انتقاد شدید زرشناس از "وادادگی نهادهای فرهنگی کشور در برابر اندیشه غرب"

کدخبر: 995889

این استاد دانشگاه در گفتگو با «نسیم» ضمن معرفی کتب جدید خود اظهار داشت: در فضای بایکوت جناح مومن به انقلاب، کتاب‌های دشمنان فرهنگی جمهوری اسلامی از سوی نهادهایی مانند "سمت" به شدت حمایت می‌شود

شهریار زرشناس، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفتگو با «نسیم» دباره سه اثر جدید خود که به بازار عرضه شده، گفت: اولین کتاب تحت عنوان "سنجش ایدئولوژی های مدرن"، که بی شک جلد دومی هم خواهد داشت،توسط انتشارات کیهان به چاپ رسیده است.

زرشناس گفت: در جلد اول این کتاب تنها مفهوم ایدئولوژی، لیبرالیسم کلاسیک و مارکسیسم کلاسیک و سوسیالیسم، مورد بحث قرار گرفته است.

وی با تاکید بر این که اصولا ضعف تئوریک ما بسیار بالاست، افزود: ما در شناخت ایدئولوژی های مدرن ضعف اساسی داریم و در مباحث نظری بسیار ضعیف هستیم؛ یکی از دلایلی که در محور مباحث نظری تهاجم فرهنگی به این اندازه ضربه می خوریم، همین ضعف نظری است؛ چراکه هیچ گاه به صورت بنیادین ایدئولوژی های مدرن را مورد ارزیابی و نقادی قرار ندادیم.

"ایدئولوژی های مدرن"، از منظر اندیشه انقلاب اسلامی به مدرنیته می پردازد

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار داشت: در زبان فارسی سه الی چهار کتاب از غربی ها، از مدرنیست ها، با گرایش های مختلف درباره ایدئولوژی ترجمه شده است که تمام این کتاب ها موضع مدرنیستی دارند؛ مکنزی مقداری گرایشات مدرنیستی چپ دارد و باقی گرایشات مدرنیستی لیبرالی دارند.

زرشناس با اشاره به اینکه نویسندگان همچون بشیریه و... کتاب هایی در خصوص ایدئولوژی ها نوشته اند که عمدتا به اندیشه های سیاسی قرن بیستم تکیه کردند، گفت: مبنای تمام این رویکردها مفروض گرفتن اومانیسم و مدرنیته است؛ یعنی تمام نگاه این افراد از مبانی و مقدمات اومانیستی شروع می شود و غایات مدرنیستی را جستجو می کند.

وی با اشاره به این که ما هیچ گاه ایدئولوژی های مدرنیسم را از منظر تفکر اسلامی و با توجه به میراث ارزشمندی که حکمت اسلامی برای ما به جای گذارده و با توجه به تعهد ما به آرمان های انقلاب اسلامی مورد نقد قرار ندادیم، تاکید کرد: اقدامی که من در کتاب "ایدئولوژی های مدرن" قصد انجام آن را داشتم، طرح بحث تئوریک از منظر اندیشه متعهد به انقلاب اسلامی درباره مفهوم ایدئولوژیک بود؛ بعد از آن لیبرالیسم کلاسیک را مورد بحث قرار دادیم و در نهایت سوسیالیسم مورد ارزیابی و بحث قرار گرفته است.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اشاره داشت: این کتاب در جلد دوم خود بسیاری از مباحث همچون سوسیال-دموکراسی، ناسیونالیسم، فاشیسم، فمنیسم، اکولوژیسم، نئومارکسیسم، ضمائم مارکسیسم مثل لنینیسم، مائوئیسم، استالینیسم و نیز بحث بعضی ایدئولوژی های مدرنیستی که در کشورهای تحت سلطه اتفاق افتاده مثل پان ترکیسم را می تواند مورد ارزیابی قرار دهد؛ متاسفانه درباره این کتاب تبلیغی صورت نگرفته است درحالیکه خاصیت این کتاب این است که اقدامی را برای نخستین بار انجام می دهد.

زرشناس با اشاره به اینکه موضع نویسندگانی همچون بشیریه اومانیستی و مدرنیستی و مقوم مدرنیته است اما مورد توجه بسیاری قرار می گیرد و در دانشگاه ها تدریس می شود، گفت: همه اینها در حالی است که کتاب "ایدئولوژی های مدرن" دارای دیدگاه انقلاب اسلامی مهجور واقع شده و توجهی نسبت به آن صورت نمی گیرد.

وی با اشاره به انتشار کتاب "اندیشه‌های سیاسی قرن بیستم" توسط انتشارات سمت، گفت: این نوع کتاب ها توسط افرادی لیبرال نوشته می شود که آشکارا مدعی دفاع از سکولاریزم سیاسی هستند و لی کتاب های ما مورد توجه قرار نمی گیرد.

"عصر روشنگری"، بررسی انتقادی "عصر ظلمت" بشر مدرن است

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی کتاب دیگر خود را "جهان بینی روشنگری" معرفی کرد و بیان داشت: در این کتاب که انتشارات سروش منتشر کرده به بررسی ماهیت جهان بینی به اصطلاح روشنگری می پردازد؛ ما این اقدام هم را برای نخستین بار انجام دادیم؛ دوران روشنگری در تاریخ قرن مدرن دوران مهمی است که در واقع عصر ظلمات است چرا که تمام ویژگی هایی که ما در قرآن به عنوان ظلمت تحت ولایت طاغوت داریم، در این عصر وجود دارد.

زرشناس در توضیح عصر موسوم به روشنگری ادامه داد: پرستش نفسانیت، دوری از خدا، تاکید بر مادیت و... به عنوان ویژگی های برجسته دوره روشنگری است؛ چرا که دین را تاریکی می دانند و رها شدن خود از دست دین را نماینده روشنگری می دانند؛ این تعبیر در مقابل تعبیر قرآن است؛ در قرآن کریم هر که از راه خدا و ولایت دور می شود به سمت ظلمات می رود. "الله ولی الذین آمنوا یخرجهم من الظلمات الی النور" در جهان بینی عصر روشنگری این تعابیر کاملا معکوس است به این معنی که خروج از ولایت الهی عین روشنی است و هر چه که شما خود بنیادتر، از خداوند دورتر بوده و بنده نفس باشید برترید و حتی ستایش شیطان نیز در اینها وجود دارد. در جهان بینی عصر روشنگری ظلمات و روشنایی معکوس دیدگاه قرآن است.

زرشناس اذعان داشت: از سال 1688 میلادی عالم قرن مدرن شروع می شود و تا سال هزار و هشتصد میلادی ادامه دارد؛ هم به لحاظ سیاسی، اقتصادی-اجتماعی، تحولات تکنیکی، جریان های فکری و... بزرگ ترین رویدادهایی که عالم قرن مدرن را منسجم می نماید در این قرن است؛ به همین علت مدرنیست ها برای این عصر بسیار اهمیت قائل هستند. وی افزود: ویل دورانت سه یا چهار جلد از کتاب حجیم تاریخ تمدن را به این دوره اختصاص داده است؛ یک جلد اختصاصا به عصر ولتر که شخصیتی شیطان پرست، بی دین و توهین کننده به پیامبران و ائمه (ع) است، می پردازد؛ دو جلد تحت عنوان روسو و انقلاب مطرح می شود که این افراد چهره های برجسته روشنگری هستند و با ستایش تمام از این افراد صحبت می کند؛ این مسئله تنها مختص به ویل دورانت نیست. همه همینند آلبر ماله، همه تاریخ های غربی همینند تاریخ نویسان ایرانی نیز همینند.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به لحن ستایشگرانه کتاب "تحولات عصر جدید از قرن 15 به بعد" به عصر روشنگری که انتشارات سمت به چاپ رسانده، اذعان داشت: هیچ کس نقش این عصر را در تکمیل و تثبیت عالم قرن مدرن به دلیل اوج بودن، مورد ارزیابی قرار نداده است؛ عالم مدرن به تعبیر مرحوم مددپور کمال نقصان آن ها، هم به لحاظ سیاسی-اجتماعی و هم به لحاظ اندیشه ها، است. رئوس آنچه که ما تحت عنوان جهان بینی معاصر می شناسیم اینجا ظاهر می شود.

زرشناس با بیان اینکه ایدئولوژی های عالم مدرن جز اکولوژیسم، یا نطفه آن در این دوره ظهور کرده است یا در این دوره ظهور جنینی داشته یا ظهور بست یافته دارد؛ به اهمیت این دوره در عالم قرن مدرن اشاره کرد و گفت: کتاب من بررسی انتقادی در خصوص این دوران است و سعی کرده آن را بشناسد و نقادی کند. غربی ها در این خصوص بسیار کتاب نوشته اند و 7-8 کتاب از آنها به فارسی ترجمه شده، از گلد من یا ارنست کاسیرر ترجمه شده. حتی نشر شیرازه کتاب عصر روشنگری را به زبان ساده و نقاشی شده چاپ کرده اما ما طبق معمول که به این مسائل کاری نداریم و پرداختی به آن نداریم بازهم کاری نداشتیم. حتی در کتاب فردریک کاپلستون مایه هایی از همدلی با این جریان دیده میشه. جا داشت فردی در این حوزه کار کند.

زرشناس با تاکید بر این که انتشارات سروش خلاف آمد عادت خود این کتاب را به چاپ رساند، گفت: انتشارات سروش اقدام بزرگی انجام داده است چرا که با مدیریت جدید فضایی برای این حرف ها ایجاد شده؛ وضعیت انتشارات سروش در گذشته این گونه نبوده است، اگرچه انتشارات سروش انتشاراتی دولتی بود و از صدا و سیما بودجه می گرفت فضایش فضای مناسبی نبود. اما می دانم برای چاپ این کتاب بر دوش مدیریت سروش فشار بسیاری بوده است و در حقیقت سد بزرگی را با همت خود شکسته و از ایشان سپاسگزارم.

به دلیل حضور بیش از پیش آثار چوبک در بازار نشر کتاب "صادق چوبک کیست" را نوشتم

زرشناس در خصوص سومین کتاب خود تحت عنوان "صادق چوبک کیست"، اذعان داشت: این کتاب نیز توسط انتشارات سروش به چاپ رسیده است؛ این کتاب بررسی است به عنوان رساله مفرده در خصوص داستان نویسی است که کمتر به وی پرداخته شده است، در حالی که متاسفانه آثارش در بازار کتاب کشور فعال است و حضور دارد، متاسفانه در دوره جدید مجوز های عدیده گرفته و فعال تر شده واگرچه قبلا آثارش کم و بیش وجود داشت اما نه به این شدت. وی یکی از ذرات خانه های مهاجمان فرهنگی است که علیه دین و انقلاب از آن استفاده می شود.

وی در خصوص صادق چوبک، گفت: او دین ستیز بود و دشمنی با اسلام داشت؛ کتاب های صادق چوبک مسائل بسیاری داشته است و کتاب های وی به لحاظ اخلاقی بسیار رکیک هستند؛ اگر از منظر روانشناسی مدرن کتاب های وی بررسی شود این تفکر ایجاد می شود که وی بیماری جنسی دارد چرا که انسان سالم این گونه مسائل را در کتاب خود توصیف نمی کند.

زرشناس افزود: ممکن است برخی اذعان داشته باشند کتاب های صادق چوبک توصیف فقر، بدبختی و... است، ولیکن توصیف فقر، نکبت و بی عدالتی اگر مبتنی بر این باشد که مخاطب به انفعال برده نشود و فرد را برای مقابله با این مسئله تهییج کنید کار درستی است و رسالت داستان نویس است؛ این که توصیف فقر و بدبختی به گونه ای باشد که پذیرش ناخودآگاه به فقر و بدبختی رخ دهد، خیانت است و فراتر از آن اینکه زشتی های رفتارهای شنیع اخلاقی را به گونه ای دقیق، جزئی و تهییج کننده بحث کنید که تخیل مخاطب را تحریک کند، خیانت بزرگ تری مرتکب شده اید و صادق چوبک چنین کاری را می کند.

وی در ادامه گفت: در قرآن خیانت زلیخا، به عنوان یک زشتی، توصیف می شود ولیکن هیچ گونه بیان جزییات و بیان تهییج کننده و شهوت انگیزی ندارد؛ در کتاب های چوبک تصویر جزئی، دقیق و محرک از رفتار زشت اخلاقی ارائه می شود که می توان گفت اثر وی بسیار مخرب است.

زرشناس با تاکید بر این که کار ادبیات محاکات است، اذعان داشت: داعیه برخی این است که ادبیات باید واقعیت را توصیف کند، اما این نیست و ادبیات باید محاکات کند، محاکات عکسبرداری از واقعیات نیست بلکه بازآفرینی واقعیات است؛ بازآفرینی واقعیات باید بازآفرینی سازنده باشد؛ چوبک در این خصوص مخرب است چرا که خود دین ستیز و غرب زده است. دوست نزدیک هویدا بوده ارتباطات بسیار عجیب و غریبی داشته و از یک خانواده مرفه غربزده نیز بوده است و خود نیز بسیار غربزده است.

وی در پایان گفت: استاد رهگذر، که ارادت قلبی به وی دارم و مانند یک ستون با صلابت در ادبیات انقلاب و در فضایی که همه واداده اند ایستاده و حضور ارزشمندی دارند، در خصوص صادق هدایت کتاب های بسیار ارزشمندی نگاشته است؛ بررسی استاد رهگذر به گونه است که من گمان می کنم دیگر نباید به بحث صادق هدایت پرداخت یا بهتر بگویم که در اولویت نیست. هر چند که من قائل به کثرت هستم چرا که دشمنان ما از راه کثرت اقدام می کنند؛ به این دلیل من به آثار صادق چوبک پرداختم که آثارش هم موجود است و هم تاثیرات تلخی دارد.

گفتنی است سه کتاب "سنجش ایدئولوژی های مدرن"، "صادق چوبک کیست" و "جهان بیینی عصر روشنگری"؛ کتاب های جدید شهریار زرشناس هستند که توسط انتشارات کیهان و سروش منتشر شده و بایکوت و سکوت کامل رسانه ها مواجه شدند.

ارسال نظر: