دبیر جشنواره کودک: در سینمای کودک دنبال مقصر نگردیم همه مقصرند
مسعودشاهی در نشست «نسیم»، افزود: دیگر فیلمی برای جشنواره سفارش نمیدهیم؛ تا من باشم اصفهان میزبان میماند/ قصهنویسان ما در سینما فراموش شدهاند؛ میان ما، تلویزیون و آموزش و پرورش چنددستگی هست
خبرگزاری «نسیم»-گروه فرهنگی : جشنواره فیلم کودک ونوجوان از جمله فستیوالهای سینمایی کشور است که خوشبختانه اگر بگذارند، برچسب "بینالمللی" برازنده آن است. جشنوارهای که سینمای کودک برای انگیزه هم که باشد به آن نیاز دارد.
امیدواریم اصفهان میزبان همیشگیاش باشد چون در این سالها بخوبی از پسش برآمده و یک فضای خوب را برای بچهها و خود فیلمسازان در زمان برگزاری بوجود میآورد مهمتر الگویی برای تعامل بین نهادهاست تا بفهمند بخش خصوصی و دولتی هم میتوانند در سینما و برای بچهها کنار هم بیایند.
"مهدی مسعودشاهی" دبیر بیست و هشتمین دوره جشنواره هم باسایقه است و با تجربه، هم دغدغه کودکان را دارد و هم سینما را؛ خبرنگار خبرگزاری «نسیم»، طی گفتگویی با او درباره جشنواره و فیلم کودک به صحبت نشسته که در ادامه میخوانید:
نسیم:: یک بحثی که همیشه هست در برگزاری جشنواره کودک، این است که خود فارابی فیلم سفارش میدهد، تولید میکند و در جشنواره اکران و به رقابت میگذارد. این رویه سفارشی کم کم به خود جشنواره و تنوع مضامینش لطمه میزند.
امسال یک فیلم سفارسی نداشتیم که برای جشنواره کودک ساخته شده باشد. نه تنها 14 فیلم بلکه حدود 30 فیلمی که ساخته شده هیچکدام به سفارش فارابی ساخته نشده است. البته در این میان 15 الی 16 فیلم بودند که در بخش خصوصی ساخته شدند که آنها هم از طرف فارابی حمایت شدند.
این فیلم سازان آمدند و درخواست وام و تسهیلات کردند. تعداد 4 الی 5 فیلم از این 16 فیلم نیز به صورت مشارکتی ساخته شده البته مشارکت ما هم در سقف 50 درصد است.
نسیم:: برای سینمای کودک البته کمی بعید به نظر میرسد که بخش خصوصی با این وضعیت بد اکران، وارد تولید بشود. اتفاق خوبی است البته از نظر ما. خود دوستان جشنواره مجبور به این هستند یا در کل موافق این شکل برگزاری؟
به نظر من اتفاقا خیلی هم خوب است. زیرا کار سفارشی کاربرد و زمان مصرف آن هم محدود می شود. ولی این 16 کار توسط بخش خصوصی تولید شده و از حمایتهای فارابی استفاده کرده اند. در این پروژه نیز استقلال کامل را نیز داشتند.
اصلا کار سفارشی که مبنای آن خواستگاه ما باشد در این دوره از جشنواره نداریم. ما ظرفیتهای موجود و بستر لازم را در رابطه با فیلم سینمایی کودک فراهم کردیم. به علت محدودیت مالی هم که داشتیم سعی کردیم تا بودجه را بین فیلمسارزان بیشتر تقسیم کنیم.
نسیم:: با توجه به اینکه میگویید سفارش ندادهاید پس نظارت بر محتوای فیلمهایی که دم آخر به جشنواره میرسند، چه میشود؟ به هرحال هستند فیلمی که هنوز در مرحله تولید است!
بله داریم. فکر نمیکنم مشکلی پیش بیاید. الان که آثار داوری شده میتوانم این موضوع را بیان کنم که از بین 22 فیلمی که به جشنواره ارسال شده 18 فیلم فرم پر کردند و مورد قضاوت قرار گرفتند. از بین این 18 فیلم 14 فیلم انتخاب شده است. بنباراین از جهت رقابتی بودن، امسال یک رقابت سالم و سازنده ای در در جشنواره داشتیم.
همانطور که میدانید تا به الان جشنواره فیلم کودک، آثار را انتخاب نمیکرد. همه فیلم هایی که تولید می شده در جشنواره حضور پیدا می کرده است. اما ما امسال انتخاب فیلم برای ورود به جشنواره، داشتیم.
نسیم:: یک اتفاق خوب در برگزاری جشنواره کودک، تعامل آن با بخش نیمه خصوصی است یعنی شهرداری. به نظرم وقتی میشود این ارتباط را به این خوبی شکل داد سراغ دیگر نهاد هم بروید و درخواست تولید فیلم کنید.
ما در طراحی که برای جشنواره کودک کردیم؛ سه اصل تولید، اکران و جشنواره را درنظر داریم. زیرا اینها سه حلقه بهم پیوسته است. نتیجه آن هم تحول در سینمای کودک و نوجوان خواهد بود. آن هم کودک و نوجوانی که از مرحله تولید دیده می شود.
اگر این توجه در مرحله تولید صورت بگیرد یعنی آن زمانی که به ایده فکر می کنیم متناسب با نیازهای کلان فرهنگی باشد در نتیجه سینمای کودک از یک بار و غنای فرهنگی برخوردار می شود. وقتی هم که در جشنواره ای حضور پیدا می کند موفق می شود.
از طرف دیگر سینمایی که قرار است فیلم کودک نمایش بدهد، باید مناسب سازی شود. دکور، مبلمان و چیده مان صندلی آن نیز باید متناسب با روحیه کودکان باشد. حتی صندلی های سینماها با توجه به وضعیت ان شرایطی را برای کودکان ایجاد می کند که هیچ جاذبه ای نمی تواند برای کودک به همراه داشته باشد.
نسیم:: تعامل لازم است تنها که از عهده فارابی برنمیآید.
امروزه دنیا دارد به سینمای تعاملی فکر می کند. زیرا مردم دیگر نمی خواهند که کسی بیاید و فقط برای آنها حرف بزند. بنابراین تنوع و مسیر ساختار فیلم ها انقدر متنوع است که می تواند به تعداد همه آدمها باشد.
امروزه سینما به سمت فضاهای چند وجهی حرکت می کند. به این صورت که افراد می توانند فیلم ها را از منظر خود هم ببینند. آن وقت اوج این خواستگاه در بچه ها است. کودکان آنقدر تنوع طلب هستند که متناسب با فرهنگشان، محیطشان و ارتباطاطشان نیازهای خود را در آن فیلم می بینند.
ما در بحث فیلم و کودک قصور کرده ایم. همانگونه که در آموزش و پرورش درحال اصلاح مسیرها هستیم در فیلم هم باید این کار را انجام بدهیم. بنابراین ما دست به یک حرکتی زدیم که از این جشنواره به بعد شورع میشود. آن هم هم اندیشی در رابطه با سینمای کودک است.
جشنواره یکی از حلقه های ارزیابی و بحث طراز ما برای سینمای کودک خواهد بود.
نسیم:: اما حمایت از آثار برگزیده جشنواره برای اکران و حتی تولید فیلمهای بعد کارگردان را شاهد نیستیم. مثال هم کم نیست. فیلم های برگزیده جشنواره سال قبل کدام در سینماها مورد حمایت قرار گرفتند.
اگر این سینمای کودک را پیکره ای درنظر بگیریم باید همه چیز آن درست باشد. ساختارهای آن باید حلقه به حلقه به هم وصل شود تا در نهایت خروجی خوبی داشته باشیم. ما باید به دنبال استفاده از ظرفیت های کوچک برای حرکت باشیم.
ظرفیت کار کودک در دنیا جزء بهترین ها است. در کشور ما هم همه امکانات و ظرفیت های آن است. فقط باید بتوانیم آن را مدیریت کنیم. مثال بزنم که حمایت هست؛ فرزاد اژدری که "وروجکها" را برای امسال ساخته، از ما وام گرفته است.
نسیم:: به هرحال حمایت جدی نمیشوند! ما داریم راجع به سینمایی حرف میزنیم که همه چیزش لنگ میزند از تولید گرفته تا اکران.
صحبت از حمایت می کنیم ولی باید ببینیم حمایت یعنی چه؟ این حمایت نیست که صرفا پولی برای تولید تزریق شود. باید دید که حمایت چقدر، چگونه و با چه شرایطی به چه فیلمی انجام شود تا شاهد رشد آن باشیم.
اما اگر هرکاری را به موقع انجام ندهیم تبدیل به ضد خودش می شود و کار را خراب می کند. کسی که کار خوب کرده باید اثرش دیده شود و از آن حمایت انجام گیرد.
نکته دیگر اینکه دیگران هم باید دیده و حمایت شوند. کاری اگر خوب است گفته شود و کاری اگر بد است نیز به آن اشاره شود. برخی از بچه ها با فیلمها، رابطه برقرار نمی کنند زیرا دنبال همزاد پنداری و دنبال قهرمان خود است. این مسائل است که موجب می شود فیلمی خالی از مخاطب باشد و فیلم دیگری مخاطبان فراوانی جذب کند.
ما قبل از اینکه تولید برای کودکان را آغاز کنیم باید خود کودک و دنیای آن را مطالعه کنیم و ببینیم که چه نیازهایی دارد. سینمای کودک باید یک مرتبه بازشناسی شود. این بازشناسی هم در سمینارها و هم اندیشی انجام خواهد شد.
نسیم:: احساس نمیکنید در این سالها، نویسندگان و قصهنویسان ادبیات کودک را فراموش کردهاید؟
دقیقا آفرین. برای همین بخشی که امسال در جشنواره آوردیم و به آن اهمیت دادیم بحث اقتباس است. اقتباس به معنی اینکه کتاب و آثاری که دیگران قبلا زحمت کسیده اند و حرف و پیامی دارند می تواند دست مایه سینمای کودک قرار بگیرد.
ما امسال برای فیلمنامه اقتباسی جایزه درنظر گرفته ایم. این کار قطعا می تواند تاثیر مثبت خود را بگذارد. باید ترکیبی از صاحب نظران مختلف در ساز و کاری ایجاد شود تا برای پردازش و طراحی سوژه ها، روش کار، روش ارتباط با کودک پیدا شود که متناسب با فرهنگ خود ما هم باشد.
نسیم:: از طرفی سطح تعامل سینمای کودک با تلویزیون خیلی کم است. قبلا تله فیلم و از این دست کارها زیاد بود ولی دیگر این را نداریم. چرا؟
این درست است. چرا همه با هم فکر نمیکنیم؟ ما، تلویزیون، آموزش و پرورش و نهادهای دیگر هرکدام از توان و پتانسیلی برخوردار هستند که اگر همه اینها دست به دست هم بدهند این ارتباط را بین نهادها و متولیان سینمای کودک خواهیم دید.
شما به عنوان ارباب رسانه باید این بحث را راه بیاندازید که چرا این ارتباط بین نهادهای مختلف برقرار نیست. ما باید در ارتباطات خود هم رک و راست و صادق باشیم و از هم انتقاد کنیم. اگر از هم انتقاد نکنیم آن وقت است که دشمن بی رحمانه از ما انتقاد می کند.
نسیم:: واقعا الان که در سینمای کودک بین تلویزیون، آموزش و پروزش و نهادهای دیگر دچار نفاق نیستیم؟
نفاق نه ولی می توانیم آن را دو دستگی نام ببریم. دو دستگی که اجازه نمی دهد تا از ظرفیتهای هم استفاده کنیم. نزدیک به 34 سال است که در این مملکت مدیریت می کنم و هرجا دست به دست هم دادیم موفق شدیم. هر کاری هم که من در این سالها کردم به عنوان یک تجربه نو و جدید مطرح شده است گرچه هیچ ادعایی ندارم.
همبستگی و هم دلی در فرهنگ نیاز است. در حقیقت همه ما باید در این عرصه لباس رزم بپوشیم همانکه حضرت آقا می فرمایند همه باید کمک کنیم و مدیریت جهادی لازم است.
نسیم:: متأسفانه این جشنوارهها یک بدی دارد و آنهم تغییر مدیران و سپس تغییر سیاستهاست گرچه در جشنواره کودک کمتر اتفاق افتاده. چقدر امیدوارید که سال آینده هم دبیر جشنواره باشید با پیگیری سیاستهای خودتان؟
من امیدوار هستم؛ در حقیقت امیدوارم که این تفکری که بر جشنواره امسال حاکم است نهادینه شود. امسال یک ظرفیت بسیار خوبی در تهران و اصفهان ایجاد شده و با تمام مشکلات درحال دست و پنجه نرم کردن است که جشنواره خوب برگزار شود.
انرژی من برای مدیریت این جشنواره کم است و حتما باید یک نیروی جوان بیاید و این امور را پیگیری کند. من تا اینجا می توانم کار را به دست گرفته و انجام بدهم. امسال هم خواهش کردم که نیروی جوانی اینجا بگذارید و من شرعا و عرفا کمک می کنم تا میدان برای این جوانان باز شود.
نسیم:: این جشنواره در اصفهان ماندنی است؟
بله. فکر می کنم تا زمانی که من دبیر این جشنواره هستم این برنامه در اصفهان برگزار می شود. همکاری ما با شهرداری اصفهان نماد بسیار خوبی برای همکاری های بین بخشی است. ما به همکاری با هم با تمام وجود اعتقاد داریم و می دانیم که باید با هم همکاری کنیم.
نسیم:: و سوال آخر در مورد بودجه جشنواره امسال؟
فکر میکنم مثل سال قبل باشد.
نسیم:: 4 میلیارد و نیم؟
بیشتر نمیشود.
** تهیه گفتگو؛ محسن غلامی(قلعهسیدی) و روزبه ملاعبدالله قمصری