تقیانیپور: دغدغه وزیرارشاد اصلا تئاتر نیست

خیر الله تقیانی پور کارگردان نمایش "طروب و طرب" كه اخیرا این نمایش را در مجموعه تئاترشهر به صحنه برد، در گپ و گفتی با خبرنگار «نسیم» از نمایش ایرانی و شرایط الان هنر سخن گفت و البته گلایه كرد. وی در این ارتباط به «نسیم» گفت: دغدغه من و گروه من(نقاب) نمایش ایرانی است. مثل همین "طروب طرب"پس از اینکه منشاء این نمایش را پیدا کردم از داوود فتحعلی بیگی درخواست کردم که در بخش تحقیق و پژوهش بولتن جشنواره آن را چاپ کنند. او متن را خواند و گفت اگر امکانش هست همین متن را به نمایش تبدیل کن و به جشنواره بیاورم .

این کارگردان خاطرنشان کرد: در نهایت من به دنبال تلاش كردم این متن را در قالب نمایش به صحنه بیاورم که در نهایت هم اینگونه شد. ما در این نمایش بیشتر بر روی مطرب ها، آن هم مطرب هایی که با ساز موسیقی هایی فی البداعه اجرا می کردند، توجه داشتم. البته در این نمایش نقالی و پرده خوانی هم داشتیم. همچنین در این نمایش زن پوشی، نقش پوشی و مقداری هم سیاه بازی هم داریم. البته بیشتر به دنبال افشای استبداد آن زمان بودیم .

* نمی‌گذارند نمایش ایرانی به روز شود

وی تصریح کرد: سعی کردم در موسیقی نمایش به آن زمان و موسیقی آن زمان بازگشتی داشته و بیشتر از رنگ های آن زمان استفاده کنم. به همین جهت نیز از کمانچه و تنبک استفاده کردم. در حقیقت از رنگ های کاربردی بیشتر استفاده کردم. تمام دغدغه های من و بچه های نمایش این بود که یکبار دیگر نمایش های خود را بروز کنیم. خیلی از مسئولین و هنرمندان موجب شده اند که این نمایش همان نگاه موزه ای خود را داشته باشد. در حقیقت نمی گذارند نمایش به روز شود .

تقیانی پور اضافه کرد: این درحالی است که نمایش هملت در آمریکا و اروپا خیلی به روز اجرا می شود و به روی صحنه می رود. نمایش همان نمایشنامه قبل است ولی خیلی خوب اجرا می شود. ما باید به دنبال این باشیم که نمایش های خود را به روز اجرا کنیم .

* آئین‌های کشور خود را در قالب قصه به مخاطبان ارائه می‌کنیم

این کارگردان افزود: سعی می کنم آئین های کشور خود را در قالب قصه به مخاطبان ارائه کنم . وقتی در نمایش نتوانیم حرفی را در قالب قصه به مخاطب بزنیم یک دافعه ای در میان مخاطبان ایجاد می شود. داستان باید شیرین باشد که با مخاطب ارتباط برقرار کند .

وی ادامه داد: هنر بومی و هنر سنتی ما خود یک قصه دارد. اگر وارد بطن ماجرا بشویم می بینیم که چقدر قصه در آن نهفته است.

* اجرای نمایش آئینی سنتی به جسارت مدیر بستگی داشت

تقیانی پور گفت: اجرای نمایش آئینی سنتی به جسارت مدیر بستگی دارد. زیرا خیلی ها بر اساس همان افکار گذشته اعتقاد به برگزاری این قبیل نمایش ها در سنگلج دارند. وجود یک اتابک نادری موجب شد تا نمایشی آئینی سنتی در تئاتر شهر اجرا برود. او نیست پس به نظرم دیگر هیچ وقت این قیبل نمایشها را در تئاتر شهر نخواهیم دید .

این کارگردان خاطرنشان کرد: جای تاسف دارد که نمایش ایرانی یک نوع کسر شان برای مدیران تبدیل شده است. ببینید در دانشگاه‌های ما اساتید چقدر متون ایرانی و چقدر متون غربی تدریس می کنند. الان متون غربی ترجمه و به دانشجویان آموزش داده می شود .

وی اضافه کرد: خروجی جشنواره دانشجویی تئاتر کشور را نگاه کنید. خروجی جشنواره های ما چند نمایش ایرانی است؟ ما قصه های فراوانی داریم. مگر نمی شود در همین قصه های خودمان حرف بزنیم؟ خیلی خوب هم می شود حرف زد .

* متأسفانه فقط دنبال این هستیم که حرف خود را در نمایش خارجی بزنیم

تقیانی پور اشاره کرد: در کشور ما شاه، استبداد، قحطی، جنگ و همه چیز بوده است. ولی ما به دنبال این هستیم که حرف های خود را در نمایش های خارجی بزنیم. البته بخشی از این موضوع به نگاه کج مسئولین برمی گردد. در حقیقت هنرمند حرف خود را در نمایش خارجی می تواند به زبان بیاورد ولی اگر در نمایش ایرانی بخواهد بزند مسئول فکر می کند که زیر سوال خواهد رفت .

این کارگردان یادآور شد: از وقتی "اتابک نادری" را از سنگلج گرفتند این سالن دچار رخوت شده و دیگر از آن تماشاگران پر شور خبری نیست. این سالن در حال بازگشت به رخوت است. من نمایشی را در این سالن دیدم که تعداد بازیگران روی سن آن از تماشاگران آن بیشتر بود .

وی تصریح کرد: عموم مردم کشور برای یک بار هم که شده تعزیه را دیده اند. در این میان نزدیک به 50 درصد آنها در کودکی خیمه شب بازی را نیز دیده اند. همچنان این مردم به دنبال کمانچه و ضرب و عروسک سیاه خیمه شب بازی هستند .

* تئاتر شهر نمایش ایرانی خوبی به خود ندیده است

تقیانی پور ادامه داد: سالن اصلی تئاتر شهر ویترین تئاتر کشور است. اما چند نمایش در آن اجرا می شود؟ خیلی وقت است که بعد از نمایش "دندون طلا" سالن اصلی تئاتر شهر نمایش ایرانی خوبی به خود ندیده است.

این کارگردان گفت: الان این جشنواره گرایی شدن که همه در مورد سینما می گویند به تئاتر هم سرایت کرده است. کارگردانان به دنبال نمایش دو شخصیتی و یا اگر امکان داشت تک شخصیت که بتوانند پول بلیط خود را بدهند و به جشنواره ها بروند، هستند. متاسفانه خواستگاه کارگردان ها مردم خود نیست و در عوض فستیوال های بین المللی شده است .

* تنها گروهی هستیم که 3 هزار مخاطب داریم

وی اضافه کرد: به جرات می توانم بگویم که تنها گروهی هستیم که 3 هزار مخاطب داریم. باشگاه گروه ما از 3 هزار مخاطب تشکیل شده است. این در حالی است که هیچ گروهی این میزان مخاطب را ندارد. اکثر این مخاطبان نمایش های ما را دیده اند و هر وقت اجرا داریم آنها را با پیامک دعوت می کنیم و آنها هم می آیند .

تقیانی پور افزود: الان چند سال است که در اجرا و فروش پرمخاطب هستیم. نمایش "تعبیر یک رویا" در میان پرفروش ترین نمایش های سال قبل بود. نمایش "پری" جزء پرفروش ترین های سنگلج بود. نمایش "روزی گذری روزگاری" هم به این صورت بود .

* من نمیدانم هدف تئاتر خصوصی چیست؟

این کارگردان خاطرنشان کرد: در حال حاضر بحث تئاتر خصوصی به میان آمده است. اما من نمی دانم که هدف آنها چیست. من این بحث را قبول ندارم زیرا در همه جای دنیا دولت از تئاتر خصوصی حمایت می کند. ولی برای ما می گویند که ما باید پول داروغه گی خود را بگیریم. به این صورت که ما در سالنی که برای دولت و بیت المال است اجرا کنیم ولی 20 درصد به آنها پول بدهیم .

وی تصریح کرد: اگر سالن خصوصی باشد 20 درصد حق او است ولی در سالن های دولتی چرا باید این میزان پول بدهیم؟ امسال می گویند سال فرهنگی است ولی بودجه تئاتر نسبت به سال گذشته 25 درصد کم شده است. اگر دولت سردمدار فرهنگ است باید پای حرف خود و حمایت بودجه تئاتر کشور هم بایستد .

* تعریف وزیر ارشاد از فرهنگ و تئاتر چیست؟

تقیانی پور یادآور شد: الان مرکز هنرهای نمایشی و وزارت ارشاد چند نمایش خوب توانسته اند انتخاب کنند و در خارج به روی صحنه ببرند؟ باید ببینیم که تعریف وزیر ارشاد از فرهنگ و تئاتر چیست و آیا تئاتر در آن تعریف قرار می گیرد یا خیر. من سوال دارم آیا وزیر ما تئاتر دیده و اگر دیده چند تئاتر خوب تا امروز دیده است؟ این وزیر دغدغه تئاتر ندارد .

* اصلا دغدغه وزیر ارشاد، تئاتر نیست

این کارگردان افزود: اصلا دغدغه وزیر ارشاد تئاتر نیست. وزیر ما دیپلمات است و تاحالا کار خوبی ندیده است. این اشتباه دولت است زیرا باید فردی را در این پست قرار می داد که اشراف کوچکی بر روی مقوله فرهنگ داشته باشد .

تقیانی پور خاطرنشان کرد: ما ادبیات نوشتاری بسیار زیادی داریم ولی ادبیاتی که دراماتیک و نمایشی شود متاسفانه نداریم. دغدغه من آوردن ان نوع از ادبیات است. اشعار ما چرا هیچ وقت به نمایش تبدیل نمی شود؟ چرا دراماتیک نمی شود؟ چرا این همه سال نتوانسته ایم از شاهنامه فردوسی نمایشنامه درست کنیم؟

این کارگردان ادامه داد: تا امروز چند نمایشنامه رستم و سهراب به روی صحنه برده ایم؟ چند نمایش اسفندیار خوب به روی صحنه برده ایم؟ ما در مورد اسطوره های خود به غیر از آرش برای چه کسی نمایش نوشته ایم؟ آیا نداریم؟ چرا داریم ولی نخواستیم از آنها در نگارش نمایشنامه خود استفاده کنیم .

* این چشمه را داریم ولی نخواستیم که از آن استفاده کنیم

وی گفت: ما این منشاء را داریم و می توانیم از آن استفاده کنیم. ولی این غربی ها هستند که از آن بی بهره هستند. در حقیقت ما این چشمه را داریم ولی نخواستیم که از آن استفاده کنیم .

تقیانی پور اضافه کرد: در دوره مشروطه خیلی اتفاق ها برای هنر ما رخ داد. در حقیقت هنر غربی وارد کشور شد که هنر کشور را یک تکانی داد ولی نخواستیم آن را بومی کنیم. این کشور در سالهای مختلف زیر تاخت و تازهای فراوانی بوده ولی فرهنگ ما بر آنها تاثیر گذاشته است. کما اینکه اسکندر بعد از 5-6 سال لباس ایرانی می پوشید و فارسی سخن می گفت.

.

* بخش تئاتر کشور امروز نیاز به یک مدیر جسور دارد

این کارگردان یادآور شد: بخش تئاتر کشور امروز نیاز به یک مدیر جسور دارد. مدیری که بتواند از بودجه تئاتری که کم داریم بتواند دفاع کند. در دوره آقای احمدی نژاد این انتقاد را همه اهالی تئاتر داشتیم که تئاتر دارد از دست می رود و دچار رخوت شده است. ولی ببینید که بودجه تئاتر در دوره احمدی نژاد چند برابر شد .

وی تصریح کرد: حالا جالب اینجاست که در حال کم کردن بودجه تئاتر هستند و این موضوع یعنی چه؟! چگونه به خودت این جرات را می دهی که بودجه تئاتر ما را 25 درصد کم کنی؟ چطور در بخش هنرهای تجسمی و سینما این اتفاق رخ نمی دهد؟ در بخش سینما میلیارد میلیارد وام داده می شود.

* از تئاتر، امرار معاش می کنیم

تقیانی پور تأكید داشت: فروش کار معمولا دغدغه ما در این چند سال اخیر بوده چون می دانید که قرارداد تیپ افسانه شد. به همین دلیل در وهله اول به دنبال این موضوع هستیم که هم مخاطب عام و هم مخاطب خاص را داشته باشیم. همچنین نمی توانیم بگوییم که کلیشه هم برای ما مهم نیست زیرا از این راه امرار معاش می کنیم .