رسانه، خون می‌خواهد!

کدخبر: 996761

نگاه «نسیم»، به فیلم هالیوودی ‌"شبرو" به بهانه پخش از سیما؛ این اثر که با نام "شکارچی لحظه‌ها" پخش شد، می‌توانست عناوین برتر جشنواره‌ها را از آن خود کند، اما به خاطر رویکرد افشاگرانه و انتقادی فیلم نسبت به بخشی از نظام سرمایه داری حاکم بر آمریکا تقریبا نادیده گرفته شد

گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم» - آرش فهیم- فیلم «شبرو» ( Nightcrawler ) به کارگردانی دَن گیلروی، تریلری ملتهب و غافل گیر کننده است که به رغم فقدان تعلیق و اوج گیری دراماتیک اما بر ساختار و فیلمنامه ای مستحکم ترسیم شده است.

با این حال ، اهمیت و عامل اصلی جلب توجه این فیلم به مضمون خاص آن بر می گردد. فیلم «شبرو» که در تلویزیون کشور ما با عنوان «شکارچی لحظه ها» به نمایش درآمد، مکاشفه ای درباره هویت و ماهیت کمپانی های خبری در جهان غرب است. این أثر، بدون تردید، یکی از شاخص ترین فیلم های سینمای جهان در سال 2014 محسوب می شود که می توانست عناوین برتر جشنواره ها و جوایز غربی را از آن خود کند. اما به خاطر رویکرد افشاگرانه و انتقادی فیلم نسبت به بخشی از نظام سرمایه داری حاکم بر آمریکا، در همایش های سینمایی منسوب به این نظام، تقریبا نادیده گرفته شد و جایزه ای را دریافت کند. این درحالی است که این فیلم نسبت به اغلب فیلم های دریافت کننده جوایز سینمایی سال، یک سر و گردن بالاتر به نظر می رسد. هر چند که با فیلمی روبروییم که در عین نگاه انتقادی نسبت به برخی از ابعاد پیدا و پنهان جامعه غربی، اما باز هم خالی از نگاه ایدئولوژیک نیست که در ادامه به این ابعاد فیلم هم پرداخته شده است.

پرداختن به پشت صحنه رسانه ها یکی از مضامین مورد علاقه هالیوود از ابتدا تاکنون بوده است. برخی از فیلم های مهم تاریخ سینما نیز به این موضوع پرداخته اند. ازجمله فیلم «همشهری کین» به کارگردانی اورسن ولز. اما آنچه به فیلم «شبرو» تازگی بخشیده، تمرکز آن روی شرکت های تهیه خبر برای شبکه های تلویزیونی است. ضمن اینکه آنچه به فیلم شکل و شمایل بخشیده، بازی با نور در تاریکی شب است. تقریبا بخش اعظم ماجراهای فیلم در تاریکی رخ می دهند. تضاد میان روشنایی و تاریکی، عامل اصلی زیباشناسی فیلم است. با اینکه در فیلم، تعقیب و گریزهای زیادی رخ می دهد اما اصلا از دوربین روی دست و تصاویر لغزان خبری نیست. هماهنگی ثبت تصاویر به سبک کلاسیک با سرعت و تحرک و هیجان فیلم هم از دیگر ویژگی های ساختاری این فیلم است.

مرد جوانی به نام لوئیس (با بازی جیک جیلنهال) یک دله دزد است که «فقط برای پول» کار می کند. او شب ها در سطح شهر می گردد و هر چه دم دستش می رسد را سرقت می کند؛ از فنس های مناطق ممنوعه گرفته تا ساعت نگهبان منطقه و سیم و ... دزدی در شب باعث می شود تا او استعداد خارق العاده ای را در خودش کشف کند؛ او به طور اتفاقی متوجه می شود که تنها با یک دوربین می تواند از حوادث و جنایاتی که نیمه شب ها در سطح شهر رخ می دهد، تصاویر کم نظیری را ضبط کرده و به شبکه های خبری بفروشد. درواقع این فیلم به این واقعیت می پردازد که بسیاری از رسانه های امروز غربی نه برای تعهدات اجتماعی و تلاش برای آنچه «جهان باز اطلاعات» خوانده می شود، بلکه تنها با اهداف سوداگرانه و کاسب کارانه با هم بر سر نمایش صحنه ها یا انتشار اخبار بکر و تازه رقابت می کنند. شبکه هایی که حتی گاه برای جذابیت بخشیدن به سوژه خود، در حوادث دست کاری می کنند. صحنه جابجایی جسد توسط لوئیس را به خاطر بیاورید. کلیدی ترین دیالوگ فیلم، جایی است که یکی از راهزن های رسانه ای می گوید: " اگر تصاویر ما خون داشته باشند، رسانه ها عاشقش می شوند" این ذات رسانه های خبری در بازار آزاد و نظام لیبرال-سرمایه داری است. رسانه هایی که تنها با خون زنده هستند. منفعت طلبی و رقابت این رسانه ها برای بالابردن آمار تماشاگران سبب می شود که خود به عامل قتل و جنایت تبدیل شوند. همچنان که لوئیس به عنوان یک راهزن رسانه ای ، با اینکه می تواند تصویر عاملان قتل خانوادگی در محله گرانادا را در اختیار پلیس قرار دهد اما نه تنها این کار را نمی کند، بلکه برای پیشبرد برنامه خود، زمینه یک قتل دیگر را هم فراهم می کند. (درگیری مسلحانه در رستوران محله چینی ها که منجر به کشته و زخمی شدن چند تن دیگر هم می شود)

بازی جیک جینلهال بخش اصلی ساختار دراماتیک فیلم را تشکیل می دهد. شمایل این بازیگر بین خیر و شر در نوسان است و بهترین انتخاب برای ایفای نقش لوئیس بوده. چون هم چهره لوئیس و هم شخصیت وی کنایه ای است به رسانه های خبری غربی؛ ظاهری جذاب، بر باطنی ترسناک ؛ زیرک و حیله گر و با چشمانی نافذ و جست وجو گر.

ممکن است که برای مخاطبان این مطلب، جای سوال باشد که این فیلم انتقادی چطور از هالیوود سر در آورده است؟ هالیوودی که خودش مظهر فریب و خدعه است و وضعیت متفاوتی با آنچه در فیلم، مورد حمله قرار گرفته ندارد! پاسخ این است که فیلم «شبرو» به رغم رویکرد انتقادی اما یک فیلم ایدئولوژیک هم هست. ایدئولوژی این فیلم، کاملا آمریکایی است و این باعث می شود که نتوان این أثر را یک فیلم مستقل به معنای واقعی به حساب آورد.

سیطره نگاه نژادپرستانه، مهم ترین وجه ایدئولوژیک این فیلم است. به طوری که در ابتدای فیلم عنوان می شود که یکی از جنایت ها توسط یک سیاه پوست رخ داده است. در طول فیلم نیز بارها تأکید می شود که مردم، به قتل سفید پوست ها بیشتر از سایر آدم ها اهمیت می دهند. همچنین، اتفاق اصلی فیلم، یعنی قتل خانوادگی در محله گرانادا نیز توسط دو فرد اهل آمریکای لاتین انجام می شود.

می توان به فیلم «شبرو» این انتقاد را وارد کرد که در نقد سیستماتیک رسانه های غربی کوتاهی می کند. نوک پیکان حمله فیلم به طرف افراد است، نه اصل و ریشه معضل که خود نظام سرمایه داری است. البته این یک اتفاق طبیعی و عادی است، به هر حال این فیلم هم بخشی از آن نظام است و طبق روال مرسوم و معمول، سرانجام، این روح سرمایه داری است که بر همه چیز غلبه می کند و رستگار می شود. فیلم از ورود به حوزه کارتل ها و امپراطوری های رسانه ای خودداری کرده است و تنها شبکه های محلی و کوچک را هدف قرار داده است. پلیس و نیروهای دولتی در این فیلم، سیمایی مثبت و نجات دهنده دارند. به زعم فیلم، تلخی ها و سیاهی تنها برعهده افراد است و نه نظام حاکم بر غرب.

ارسال نظر: