فاضلاب، زباله‌ها و رسوبات نفس انزلی را تنگ کرده است

گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم»- سمیرا خباز: 44سال پیش برای اولین بار در شهر رامسر تعداد زیادی از سران کشورهای دنیا گردهم آمدند و پیمان بستند تا به تالاب‌ها توجه بیشتری کنند.

رامسر یک حامی مشترک شاخص وسعت تالاب‌ها است، که با اندازه گیری کاهش نمونه جهانی بیش از یکهزار سایت تالابی بین سال‌های 1970 تا2008 شاخصی برای نابودی تالاب‌ها در سال‌های اخیر ارائه می‌کند. این سایت‌ها به طور متوسط 40درصد وسعت خود را طی این دوره از دست داده اند. در برخی مناطق به ویژه آسیا این کاهش و نابودی بیشتر است، این کاهش سریع بدان معنی است که دسترسی یک میلیارد نفر در سراسر جهان به آب شیرین درحال تضعیف است. براساس شاخص سیاره زنده جمعیت گونه‌های آب شیرین بین سال‌های 1970 تا 2010، 76درصد کاهش یافته است.

احمدعلی کیخا معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست معتقد است: اگر 44 سال پیش کشورهای عضو کنوانسیون رامسر به حرف‌های خود پایبند می‌ماندند، با این همه مشکلات در حوزه تالاب‌ها مواجه نمی‌شدیم، نباید ارومیه خشک می‌شد، هامون از دست می‌رفت و بختگان، شادگان، هورالعظیم و انزلی چنین شرایط وخیمی می‌داشتند.

فاضلاب، زباله ها و رسوبات نفس انزلی را تنگ کرده

تالاب انزلی در خرداد ماه سال ۱۳۵۴ در لیست تالاب‌های کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. اما در سال ۱۳۷۲ به دلیل فعالیت‌های تخریبی انسانی بر اساس تصمیم اعضای کنوانسیون این تالاب در فهرست مونترو(تالاب‌های در معرض تخریب) ثبت شده است زیرا محیط زیست تالاب به دلیل ورود رسوبات، فاضلاب، زباله‌ها وسایر آلاینده‌ها از حوزه آبخیز آن در حال تخریب است . ورود آب‌های آلوده از فاضلاب‌های خانگی، صنعتی و پساب‌های کشاورزی از دلایل عمده آلودگی آب تالاب است .

همچنین ورود رسوبات از حوزه آبخیز و ته نشین شدن آن موجب شده است که تالاب رفته رفته در حال خشک شدن باشد. به طوریکه عمق آن از 9 متر به زیر 3 متر کاهش یافته است، میزان کل رسوبات وارده به تالاب حدود ۴۰۰هزار تن در سال است و روزانه به طور تقریبی ۱۵ تن زباله جامد از حوزه آبخیز وارد تالاب می‌شود.

مهمان ناخوانده ای به نام آزولا

گفته می شود، آزولا در دهه ۶۰ در قالب طرحی پژوهشی با عنوان «آزولا جانشین کودهای شیمیایی ازته در برنج» از یکی از کشورهای آسیای جنوب شرقی به گیلان راه یافت و پس از سه سال مطالعه مقدماتی برای کاربردی شدن پژوهش‌ها در ایستگاه آزمایشی کشت برنج رشت به عنوان تثبیت کننده نیتروژن خاک در فرآیند کشت برنج استفاده شد .

این گیاه آبزی در سال‌های اخیر به دلیل برخی سهل انگاری‌ها به برکه‌ها، آبگیرها و رودخانه‌ها راه یافته و از این طریق از تالاب انزلی سر درآورده و به معضلی برای حیات تالاب تبدیل شده است. تالاب انزلی مکانی مناسب برای گسترش آزولا تبدیل شده و قرار گرفتن این گیاه غیربومی در تالاب انزلی که خود هم اکنون با چالش‌های زیست محیطی زیادی مواجه است مشکلات اساسی برای آن به وجود آورده است .

آزولا به علت نداشتن رقیب طبیعی و مهیا بودن شرایط محیطی به صورت بی رویه و کنترل نشده به ویژه در نیمه اول سال رشد کرده و از طریق رودخانه‌ها به تالاب انزلی راه یافته و اکوسیستم این تالاب را به خطر انداخته است. این گیاه کوچک از نظر فیزیولوژیکی در سطح آب زندگی می‌کند و قرار گرفتن هزاران قطعه از این گیاه در کنار هم، باعث جلوگیری از رسیدن اکسیژن و نور به آب و در نتیجه کاهش نمو و تکثیر آبزیان تالاب می‌شود.

اگر شهرداری از برنامه‌های پسماند گیلان تمکین نکند، وارد عمل می‌شویم

معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست در گفتگو با «نسیم»، با اشاره به اینکه برای تالاب انزلی یک برنامه شش محوری تعیین شده و به سمت اجرایی شدن آن پیش می‌‍رویم، گفت: جلسات خوبی در سطح ملی داشته‌ایم و در بازدیدی که به همراهی معاون اول رئیس جمهور از تالاب انزلی به منظور تاکید بر ضرورت برنامه مدیریت و احیای تالاب انزلی صورت گرفت. اعتبارات خوب استانی و ملی هم در این زمینه در نظر گرفته شده است.

وی ادامه داد: احیای تالاب انزلی جز برنامه‌ها و اولویت‌های ماست و با همکاری کشور ژاپن برنامه‌های مطالعه شده هم در این زمینه تدوین شده است.

ابتکار تاکید کرد: دستگاه‌های مختلف باید برای احیای تالاب انزلی تلاش و مشارکت کنند. همچنین فاضلاب‌ها توسط آب و فاضلاب استان مدیریت و پسماندهای صنعتی باید بخش صنعت مساله‌اش را حل کند .

رییس سازمان محیط زیست، فرسایش خاک و عدم مدیریت پسماند را از مهمترین معضلات تالاب انزلی دانست و گفت: با وجود اینکه پیگیری‌ها برای مدیریت پسماند زیاد بوده اما اگر شهرداری‌ها تمکین نکنند، سازمان اقدامی انجام خواهد داد.

امسال برای احیای تالاب به طور مستقیم 10 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است

احمد علی کیخا درخصوص تخصیص این اعتبارات به نسیم گفت: بخشی از 10 میلیارد تومان را در داخل تالاب و برای رسوب زدایی حوزچه‌ها استفاده می‌کنیم و بخشی از آن نیز برای ساماندهی تثبیت مرز تالاب، فعالیت‌های طبیعت گردی و آموزش جوامع محلی صرف خواهد شد.

با توجه به ورود سالانه 30 میلیون مترمکعب فاضلاب شهری، 15 هزار تن انواع کودهای شیمیایی، 400 لیتر سموم کشاورزی، فاضلاب 50 کارخانه، ورود گونه غیر بومی مهاجم آزولا، آلودگی‌های صوتی و نفتی ناشی از تردد قایق‌های موتوری و رسوب حاصل از فرسایش خاک مناطق بالادست، اگر تمامی دستگاه‌های مرتبط وارد عمل نشوند و بودجه‌های در خور توجهی برای احیای تالاب در نظر گرفته نشود، موجب تخریب کامل تالاب انزلی خواهد شد.

گزارش از سمیرا خباز