ساختار ژنتیکی جمعیتهای یوزپلنگ آسیایی مشخص شد
مدیرکل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان محیط زیست گفت: این ساختار با هدف بررسی تنوع ژنتیکی درون و بین جمعیتی، وجود یا عدم وجود درون آمیزی، ساختار ژنتیکی جمعیتهای یوزپلنگ آسیایی مشخص شده است
به گزارش «نسیم»، اصغر مبارکی مدیر کل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی افزود : بهمنظور مدیریت پایدار ژنتیکی یوزهای آسیایی، طرح پژوهشی با عنوان "بررسی ساختار ژنتیکی جمعیتهای یوزپلنگ آسیایی با استفاده از آنالیز ژنهای nDNA و mtDNA" با هدف بررسی تنوع ژنتیکی درون و بینجمعیتی، وجود یا عدم وجود درونآمیزی، تعیین میزان جریان ژنی و برآورد فاصله ژنتیکی میان کلیه جمعیتهای یوزپلنگ آسیایی، در بخش زیست فناوری دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی ، اجرا گردید.
مبارکی با بیان اینکه جمعیتهای مختلف یوزپلنگ آسیایی شامل ذخیرهگاه زیستکره توران، پارک ملی کویر، یزد و کرمان مورد بررسی قرار گرفت، تصریح کرد ؛ بنا به توضیحات مجری پروژه ، در این پژوهش، بهمنظور بررسی جامع ژنتیکی جمعیتهای تحت مطالعه، از 20 جایگاه ریزماهواره و 15 ژن هستهای و میتوکندریایی استفاده شد، بهاین شکل که از 20 جایگاه ریزماهواره در راستای ژنوتایپینگ هر دو جنس نر و ماده، از توالییابی 9 ژن هستهای برای آنالیز مسیر مادری و پدری، از توالییابی 4 ژن میتوکندریایی برای آنالیز مسیر مادری و از توالییابی 1 ژن مشتمل بر 2 ناحیه در کروموزوم Y بهمنظور آنالیز مسیر پدری استفاده شد. مدیر کل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست افزود : بیشترین تنوع ژنتیکی جمعیتهای یوزپلنگ در کرمان، سپس یزد و بعد ذخیرهگاه زیستکره توران و کمترین تنوع ژنتیکی نیز مربوط به یوزپلنگ پارک ملی کویر قرارداردولذا وجود درونآمیزی و افزایش همخونی در یوزپلنگ پارک ملی کویر امری محتمل است. به گفته مدیر کل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست ، کمترین فاصلۀ ژنتیکی در بین یوزپلنگ پارک ملی کویر و یوزهای یزد و بیشترین فاصلۀ ژنتیکی بین یوزپلنگ پارک ملی کویر و یوزهای کرمان مشاهده شده است، که یوزهای کرمان، بیشترین شباهت ژنتیکی را با یوزهای ذخیرهگاه زیستکره توران و همچنین یوزهای یزد بهجز یوزپلنگ بافق، بیشترین شباهت ژنتیکی را با یوزپلنگ پارک ملی کویر دارند، طبق این نتایج، 60 درصد از تنوع موجود، درونجمعیتی بوده و تنها 40 درصد آن نشأتگرفته از تنوع بینجمعیتی است.
وی با بیان اینکه یوزپلنگ موجود در ایران یکی از گونههای ارزشمند کشور است ، افزود: که نتایج این تحقیق حکایت از وجود سطح متوسط تنوع ژنتیکی در این گونه داشته و حفاظت ژنتیکی و مدیریت جمعیتهای موجود، میتواند آن را از فرسایش ژنتیکی بیشتر و نابودی در زیستگاههای موجود حفظ نماید.
مبارکی با استناد به نتایج حاصله مبنی بر وجود شباهت ژنتیکی در بین جمعیتهای موجود و خلوص بالای ژنتیکی در جمعیتهای مجزا، گفت : امکان وجود همخونی و اثرات نامطلوب آن از جمله کاهش شایستگی(Fitness) ،کاهش قدرت زندهمانی(Viability)، افزایش حساسیت به بیماریهای عفونی، کاهش تولید مثل، بروز ناهنجاریهای ژنتیکی و غیره امری محتمل به نظر رسیده و بروز این عوامل مخرب در این گونه، تداوم و بقاء آن را به مخاطره انداخته و بهشدت آنها را در خطر انقراض قرار خواهد گرفت.
مدیر کل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد ؛ برای حفاظت و مدیریت ژنتیکی، با انتقال نسبی (ورود جنس نر) و یا مطلق (هر دو جنس) یک یا چند جمعیت (واجد بیشترین تفاوت ژنتیکی با جمعیت پذیرنده) به جمعیت پذیرنده، میزان همخونی و اثرات مخرب آن کاهش یافته و در روند افزایش جمعیت و بقاء افراد جمعیت پذیرنده، نقش مهمی را ایفا خواهد نمود.