سد "لیرو" تهدید جدیدی برای جنگلهای زاگرس است
یک کارشناس و فعال محیط زیست در گفتگو با «نسیم» اعلام کرد: بسیاری از طرحهای توسعه در داخل همین جنگلهای اندک تعریف شده است؛ سد "لیرو" بدون ارزیابی محیط زیستی است
هومان خاکپور کارشناس و فعال محیط زیست در گفتگو با «نسیم» با اشاره به تهدید جدید برای جنگل های زاگرس، از ساخت سد لیرو در کنار روستای لیروک واقع در بخش بشارت شهرستان الیگودرز خبر داد.
به گفته وی سهم ما از جنگل و سرانه آن از میانگین جهانی پایین تر و تنها حدود 7 درصد از سرزمین ما را رویشگاههای جنگلی تشکیل دادهاند.
خاکپور افزود: در شرایطی که سرانه جنگل های ما یک چهارم سرانه جنگل های دنیا است. به نظر می رسد که باید حساسیت ما از حفظ جنگل ها و جلوگیری از تغییر کاربری 4 برابر مردم دنیا باشد و اگر به بحث کانون های تولید گرد و غبار در برون از مرزها را ایران و کانون های تولید در کشور را به این حساسیت اضافه کنیم شاید ما را به این رهنمون کند که حساسیت ما را حتی باید بیش از 4 برابر دنیا باشد.
تخریب بخش وسیعی از جنگل های زاگرس با اجرای پروژه های موسم به توسعه
به گفته خاکپور در سالهای اخیر، بسیاری از پروژه ها و طرح های عمرانی از همین 7 درصد رویشگاههای جنگلی می گذرد، و ما هر ساله شاهد تخریب سطوح زیادی از جنگل هایمان در اثر اجرای پروژه های موسوم به توسعه هستیم. هر چند که صورت سنتی تخریب جنگل ها در اثر معیشت به دلیل وابستگی جنگل نشینان به آن، موجب تخریب سنتی می شود اما آنچیزی که در حال حاضر نگرانی ها را بیشتر کرده است، پروژه های عمرانی و توسعه ای مثل خطوط انتقال گاز و نفت، جاده های ارتباطی و نهایتا سد سازی در رویشگاههای جنگلی است که بخش زیادی از جنگل های ما را تخریب کرده است.
وی ادامه داد: در حال حاضر به طور میانگین در منطقه زاگرس هر کدام از سدها حدود 2 هزار هکتار از رویشگاههای جنگلی را با قرار گیری در دریاچه سدها تخریب کرده است، علاوه بر آن جاده های دسترسی در زمان احداث سد، به تخریب ها افزوده است.
این کارشناس برهم خوردن تعادل اکولوژیکی رودخانه ها را که اکثرا با مشکلات کاهش دِبی و یا کاهش کیفیت آب مواجه اند، نیز از دیگر معضلات به وجود آمده ساخت سد دانست و اظهار کرد: تقریبا کمتر رودخانه ای در کشور دستخوش سدسازی و انتقال آب نشده است، اوج آن در منطقه زاگرس است، علی رغم اینکه منطقه زاگرس یکی از ویژگی های ممتازش تولید بیش از 40 درصد منابع آب شیرین کشور است متاسفانه به یک تهدید تبدیل شده است چراکه تمام توسعه های ناپایدار و چیدمان غلط توسعه در فلات مرکزی ایران عموما بر مبنای تامین آب در منطقه زاگرس و انتقال آب بنا شده اند.
به عقیده وی اکثر رودخانه های زاگرس دچار تغییرات و برهم خوردن تعادل هیدرولوژیکی شده اند، دریاچه سد لیرو نیز که در مرز لرستان واقع شده، بخش زیادی از جنگل های آن منطقه که یکی از مناطق کمتر در دسترس قرار و بکر بوده است با ساخت سد از میان می رود.
خاکپوربا اشاره به اینکه آب رودخانه دز به فلات مرکزی و فریدون شهر منتقل می شود تصریح کرد: این رودخانه از سرشاخه های کارون و اروند است، بخشی از حقابه زیستی همان رودخانه را تحت تاثیر قرار داده و در حال حاضر با احداث این سد به مشکلات کارون بزرگ دامن می زند و شرایط اکولوژیکی و حقابه زیستی دز را هم با مشکل مواجه خواهد کرد.
وی ادامه داد: شرایط کوهستانی و توپوگرافی منطقه نشانگر این است که احداث این سد به بهانه توسعه کشاورزی نیست بلکه مانند دیگر سدهای سرشاخه های کارون بزرگ به بهانه تامین برق در حال احداث است.
5 سد بر روی کارون معادل ظرفیت سد کرح تبخیر آب دارند
خاکپور یادآور شد: تبخیر بالای آب، در این منطقه به طور میانگین دوهزار میلیمتر در سال است و این سدها مثل تشتک تبخیر عمل می کنند. باید توجه داشته باشیم که در حال حاضر 5 سد بر روی کارون بزرگ احداث شده است، میزان آبی که در این سدها تبخیر می شود حدود 500 میلیون متر مکعب است یعنی چیزی معادل ظرفیت سد کرج که آب 8 میلیون نفر را تامین می کند.
وی با تاکید بر میزان تبخیر بالای منابع آب از طریق سد لیرو تشریح کرد: این سد هم بخشی از منابع آبی ما را با تبخیر از بین می برد و با توجه به پیش بینی های خشکسالی بلند مدت در کشور که حدود 3 دهه به طول خواهد انجامید، احداث این سدها در زمان خشکسالی موجب می شود حقابه زیستی رودخانه ها نادیده گرفته می شود.
ساخت سد بدون اخذ مجوز زیست محیطی
به گفته این کارشناس، از سال 89 ساخت سد لیرو بدون مجوز ارزیابی زیست محیطی شروع شده و به لحاظ اینکه درمنطقه دور از دسترس بوده، از دید دور بوده و کمتر مورد سوال قرار گرفته است.
وی با اشاره به آماری از وزارت نیرو اظهار کرد: 5 سد احداث شده بر روی رودخانه کارون، در این شرایط خشکسالی از آب پر نیستند و تنها 60-70 درصد آب دارند و به لحاظ اقتصادی هم توجیهی برای ساخت سدهای بیشتر صرف نظر از آسیبی که به جنگل ها و محیط زیست وارد می شود، وجود ندارد.