اخبار آرشیوی
مینا صدری، هنرمند نگارگری در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: "نگارگری"، هویت خود را از ایران گرفته است/ مخفی کردن آثار در مخازن و پراکندگی آنها در موزهها باعث ناآشنا ماندن نسل جدید با این هنر خواهد شد/ باید دانشگاهی مستقل برای هنرهای اسلامی داشته باشیم
مینا صدری هنرمند نگارگری و استاد دانشگاه تهران در گفتگو با خبرنگار«نسیم» ضمن بیان تاریخچه ای از این هنر سنتی و اصیل ایرانی بعضی از مشکلات این عرصه را متذکر شد و به شرح برخی راهکارهای تأثیرگذار برای آشنایی هر چه بیشتر جوانان با این هنر بومی پرداخت. متن زیر شرح گفتگوی خبرنگار«نسیم» با این هنرمند عرصه نگارگری است. - نگارگری های مختلف به عنوان مکتب ارائه می شود اما از آن جهت که این هنر هویت خود را از ایران گرفته است کلمه مکتب برای نگارگری ایران به کار نمی رود و همواره نام ایران در کنار نگارگری قرار گرفته است. - هر سرزمینی با وجود داشتن تمدن کهن و فرهنگ اصیلش مبانی های عمیق نظری، فکری و بینشی خود را پرورش می دهد نگاه ایرانیان نیز پیوسته نگاهی فراتر از جهان مادی بوده و این نگاه در تمامی تصاویر و آثاری هم که خلق کردهاند دیده شده است، این نگاه کاملا به صورت یک دست و تا زمان ظهور اسلام وجود داشته و پس از ظهور اسلام نه تنها جدایی با این طرز تفکر اتفاق نیفتاد بلکه در دوره اسلام کاملا بیش از گذشته تشریح و تشدید پیدا کرد، یکی از زمینههای این طرز تفکر در رابطه با بحث کتاب و کتاب آرایی بوده است و با ظهور اسلام نیز پیوندی
عمیق بین نقش و نقاشی با دین به وجود آمد. - نگارگری یکی از هنرهای اصیل ایرانی است و همواره در کنار ادبیات ما بروز پیدا کرده زیرا این هنر در حقیقت زبان بصری ادبیات ماست، به خصوص در قرن 5 این مراحل سیر تکمیلی خود را طی کرده است زیرا به وسیله نگارگری، کلام به اشاره تبدیل می شود تا این که در زمان کمال الدین بهزاد و مکتب تبریز دوره صفوی نگاه عالی نگارگری به اوج خود می رسد. - مکتب های نگارگری با توجه به پایتخت هایی که از هنرمندان نگارگر حمایت کرده و کتابخانهها را در اختیار آنان قرار می داده اند شکل می گرفته است به طوری که نام مکاتب نگارگری از این پایتختها گرفته شده است از جمله نگارگری تبریز و یا هرات، البته این به آن معنا نبوده که در یک زمان تنها یک مکتب وجود داشته بلکه به طور مثال در زمان تیموریان مکاتب دیگری مانند مکتب شیراز و هرات نیز همزمان فعال بوده است علاوه بر هنرمندان نگارگری که به طور خاص کتابخانهها در اختیارشان قرار می گرفته است و از سوی امیران از لحاظ مالی نیز حمایت و مورد تأمین قرار می گرفته اند هنر کتاب آرایی در بین خانوادهها نیز رایج بوده است به طوری که گاهی پدر یک خانواده خوشنویسی یک کتاب، پسر
مجلد کردن و مادر نگاگری کتاب را بر عهده داشته است اما در کل از آن جهت که نگارگری هنر اصیل و بومی ایران می باشد و در حقیقت این هنر هویت خود را از ایران گرفته است نام ایران بدون آوردن کلمه مکتب در کنار نگارگری می آید در صورتی که نگارگری مکتب هند و یا عثمانی به صورت مکتب ارائه می شود. *در حال حاضر هیچ توجهی به این هنر نمی شود اگر به این هنر اهمیت داده شود مسلما جوانان زیادی برای ورود به این عرصه رغبت نشان خواهند داد به گونه ای که شاهد بودیم در یک دوره کوتاه 4، 5 ساله در دانشگاه که رشته خاص نگارگری وجود داشت موفقیتهای بسیار زیادی در این عرصه حاصل شد بنابراین به نظر من بهترین کار برای پیشرفت و گسترش هنرهای سنتی از جمله نگارگری این است که دانشگاهی مستقل برای هنرهای اسلامی داشته متأسفانه الان چیزی به عنوان نگارگری در مقطع کارشناسی وجود ندارد بنابراین به تبع آن در هنرستانها هم این هنر فراگیر نخواهد بود.در زمانی که من در هنرستان تحصیل می کردم کمترین توجهات متعلق به هنر نگارگری و مینیاتور بود و کمترین هنرجویان را به خود اختصاص می داد خوب مسلما این هم به آن دلیل می باشد که تا زمانی که رشته ای مستقل برای یک هنر در
دانشگاه وجود نداشته باشد انگیزهای هم برای جدی مطرح شدن این رشته در هنرستان ها وجود نخواهد داشت و هنرستان ها هم رغبتی برای پر رنگ تر شدن این رشته نشان نمی دهند * باید دانشگاهی مستقل برای هنرهای اسلامی داشته باشیم - متأسفانه مبنای دانشگاه های ما غرب است بنابراین نمی توانیم به راحتی فاصله عمیقی را که برای هنر نگارگری به وجود آمده از بین ببریم به همین خاطر برای از بین بردن این فاصله باید تلاش زیادی بکنیم، اما اگر دانشگاهی طراحی و برنامه ریزی شود که بر مبنای هنرهای اسلامی باشد هنری مانند نگارگری نیز طبق فرهنگ خودمان گسترش خواهد داشت اما این برنامه ریزی باید از هنرستان شکل بگیرد و پس از ان نیز در دانشگاه مداومت داشته باشد زیرا اگر فردی باشد که در هنرستان هیچ گونه آمادگی برای نگارگری پیدا نکرده باشد مسلما در دانشگاه نیز نمی تواند ان طور که باید توانمندی های خود را بالا برده و رشد دهد. - نگارگری رشته ای پیچیده است و آموزشش نیز به راحتی نیست زیرا منابعش به راحتی در دسترس ما نیستند به طوری که الان به هر یک از دانشجویان هم بگویی میر سید علی و یا سلطان محمد که از قوی ترین و زبردست ترین نگارگران بوده اند هیچ کدام به
خوبی با آن ها آشنا نیستند زیرا این هنر برای جوانان به خوبی تعریف نشده بلکه تنها هنرهای وارداتی برای جوانان کشورما تعریف می شود اما هنری که متعلق به فرهنگ خودمان است برای جوانان ناآشناست حتی وسایل زندگی ما نیز بر اساس هنرهای غربی طراحی می شود در صورتی که در گذشته تمامی وسایل زندگی ما بر اساس هنرهای سنتی ساخته می شد و این اصلا خوب نیست زیرا روح آدمی با هنر عجین شده است. - بنابراین بهترین راه برای آشنایی نسل جامعه و به خصوص نسل جوان با هنرهای سنتی ایجاد دانشگاه هنرهای اسلامی است با وجود تأسیس چنین دانشگاهی مسلما هنرستان ها و جوانان نیز برای ادامه در چنین رشته هایی علاقه بیشتری نشان خواهند داد من خودم وقتی به دانشجویانم آثار نگارگری را نشان می دهم و در این رابطه با آنها صحبت می کنم همگی شیفته این هنر می شوند زیرا این آثارهمگی گنجینه هایی است که نه یک فرد بلکه نسل ها در طی سالیان درازی مانند 600 سال برروی آن ها کار کرده اند اما متأسفانه ما حتی این گنجینه ها را هم از دید جوانان و علاقه مندان دور نگه داشته ایم به گونه ای که این آثار یا در مخزن های موزه ها پنهان شده و در معرض دید عموم مردم قرار نمی گیرد و یا در
موزه های سراسر دنیا پراکنده است و دسترسی به آن ها نداریم جالب اینجاست که غرب تصویر آثار را در سایت گذاشته است اما ما حتی همین کار را هم برای آشنایی بیشتر جوانانمان انجام نداده ایم بنابراین چگونه می توان توقع داشت که جوانان برای وارد شدن در عرصه چنین هنرهایی از خود رغبت نشان دهند. * پراکندگی آثار در موزهها از مشکلات حوزه نگارگری است - مدتی پیش یک بینال نگارگری تشکیل شد و با وجود آن که این بینال سراسری بود اما هر چه تقاضا کردیم بازهم اثری به ما ندادند تا در این بینال نه شخصی، بلکه سراسری و ملی استفاده شود یک بار هم چند تا از دانشجویان نامه گرفتند تا به موزه معاصر بروند و آثار را از دور ببینند اما متأسفانه به آن ها اجازه ندادند تا آثار را ببینند آن ها این آثار را در مخازن نگه داری می کنند و حتی نمی گذارند دانشجویان آن ها را ببینند و بعد توقع هم دارند که دانشجویان به این رشته رغبت نشان دهند. - یکی از مشکلات دیگر در زمینه بحث آثار نگارگری بحث پراکندگی آن هاست به طوری که اگر از آثار پراکنده ای که در موزه کشورهای دیگر است بگذریم این آثار حتی در موزه های تهران نیز کاملا پراکنده است به طور مثال چند اثر در موزه معاصر
است و چند اثر در موزه سعدآباد درحالی که باید حداقل تلاش شود تا مرکز متمرکزی برای این آثار در نظر گرفته شود.