اخبار آرشیوی
فروغ نیلچیزاده، کارشناس دینی در گفتگو با «نسیم»: مبنای آیینهای توحیدی و زیر ساخت زندگی توحیدی، صداقت و مقام صدق است/ اعتقاد به خداوند یکتا و آشتی با واقعیتها مانع از دروغگویی میشود/ وقتی پاداش راستگویی را ندهیم، دروغ شیوع مییابد
فروغ نیلچیزاده، کارشناس دینی در گفتگو یا «نسیم» به موارد زیر اشاره کرد: *مبنای آیین های توحیدی و زیر ساخت زندگی توحیدی؛ صداقت و مقام صدق است. ببینید در واقع مبنای آیین توحیدی صداقت است. اگر صداقت را از آیین های توحیدی بگیرید آن وقت دیگر توحید و شرک، توحید و کفر معنا نخواهند داشت. به همین دلیل در همه ی آیین های دینی ار آیین زرتشت گرفته تا آیین یهود و مسیحیت تا ناب ترین شان یعنی توحید مکتب اهل بیت علیهم السلام، صداقت یک رفتار یا شیوه ی گفتار نیست بلکه سبک زندگی توحیدی است. زیرساخت زندگی توحیدی؛ داشتن مقام صدق است. و خداوند هم خودش را به مقام صدق توصیف کرده و در حقیقت تقسیم کرده؛ و من اصدق من الله حدیثا. و این ویژگی و آن نگاه بلندی که ما داریم در بحث صدق در حقیقت نگاه به این است که صداقت یعنی انطباق با واقعیت، همان چیزی که نشانه ی آشکاری است با این که فرد دچار دوگانه گی، دچار تضاد هویتی نیست. *دروغگویی راهی برای ساختن شخصیت کاذب. آدمهایی که دروغگو هستن آدمهایی هستند که با خودشان غریبه اند، با آدمهای پیرامون شان بیگانه اند. با دنیا و زندگی خودشان بیگانه اند و به خاطر همین هم توسل شان به دروغ است و می خواهند از
این طریق شخصیت کاذب برای خودشان درست کنند. * اعتقاد به خداوند یکتا و آشتی با واقعیت ها مانع از دروغگویی می شود. اگر قرار باشد ما مسیر راستگویی و ترویج راستگویی را در جامعه داشته باشیم باید در درجه اول نگاه توحیدی را تقویت کنیم، چون کسی که به خدای یگانه واحد احد، اعتقاد داشته باشد آنوقت حتا اگر بداند با دروغ می تواند برای مدتی کوتاهی عده ای را فریب بدهد اما قطعا نه می تواند خدا را فریب بدهد و نه نظام عالم هستی را که تحت اراده حاکیمانه خداوند است. آن وقت است که فرد می داند؛ کذب و دروغگویی مثل بازی بومرنگ به خودش برمیگردد. یکی دیگر از راههای ترویج راستگویی این است که تلاش کنیم؛ آدم ها را با واقعیتها آشتی بدهیم. یعنی کسی که مثلن حقوقش مقدار اندکی است نیازی نداشته باشد برای اینکه وجاهت اجتماعی برای خودش درست کند، دروغ بگوید. یا آدمی که موقعیت علمی برتر ندارد، نیازی نداشته باشد برای خودش شخصیت کاذب درست کند. *عدم برخورد مناسب با راستگویی، موجب توسل به دروغ است. من بارها در مشاوره های خانواده گفته ام؛ اگر همسر شما به شما دروغ می گوید معلوم است پاداش راستگویی هایش را دریافت نکرده است. اگر بخواهیم راستگویی در جامعه
گسترش پیدا کند باید به آدمهای راستگو حتا اگر خلاف هم میکنند امتیاز مثبت بدهیم. ببینید دروغگویی ذات خلاف است. ولی در تمام نظام های امنیتی و نظام های سلامت ساز در جوامع مختلف اگر خلاف کار خودش بیاید و اعتراف کند تخفیف به مجرم داده می شود اما شما میبینید مثلن در خانواده یا در موقعیت های کاری اگر کسی خودش بیاید اعتراف کند؛ به یک بلای آنچنانی هم دچار میشود به جای اینکه به او تخفیف هم داده شود. به عبارتی تنبیه مضاعفی دریافت میکند. راستگویی پاداش ندارد چه در موقعیتی که فرد زندگی سالمی دارد چه در زندگی یک خلافکار. *به جای ایجاد اعتماد به نفس کاذب در افراد، موجبات ارتقای عزت نفس را فراهم کنیم تا فرد متوسل به دروغ نشود. دروغگویی یک بیماری بدخیم است. امیرلمؤمنین علیه السلام میفرمایند: دروغگویی منتهی به دورویی میشود. در جامعه و یا خانواده ای که همه میخواهند بهتر از آن چیزی که هستند، خود را نشان بدهند نتیجتا دچار بیماری نفاق خواهند شد. راه درمان این است که این نگاه را از بین ببریم و راهکارهای ارتقای عزت نفس را در خانواده و جامعه تقویت کنیم . به عبارتی آدمها در ذاتشان عزیز باشند و اعتماد به نفس کاذب نداشته باشند. آدم
دروغگو اعتماد بنفس بسیار بالایی دارد. چرا که تا وقتی دروغ فرد برملا نشود یک شخصیت پوشالی برتر دارد و پشت همین شخصیت پوشالی اش مخفی می شود. آدمی که عزت نفس دارد حتا اگر به لحاظ مالی و اجتماعی و یا علمی، توانمندی پایینی هم داشته باشد اما چون ارزش های درونی خودش را به خوبی میشناسد احساس نگرانی نمی کند و به همین دلیل نیازی نمیبیند برای خودش شخصیت پوشالی ایجاد کند و مثلن لباس مارکدار بپوشد. یا هرگز نمیگوید من فلان مدرک را دارم یا در فلان خیابان زندگی می کنم. مشکل ما این است که؛ امروز راهکارهای موفقیت را در ارتقای اعتماد به نفس ترویج میکنیم. در حالی که راهکار اصلی؛ ارتقای عزت نفس است. اعتماد به نفس، ٩٠ درصدش کاذب است چون وابسته به سرمایه های بیرونی فرد است. اگر کسی این سرمایه ها را نداشته باشد باید چه کار بکند؟ باید یا دروغ در گفتارش باشد یا دروغ در عملش. یعنی یا خودش را آنطوری که نیست نشان بدهد یا چیزهایی را بگوید که نیست پس راهکارش این است که به ارزشهای درونی خودمان پی ببریم. *آشنایی با ارزش های آسمانی نه موقعیت خانوادگی و اجتماعی و ژست های آنچنانی. علاوه بر اینکه باید آدمها را با خودشان آشتی بدهیم باید آن ها را
با ارزشهای آسمانی و یا اصطلاحا با تاج کرامتی که خداوند بر سرشان گذاشته است آشنای شان کنیم تا بدانند که نه رنگ پوست مهم است و نه نژاد. نه موقعیت شهری و خانوادگی اش و نه حتا پدر و مادر بلکه در این مورد فقط ایمان و عمل صالح مهم است. بر همین اساس است که بلال حبشی که لکنت زبان دارد و پوست تیره دارد و عرق بدبو، می شود بهترین مؤذن پیامبر. در صورتی که مؤذن قرار است با صدایش مستمع را جذب کند اما میبینیم بالاتر از صدایش، تقوایش است که برای پیامبر مهم است. بیاییم شایسته سالاری در خانواده و جامعه را در ترویج راستگویی قرار دهیم. کار را به دست افراد کاردان بدهیم، نه به دست کسانی که ژستهای آنچنانی دارند تا مردم هم مجبور شوند ژستهای آنچنانی بگیرند. *دوازده دلیل دروغگویی در افراد. ١٢ دلیل برای دروغ وجود دارد که اگر ما این دلایل را کم رنگ کنیم و یا از بین ببریمشان آنوقت راستگویی به طور طبیعی مثل یک جریان سالم مثل یک آب پاک در افراد و جامعه جاری میشود. اولین دلیل ضعف شخصیت است. فرد در خانواده و یا جامعه احساس ضعف میکند چون مثلن اکثریت گفته اند باید مدرک دانشگاهی داشته باشی. و چون احساس ضعف میکنم پس دروغ میگویم. باید ضعف شخصیت
را گرفت و عزت نفس را منتقل کرد. دومین دلیل ترس است. فرد میترسد راست بگوید چون با راستگویی تحقیر و تمسخر میشود. احساس بیچارگی میکند. سومین دلیل فقر مالی و بدهکاری است. وقتی که از لحاظ اقتصادی، زمینه های آسیب جدی باشد، فرد برای اینکه از فقر و بدهکاریش فرار کند گاهی حتا دروغ میگوید. چهارمین دلیل ریاست طلبی است. برخی دروغ میگویند تا از این طریق مثل بادکنک بالا روند و یک موقعیت کاذبی پیدا کنند. وقتی دایره رقابتها، رقابتهای کاذب باشد و آدمها را با تیتر و عنوان بشناسند خب آنوقت هر چه بتوان عنوانهای جدیدتر و متنوعی تری اختراع کرد، به موقعیتهای بهتری هم میشود دست پیدا کرد. به قول امیرالمونین در یک دوره ای فرصت جولان پیدا می کند. پنجمین دلیل، همنشینی با دروغگوهاست. چیزی که امروز میبینیم این است که در سطح سیاسی و اجتماعی و فرهنگی آدمهایی که دروغ میگویند کارشان بهتر پیش میرود یا لااقل تا وقتی دروغشان بر ملا نشده، یک دوره ای به اینها خوش میگذرد.این نوع دروغگویی تبدیل شده است به یک روش. قبح دروغ گفتن از بین رفته است. همنشینی با دروغگویان موجب میشود این صفت بد مثل بوی گند سیر به بهترین گل عطری هم برسد و بوی معطرش را خراب
کند. ششمین دلیل طمع است. فرد دلش میخواهد به برتریهایی برسد که حقش نیست و به همین دلیل دروغ میگوید. هفتمین دلیل حب مال است. معمولا این نوع دروغگویی در مسائل اقتصادی، در بازار و اداره و تجارت و به طور کلی هر جایی که با دروغ می توانند رقمهای بالایی را به دست بیاورند رایج است. هشتمین دلیل غضب است. این افراد موقتی دروغ میگویند و زود هم پشیمان میشوند. مثلا میگویند حالا عصبانی شدم و یک خالی هم بستم! اصطلاحی که معمولا در قشر جوان میبینیم. نهمین دلیل حسادت است. وقتی فرد میبیند دیگری از او بالاتر است و نمی تواند خودش را به او برساند در نتیجه یا بر علیه او یک دروغ میسازد و یا دروغی در مورد خودش می سازد تا به این طریق یا فرد را کوچک کند یا خودش را با دروغ بزرگ کند. دهمین دلیل بی حیایی است. که هم دلیل است و هم ریشه و در حقیقت نتیجه هم هست. ببینید بعضی ها دروغگوهای حرفه ایی اند ولی بعضی ها هر از گاهی دروغ میگویند. آدمهای بی حیا در چشمت نگاه میکنند و به راحتی دروغ میگویند. حتا اگر دست این افراد رو بشود میگویند " خب حالا چیزی گفتم و تو باید خودت میفهمیدی دروغ گفتم!" آدمهای بی حیا دروغگوهای حرفه ای میشوند. و البته به همین
ترتیب دروغگویی هم آدم را بی حیا میکند چون نتیجه ی گناه این است. یازدهمین دلیل دشمنی است. برخی دروغ میگویند فقط برای اینکه به کسی آسیب بزنند. مخصوصا دروغ میگویند تا نان فرد را آجر کنند یا فرد مورد نظرشان دیگر عزیز نباشد. یعنی با دروغگویی به هیچ منفعت شخصی هم نمیرسند و فقط صرف دشمنی دروغ می گویند. دوازدهمین دلیل شیرین زبانی است. این نوع دروغی که حتا به رسانه های ما راه پیدا کرده است چه رسانه های مکتوب و چه رسانه های دیداری و شنیداری. یعنی فرد در عین اینکه میخواهد مثلن بامزه گی بکند، طرف مقابلش را هم سرکار میگذارد. در روایات داریم مؤمن طعم و شیرینی ایمان را نمیچشد مگر اینکه دروغ را چه شوخی و چه جدی کنار بگذارد. دروغهای شوخی هم در روحیات فرد، بیماری را تقویت میکند، بیماری دروغگویی. یک بیماری وحشتناک چرا که دروغگویی دشمنی با خود خداست. در واقع مسلمان را باید از راستگویی اش بشناسیم. *استفاده از آیات و احادیث در مورد فواید راستگویی و مضرات دروغگویی. در کنار این موارد باید آیات و احادیثی کهدر مورد راستگویی و دروغ است را هم زیاد بگوییم و هم زیاد بشنویم و هم زیاد تفکر کنیم. در مدارس در دانشگاه ها و در منبرها در رادیو
و تلویزیون و نشریات زیاد از راستگویی و دروغ گویی گفته شود. مثلن سرنوشت انسانهای راستگو و یا دروغگو برای مردم گفته شود. مضرات دروغگویی و فواید راستگویی گفته شود. به مردم یاد بدهیم قبل حرف زدن فکر کنند. آنها را راغب بهوهمنشینی با مردم راستگو کنیم. و از مواردی که مردم را به دروغ می کشاند پرهیز کنیم که پیشگیری بهتر از درمان است.