه در کشورمان تا زمانی که هنرمند زنده است، از او تجلیل نمیشود
به گزارش خبرنگار «نسیم» حسن رحیم پور ازغدی در نشست مفهوم یابی اسلامی در سینمای دینی که روز گذشته در چهارمین جشنواره فیلم عمار در محل سینما فلسطین برگزار شد، با بیان اینکه تعاریف مختلف و زیادی از نسبت فرم و محتوا و سینما ارائه شده است، گفت: طبیعتا تعاریفی که از دین هم ارائه شده، متنوع است؛ از این رو هر تعریفی که دین ارائه شود مفهوم سینمای دینی را برای تغییر می دهد. تعابیری که از دین در بودیسم، کاتولیک، پروتستان و سایر آیین های مشرکانه وجود دارد به اندازه تعریف دین در اسلام جامع نیست؛ البته زمانی که از دین تفسیر مادی ارائه می شود با اصول اسلامی سازگار نخواهد بود. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه قرار است از سینمای اسلامی سخن بگویم نه سینمای دینی به معنای عام اش، اظهار داشت: در اسلام هم تفاسیری از دین وجود دارد که اختلافات زیادی با هم دارند؛ به عبارت دیگر رویکرد تصوف در بین مسلمین با رویکرد تفکیری ها کاملا متفاوت است؛ از این رو وقتی قرار است از سینمای اسلامی سخن بگوییم حتما باید یک تفکیک مفهومی و یک مرزبندی و به معنای طلبگی تقریر محل نزاع صورت بگیرد. وی در همین زمینه افزود: متاسفانه در بحث های
روشنفکری و ژورنالیستی محل نزاع دقیق مشخص نمی شود و به همین دلیل در این گونه بحث ها حرفهای مبهم و تصادف های مصنوعی و غیرضروری پیش می آید. البته گاهی اوقات یک تعبیر واحد است ولی اصلا منظور واحدی از آن وجود ندارد این مسئله مشکل ما در بسیاری از عرصه های هنر هم به شمار می رود.به عبارت دیگر بسیاری از رد و قبول هایی که هیچ گاه به نتیجه نمی رسد و در آن احساس تکافوی ادله به وجود می آید به این دلیل است که منشا بسیاری از آنها یعنی طرح سوال نادرست بوده است. رحیم پور با بیان اینکه هر پرسشی در بطن خود پیش فرض هایی دارد که باید درست باشند، تصریح کرد: زمانی که سوال غلط طرح شد نابغه هم که در پاسخ دادن به آن فقط مشکلات موجود در سوال را لایه بندی کرده و لایه های جدیدی از مشکلات را به وجود می آورد؛ در مفاهیم سینما و دین هم مشکل ما طرح سوال های غلط است. ممکن است معنویتی که امروزه در سینما مطرح می شود از یکسو به مالیخوالیا، جنون برسد و از سوی دیگر به کلیات اخلاقی ارتباط داشته باشد؛ متاسفانه همه این موارد رابه غلط به سینمای معنوی و دینی تعبیر شده است. ازغدی با اشاره به سوالاتی که سال گذشته در جشنواره فیلم عمار مطرح کرده بود،
افزود: بخشی از سوال ها مربوط به خیال و تخیل در سینما و نسبت آن با سینمای اسلامی و بخشی دیگر در مورد جمال و زیبایی شناسی اسلامی تا جایی که به سینما و سینماگر مربوط می شود، بود البته در آن سوال ها به آمال و امیال و نقش تمایلات و امیال بشر در خود کارگردان و ... هم پرداخته شد که در این جلسه سعی می کنم در سه بعد خیال، جمال، و آمال به سوالات پاسخ بدهم. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه شاید نتوان هیچ طبقه بندی آهنینی برای سینمای اسلامی و غیراسلامی متصور بود، گفت: قطعا دین عرصه های متنوع ای داشته و با سایر مذاهب هم دارای مشترکاتی است، و نمی توان همه مسائل را به اسلامی و غیراسلامی تقسیم کرد؛ از این رو یک اثر هنری مانند فیلم هم می تواند از جهاتی اسلامی و از جهات دیگر غیر اسلامی باشد. به عبارت دیگر ممکن است برخی مفاهیم انسانی و اسلامی در فیلمی درست منتقل شده باشد و در بخشی دیگری از همان فیلم برخی از مفاهیم اسلامی تخریب شده باشد. وی با بیان اینکه یکی از خصوصیت های اسلامی بودن، تشکیک است، افزود: هر فیلم و اثر هنری می تواند اسلامی و اسلامی تر باشد، از این رو این اثر صفت مشکک را پیدا می کند؛ همان گونه .که عمل
انسان ها مومنانه و مومنانه تر است. قطعا اگر آموزه های اسلامی هنرمندانه و درست در اثری هنری مطرح شده و دخل و تصرفی درآن صورت نگیرد، قطعا آن اثر هنری مخاطب جهانی خواهد داشت. به عبارت دیگر اگر حسن های دین اسلام را به مردم خالصانه بگوییم از آن استقبال خواهند کرد؛ این مسائل را برای کسانی می گویم که گمان می کنند سینمای عماری و ایدئولوژیک مخاطب جهانی ندارد. وی با بیان اینکه اخلاق و حقوق بشری که اسلام ارائه کرده اخلاق و حقوق بشر جهانی است، افزود: به همین دلیل در آثار هنری اسلامی یک ظرفیت بزرگی برای نفوذ در مخاطب جهانی وجود دارد و قطعا کسانی که ر دنیا اهل فکر، عدالت و بشر دوست واقعی اند به احترام سینمایی اسلامی بلند شده و کف خواهند زد. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: اگر جشنواره عمار با عقلانیت اسلامی که در راس آن توحید وجود دارد؛ به راه خود ادامه دهد، قطعا در 10 سال آینده جهانی خواهد شد؛ چرا که عشق و محبت به بشر از عقلانیت اسلامی و توحید سرچشمه می گیرد. ازغذی با بیان اینکه بهتر آن است که اصطلاح سینمای اسلامی را به جای سینمای دینی و سینمای معنوی به کار بریم، گفت: چرا که سینمای دفاع از خانواده و سینمای اخلاق و
سینمای نظم و اخلاق و مدیریت و مدارا و سینمای برابری همه در ذیل سینمای اسلامی قرار می گیرد؛ اگر با این نگاه به سینما نگریسته شود هر صفجه از قرآن و هر روایتی می تواند به عنوان سوژه های سینمایی مورد استفاده قرار گیرد. طبیعتا در اسلام، حقوق انسان زیر سایه خدا تعریف شده است و اگر کسی این موارد را بدون دین مطرح کند به اخلاص سکولار در اثرش پرداخته است و این فرد از خلق اثر خود هدف مادی را دنبال می کند. وی تصریح کرد: زمانی که یقین را با تکبر و تعصب؛ مدارا را با انفعال، تواضع را با ذلت و جهاد فعالانه را با دنیاطلبی و حرص اشتباه بگیریم، می تواند مفاهیم اسلامی را به مفاهیم ضد اسلامی در هر اثر هنری تبدیل کند. سینمای اسلامی برای اسلامی بودنش، باید سینماگر آن با مفاهیم اسلامی آشنا باشد. هر چقدر اثر اسلامی با تکنیک و فن و ذوق سینمایی بیشتری همراه باشد، قطعا آن اثر سینمایی تر خواهد بود. به عبارت دیگر سینمای اسلامی ممکن است سینمایی و سینمایی تر باشد؛ و از طرف دیگر می تواند اسلامی و اسلامی تر هم باشد. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه وجود ایدئولوژی هالیوودی را قبول داریم ادامه داد: اما معنی اش این نیست که هر چیزی که
از این ایدئولوژی آمده حاوی مفاهیم ضداسلامی است؛ به طور مثال فیلمی که مفهوم وفا را نشان می دهد، این مفهوم اسلامی است به شرطی که از توحید جدا نشود. در هیچ سینمایی صفات غیراسلامی را به قهرمان نسبت نمی دهند منتها مصداقا جای قهرمان و ضدقهرمان را عوض می کنند و ارزش و ضدارزش را با هم خلط می کنند. یعنی ممکن است قهرمان داستان مردم دار و طرفدار محرومین باشد اما زناکار و اهل فساد هم باشد. ازغدی با بیان اینکه سینمای اسلامی نه تنها جهانی هست بلکه دگم و بسته نیست، اظهار داشت: در این سینما آدم ها سیاه و سفید نیستند؛ ولی حق و باطل در آن سیاه و سفید نشان داده می شوند؛ طبق روایات اغلب مردم کسانی هستند که خوب و بد را در زندگی شان با هم مخلوط می کنند و قطعا سینماگری که می خواهد پیرو خط انبیا باشد باید مانند انبیاء هم به اندازه عقل مردم سخن بگوید و هم بر حق پافشاری داشته باشد؛ البته این کار مشکل است ولی تاریخ ساز خواهد بود. وی با بیان اینکه معنی این جمله که عده ای می گویند هنر ارزشی و ضد ارزشی وجود ندارد را متوجه نمی شوم، ادامه داد: یعنی سینمایی که مروج شرک و خرافه است با سینمایی که مروج توحید و عبادت مساوی است؟ بعضی ها اصلا به
این چیزها فکر نمی کنند و تنها به دنبال این هستند که مردم برایشان کف بزنند؛ متاسفانه این افراد دغدغه حقیقت ندارند و تنها دغدغه آنها رایست است. آنها عنوان می کنند که هنر به ارزشی و ضدارزشی تقسیم نمی شود و هنرمند ارزشی و غیرارزشی هم نداریم؛ یا چنین حرفی بی معناست و یا شرک و توحید با هم برار هستند. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در همین زمینه افزود: اینکه گفته می شود هنرمند ارزشی و ضدارزشی نداریم در واقع کاسبی است؛ چرا که طبق قرآن شعرا و هنرمندان دو دسته اند، یک دسته اهل اغوا و یک دسته به دنبال ترویج حق و عدل و دفاع از مظلوم اند. آیا شعر دعبل و شاعران انقلابی با شعر شاعران درباری نوکران حکومت مساوی است؟ یکی کردن اینها درست در مقابل خط امام و خط انقلاب و خط انبیا قرار دارد. ازغدی با بیان اینکه باندی نگاه کردن به هنرمندان هم کار اشتباهی است، گفت: از لحاظ قانون اجتماعی خودی و غیر خودی نداریم، همه خودی اند تا وقتی که قانون نقض نشده باشد؛ البته از لحاظ ارزشی خود خدا هم آدمها را به ارزشی و غیرارزشی تقسیم کرده است. حضرت امیر فرموده اند ما در زمان پیامبر وقتی پرچم حق بالا رفت حتی با نزدیک ترین خویشانمان در افتادیم و گفتیم
از این به بعد تقسیم ما بر اساس خون و نژاد نیست و از این به بعد ما از دو امت متفاوت ایم؛ چرا که به ارزش های متفاوت معتقدیم. وی ادامه داد: یکی از عرصه های تولی و تبری عرصه هنر و فرهنگ است البته باید با روشی درست این کار انجام شود؛ انقلاب هم دنیا را دو صف کرد، پس تولی و تبری برای انقلاب هم مطرح است. معاویه از امام حسن ایراد می گرفت که ایشان جامعه مسلمین را به دو دسته تقسیم کرده است. قرآن می گوید مردم با هم اهل فساد و خرابی بودند و انبیا با آمدن شان آنها رابه دو دسته تقسیم کردند؛ اولیای خدا به بعضی بشرها توهین کردند ولی از اصل بشریت دفاع کردند؛ تفکر اباحه گری معتقد است که صورت بشر کافی است در حالی که انبیاء می گویند که سیرت بشر مهم از صورت است. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه مکتب هنر اسلامی باید اهل مدارا بوده و به دیگران احترام بگذارد، گفت: البته این مکتب باید به تکنیک و صنعت مسلط باشد. به عبارت دیگر مکتب هنر اسلامی جریان آزاداندیشی است و طرفدار آزادی بیان و رقابت سالم به شمار می رود ؛ البته از آنچه که اباحه گری از آن می گریزد یعنی تقسیم حق و باطل دفاع کرده و آن را دنبال می کند. وی با بیان یانکه
انقلاب اسلامی وظایف مادی داشته و دارد با این حال انقلاب مادی نبوده است، اظهار داشت: شروع انقلاب اسلامی با توهین به امام در یک مقاله شروع شد و اولین شهیدش هم فرزند آقای خزعلی بود، در واقع این شهید در مقابل عکس العمل یک کار ظاهرا فرهنگی به شهادت رسید. پیامبر بعد از فتح مکه همه را بخشید به جز شاعرانی که شعر مبتذل و توهین آمیز حتی در مورد بدن و چهره زنانی که به اسلام پیوسته بودند می سرودند. ازغدی با بیان اینکه حسادت در همه عرصه های هنرمندی و روشنفکری آکادمیک متداول است، گفت: عده ای هستند که اجازه نقد نمی دهند و خودشان را مرکز عالم می دانند؛ متاسفانه در کشورمان تا زمانی که هنرمندی نمیرد، از او تجلیل نمی شود؛ چرا که گمان می کنند این هنرمند ممکن است در آینده کاری خود اشتباهاتی را داشته باشد؛ متاسفانه فرهنگ تشویق کردن و دفاع از یکدیگر را نداریم. وی با بیان اینکه اگر نقد در کشور نباشدقطعا رشد نخواهیم کرد، تصریح کرد: علاوه بر اینکه باید از آزادی توام با اخلاق و منطبق با قانون حمایت شود باید نسبت به مرزهای انقلاب هم غیرت داشت؛ البته به برخی از افراد نباید اجازه ورود به سینمای اسلامی را دارد؛ چرا که کسی که نمی تواند حتی
قرآن را از رو بخواند چطور می تواند در سینمای اسلامی فیلم بسازد؟ متاسفانه برخی فکر می کنند که در فیلم اسلامی حتما باید علم و کتل و شبیه خوانی و عزاداری و ... وجود داشته باشد؛ در حالی که بعضی از این اضافات اصلا در اسلام وجود نداشته است. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه وقتی جذب مطلق به عنوان تاکتیک مطرح می شود نتیجه اش می شود حرفهای اخیر پاپ اضافه کرد: پاپ در چند روز گذشته حرف هایی را مطرح کرده که در تاریخ کاتولیک سابقه نداشت. وی گفته که دیگر جهنم را قبول نداریم، و خلقت آدم و هوا صرفا یک اسطوره بوده، ما همجنس بازها و لیبرال ها و کمونیست ها را دوست داریم و همه با هم به بهشت می رویم! البته آنها در گذشته در عمل اینگونه رفتارمی کنند ولی هیچگاه به طور رسمی درباره این مسائل سخن نگفته بودند. وی با بیان اینکه ما باید در مقابل آنها خط مقاومت و حساسیت را تقویت کنیم و اگر این اتفاق نیفتد با خطر ارتجاع پس از انقلاب مواجه می شویم، گفت: این خطر همه انقلاب ها را تهدید می کند و بعضی ها یادشان می رود که ما وسیله بودیم و هدف مکتب بود، بلکه برعکس می شود طوری که گمان می کنند آنها هدف هستند و مکتب وسیله. ازغدی در همین
زمینه افزود: دین دولتی یعنی دین را طوری تفسیر کن که همه افراد خوششان بیاید تا دولت ما برقرار بماند؛ ولی دولت دینی معتقد است که دولت هدف و وسیله ای برای ترویج دین است. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: طبیعتا ورود به عرصه هنر از نوعی اسلامی هم مانند سایر عرصه ها مشکل است، اما ممکن. در هر عرصه ای از جمله سینما ظرف و مظروف می توانند نسبت های متنوعی داشته باشد. عده ای سینمای غرب را مساوی با نفسانیت، لذت، صنعت، تکنیک و عقلانیت و غفلت می دانند؛ در حالی که این مسئله اصلا درست نیست. وی با بیان اینکه مفاهیم اسلامی در چهار دسته قابلیت سوژه شدن برای آثار سینمایی را دارند، افزود: تاریخ دینی مثل قصص انبیا، حوزه شناخت و معارف دین، ارزش های اخلاقی و اخلاقیات اسلامی و رفتارسازی و سبک زندگی مفاهیم اسلامی است که می تواند سوژه اثار سینمایی قرار گیرد؛ البته سبک زندگی اخلاقی و عقلانی مورد تاکید اسلام در حال حاضر بهترین سوژه برای فیلم سازی است.