جنگهایی برای سود یا آزادی؟
نگاه «نسیم»، به جنگهای انفصال آمریکا که به الغای بردهداری معروف شد/ لینکلن صراحتا تاکید میکند "هدف اصلی من این است که اتحادیه را حفظ کنم، نه حفظ یا الغای بردهداری"
گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم»- روز گذشته، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با فرماندهان ناجا در بخشی از سخنان خود با اشاره به ماجرای الغای برده داری در آمریکا، ضمن تشکیک در نیات بانیان این قضیه اظهار داشتند: «آبراهام لینکلن که میگویند این (برده داری) را حذف کرده است، بر حسب دقّتهای تاریخیای که کسانی کردهاند، واقعیّت قضیّه این نیست؛ مسئله مسئلهی حذف بردگی نیست؛ مسئله مسئلهی شمال و جنوب بود و جنگهای دامنهدار و ریشهدار چندسالهی شمال و جنوب آمریکا و بحث دعوای بین زمینداری و کشاورزی از یک طرف و صنعت از یک طرف؛ دعوا سر این حرفها بود؛ بحث این نبود که واقعاً بهخاطر احساسات انساندوستانه [باشد]» اما ماجرای شمال جنوب که معروف به لغو برده داری شد چه بود؟ خلاصه آن است که پس از کشف آمریکا در سال 1492 موج مهاجرت اروپاییها به آمریکا آغاز شد، از جمله مهاجران بریتانیایی که در نقاط مختلفی در این قاره سکنی گزیدند. قسمت بزرگی از سرزمینهای شرقی قارهی آمریکا مستعمرهی بریتانیا بود و تجار بریتانیایی با استفاده از نیروی کار رایگان بردگان نظام تجاری پرسودی را ایجاد کردند. دولت بریتانیا برای تأمین مخارج جنگهای استعماری و رقابت با قدرتهای دیگر اروپایی مالیاتهای تجارت بین این کشور و مستعمرههای آمریکایی را افزایش داد. تجار و مستعمرهنشینها که از پرداخت این مالیات ناراضی بودند علیه حکومت بریتانیا شوریدند. بنابراین، نخستین انقلاب آمریکا از ۱۷۷۵ تا ۱۷۸۳ علیه بریتانیا ادامه یافت و به دنبال آن در ۱۷۸۱ ایالات متحده آمریکا بنیان گذاشته شد. پس از انتخابات ریاست جمهوری در ۱۸۶۰ و پیروزی آبراهام لینکلن یازده ایالت جنوبی معروف به ایالات بردهدار در اعتراض به این انتخابات از ایالات متحد جدا شدند و کنفدراسیون کشورهای آمریکا را تشکیل دادند. به دنبال این اتفاق جنگی بین ایالات شمالی و جنوبی درگرفت که چهار سال ادامه داشت و حدود یک میلیون نفر کشته داشت.
هر چند که بعدها این جنگ توسط خود آمریکایی ها معروف به جنگ های لغو برده داری شد اما در میان مورخین اختلاف نظر جدی در خصوص این امر وجود دارد در واقع باید گفت که بحث اساساً بر سر ماهیت جامعهی بردهداری ایالتهای جنوبی و امکان انطباق با سرمایهداری پرتحرک و توسعهطلب شمال است؛ در شمال نظام کار مزدی سرمایهداری و در جنوب نظام بردهداری و اقتصاد کشاورزی وجود داشت که مانع توسعهی سرمایهداری میشد و همین مساله به علاوه نیاز ایالت های شمالی به منابع حاصلخیز جنوب و نیروی کار بیشتر را می توان علت اساسی شروع جنگ میان شمال و جنوب دانست؛ خطر گسترش نفوذ جنوب و فروپاشی ایالات متحده آمریکا زمینه ساز آن شد که دو بخش آمریکا به نبرد بپردازند. این مساله چیزی است که لینکلن در نامه ای به هوراس گریلی، صراحتا جنگ شمال جنوب را نبردی بر سر حفظ ایالات متحده می داند نه الغای برده داری. وی می نویسد: «هدف اصلی من دراین مبارزه این است که اتحادیه را حفظ کنم، نه این که بردهداری را حفظ کنم یا از بین ببرم. اگر میتوانستم اتحادیه را بدون آزاد کردن هیچ بردهای حفظ کنم این کار را میکردم ، اگر میتوانستم اتحادیه را با آزاد کردن تمام بردگان حفظ کنم این کار را میکردم، و اگر میتوانستم اتحادیه را با آزاد کردن گروهی از بردگان و برده نگه داشتن گروهی دیگر حفظ کنم باز هم این کار را میکردم، هر آنچه در مورد بردهداری و نژاد رنگین انجام دهم، بدین دلیل انجام میدهم که فکر میکنم میتواند به حفظ اتحادیه کمک کند....» 1 لینکلن در جایی دیگر نیز همین مساله را مورد تاکید قرار می دهد که دو پارگی آمریکا مساله اصلی است نه حقوق بردگان! «من معتقدم که این دولت نمیتواند به صورت نیم آزاد و نیمه برده دار به حیاتش ادامه دهد. انتظار ندارم که اتحادیه متلاشی شود - انتظار ندارم که مجلس از میان برود- بلکه انتظار دارم اختلافات آن پایان یابد، یا کامل آزاد شود یا کامل برده داری.» 2
همو در مناظرات انتخاباتی اش با استفان داگلاس گفت « به دنبال این نیست که تحت هر شرایطی میان نژاد سیاه و سفید برابری اجتماعی و سیاسی برقرار سازد. »
به نظر می آید نگاه آزادی خواهانه و برابری جویانه به جنگ های موسوم به انفصال، نوعی ساده پنداری مسائل است؛ گر چه خود لینکلن و سران آمریکا بعدها تلاش کردند وجهی انسان دوستانه به این جنگ بدهند اما واقعیت چیز دیگری بود گر چه مرسوم است تاریخ را ظفرمندان می نویسند و آن گونه که خود می خواهند وقایع را تفسیر می کنند شاید اگر جنوبی ها در آن جنگ ها پیروز شده بودند امروز روی دیگری از تاریخ جنگ های انفصال برایمان روایت می شد.