اعظم بروجردی: نمایش "راز" مسئله " هل من ناصرا ینصرنی" را به تصویر می‌کشد

کدخبر: 949934

کارگردان نمایش راز در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»، گفت: ما در نمایش‌های عاشورایی باید چیزی را به مردم نشان دهیم که تا به حال ندیده باشند و به نوعی به عمق کار توجه داشته باشیم

اعظم بروجردی، نویسنده، پژوهشگر و کارگردان تئاتر، نمایش "راز" را به روی صحنه برده است. موضوع آن روایت پنج دانشجوی دکترای جامعه شناسی است که دارند تحیق می کنند که اگر امام حسین(ع) به کوفه نمی رفت چه اتفاقی می افتاد؟

خبرنگار «نسیم»، در گفتگویی با بروجردی راجع به جدیدترین کارش و همچنین آسیب‌ها و مشکلات نمایش‌ها و تئاترهای دینی مذهبی پرداخته است.

خانم بروجردی، تعریفتان از نمایش و تئاتر دینی چیست؟

ببینید به نظر من اصلا خود تئاتر، کلا دین محسوب می‌شود چون بر اساس آئین ها شکل گرفته و بوجود آمده است اما تعبیری که امروزه از تئاتر دینی هست، گویا فقط نمایش هایی است که در حوزه دین، تاریخ دین و در ارتباط با دین می چرخد که هر کدام حالا بیایند، یک صفت دینی و مسائل اخلاقی را بیان کنند و یا هرکدام از این موردها.

یعنی شما قائل به نیستید که کار را محدود به موضوعات دینی کنیم؟

بله. من خیلی با این موافق نیستم که فقط آن را به یک شرح تاریخی از دین محدود کنیم یا اینکه مسائل اخلاقی و از این دست موارد گفته شود. و نمایش دینی را فقط به این موارد گفته شده محدود کنیم. به نظر من هر چیزی که راجع به انسانیت صحبت کند و قواعد انسانی مد نظرش باشد و با فطرت انسان سر و کار داشته باشد، تئاتر دینی محسوب می شود.

به نظر شما این امکان وجود دارد که ما آئین‌ها و عزاداری‌های محرم و عاشورایی را در قالب نمایش درآوریم؟

مسئله عاشورا یک مورد و مسئله دو وجهی است، یکی صورت و پوسته آن است و دیگر وجه آن ریشه، عمق و هسته موضوع می باشد. یک موقعی شما می آیید و فقط به مسائل پوسته محرم می پردازید که حالا این شکل خاص خود را دارد مثل عزاداری ها، برپایی تکایا و مواردی از این قبیل، اما یک بار شما می آیید راجع به ریشه قضیه می پردازید و به نظر من مسائل انسانی رابطه مستقیمی با فطرت و نهاد انسانی دارد. که در هر حال هر دوی این ها نوعی کار کردن در رابطه با دین می باشد. ولی این کجا و آن کجا.

حال چگونه این عمق و پوسته کار را به صورت نمایش درآوریم؟

ببینید ما شرح نمایش دینی عاشورا را به صورت بسیار زیبا و گسترده و جهانی در عزاداری هایمان می بینیم . در عزاداری های عاشورایی، ما هم خودمان بازیگریم، هم تماشاچی هستیم و هم به یک نوعی در این جریان ها با این مسئله داریم زندگی می کنیم در نتیجه من باید یک چیز دیگری را در صحنه، نمایش دهم که مردم تا به حال ندیده اند . مردم راجع به آن باید فکر کنند و بیاندیشند و از طریق آن واقعا به عمق مسئله عاشورا برسند و اینها یک مسائل عمیق تری است و ارتباط آن با مسائل عاشورا به نحوی اگر درک شود خیلی زیباتر جلوه می کند.

بیاییید کمی راجه به نمایش "راز" صحبت کنیم. موضوع آن راجع به چیست؟

نمایش "راز" در حقیقت مسئله " هل من ناصرا ینصرنی" را به یک نوعی به صورت معاصر و به شکل پنج دانشجویی که در یک کلبه جنگلی جمع شده اند تا یک رساله مشترک بنویسند، این شعار را در دل کار مطرح می کنم یعنی به صورت غیر مستقیم می پردازم به این که هر صدای کمکی که از هر جای جهان و از هر کجایی به گوش ما برسد به نوعی فریاد " هل من ناصرا ینصرنی" امام حسین (ع) است یعنی ما وظیفه داریم به عنوان انسان اگر شرمنده ایم از کاری که در عاشورا اتفاق افتاده توسط کوفه ایها و یا آدم های آن زمان، ما باید الان به جبران و توبه آن کار هر ندای کمکی را لبیک بگوییم.

راجع به نمایش بیشتر توضیح نمی دهید.

این کار با عنوان " راز" و در فرهنگسرای ارسباران از دیروز 25 آبان ماه به روی صحنه رفته و تا 28 آذرماه ادامه دارد و موضوع آن روایت پنج دانشجوی دکترای جامعه شناسی است که دارند تحیق می کنند که اگر امام حسین(ع) به کوفه نمی رفت چه اتفاقی می افتاد؟ و بعد یک سری حوادثی برای خودشان در آن جنگل پیش می آید که شاید جواب این مسئله آنها باشد. و آن تز و پایان نامه شان را برای آنها روشن می کند. رضا امامی، مارال فرجاد، علی برجی، راحیل رستمیان و پویان درزی بازیگران کار هستند. سید کمال الدین پیرهادی، دستیار کارگردان، امید یوسفی، موسیقی و فاطمه زعفرانی طراحی صحنه را بر عهده دارد.

ر اجع به این کمک کردن بیشتر توضیح دهید. دقیقا منظورتان چیست؟

کمک کنیم به هر کسی که احتیاج به کمک دارد. حالا چه این به صورت فریاد کمک خواهی باشد و یا نه اصلا یک نفر می آید و به شما سلام می کند اما در نوع لحن و سلام کردن آن شما متوجه می شوید که او کمک می خواهد . شما به عنوان مثال یک معتاد را در نظر بگیرید کسی که غرق در اعتیاد است ممکن است از شما کمک نخواهد اما از عمق وجودش آیا نیاز به کمک دارد یا خیر؟ پس او کمک می خواهد و باید به او کمک کرد . یا حتی خود ما و اصلا این یک موضوع چندوجهی می باشد. و گاهی اوقات این کمک خواهنده خود ما هستیم که این در فیلم خیلی دور خیلی نزدیک آقای میرکریمی خیلی خوب به نمایش گذاشته می شود که آن پدر می آید تا به پسرش کمک کند و می بینیک که قضیه برعکس می شود و این خودش هست که به کمک واقعی نیازمند است و همه این ها را می توانیم در یک مجموعه "هل من ناصرا ینصرونی" جمع کنیم.

منظورتان کمک به انسان های مظلوم است دیگر؟

ببینید معمولا انسان های مظلوم هستند که فریاد کمک خواهی سر می دهند حالا هرجای دنیا بخواهند باشند. قبل از اینکه من این نمایشنامه را بنویسم قضیه مظلومیت مردم بوسنی و هرزگوین بود و بعضی دوستان می گفتند که چه دلیلی دارد ما به آنها کمک کنیم و خودمان محتاج تریم و از این حرف ها. و من به آنها می گفتم که این حرف ها چیه، این وظیفه انسانی ماست که حکم می کند به اینها کمک کنیم و این ندایی است که در طول تاریخ از طرف امام حسین(ع) آمده است و ببینید منظورم فقط کمک مادی نیست. در این نمایش هر پنج نفر این دانشجوها فریاد کمک خواهیشان بلند است در حالی که به ظاهر کمک نمی خواهند.

تاکید می کنم که کمک خواهی که فقط به صورت مادی نیست. الان مستضعفین عالم فریاد کمک خواهیشان بلند است. حالا این می تواند مستضعف فرهنگی، مادی یا معنوی باشد. به عنوان مثال خانمی که با آرایش زننده و ناهنجار در اجتماع ظاهر می شود، به نظر من این فرد دچار فقر فرهنگی است و نیاز به کمک دارد و وظیفه ماست که از لحاظ فرهنگی به این زن کمک کنیم که خودش را بیابد و پیدا کند تا دیگر نیاز نباشد آن ترس و آشفتگی های روانی خود را در پشت آن چهره، پنهان کند.

اگر بخواهید با یک نگاه آسیب شناسانه به تئاتر به خصوص دینی مذهبی نگاه کنید، مشکل را در کجا می بینید؟

من فکر می کنم اصلی ترین مشکل در خود هنرمندان است که خود ماهائیم . در واقع ما از حقیقت خودمان فاصله گرفته ایم. ما هنرمندان درواقع از مسیر اصلی گم شده ایم. آدمی تا موقعی که گم شده است که نمی تواند از یافتن و این جور چیزها دم بزند و تا وقتی که از این خواب غفلت بیدار نشدیم، متوجه نمی شویم که در اطرافمان چه اتفاقاتی در حال رخ دادن است. مشکل ما این است که همگی دنیا طلب شده ایم از مسئولین گرفته تا خودمان ، چه هنرمندانمان و چه مخاطب هایمان. فقط در چنین ایامی است که مثل اینکه می شود این مسائل را پذیرفت.

یعنی چی مشکل در خود ماهاست. می شود بیشتر توضیح دهید.

خب پس اجازه بدین من مقداری این قضیه را باز کنم . به عنوان مثال شما می خواهید قبل از تمرین نمایش کار را با گفتن "بسم الله الرحمن الرحیم" شروع کنید، متاسفانه خیلی از بچه هایی که الان دچار جو روشنفکری هستند، همین طوری به شما مات نگاه می کنند که چرا این دارد این حرف ها را می زند! نمی دانم چرا با خیلی از چیزها بیگانه شده ایم . من احساس می کنم که ما به عنوان خانواده هنر در یک مرحله گذر به سر می بریم و هنوز جایگاه خودمان را پیدا نکرده ایم و کار برای ما به مرحله تثبیت نرسیده است . یعنی نمی دانیم واقعا دنبال چه هستیم و چه چیزی برای خودمان و دیگران می تواند تاثیرگذار و مفید باشد. واقعا نمی دانم این هنرمندان و بیشتر این تازه هنرمندها دنبال چه هستند و هدفشان از زندگی چیست؟ ولی به نظر من هرچه که هست خیلی فاصله بین رسیدن به آن چیزهایی که نیاز رسیدن به انسانیت است، وجود دارد.

ارسال نظر: