گرمای نفرت از آمریکا در سرزمین سرد پوتین
مردم روسیه با اینکه انگلیسی بلد هستند اما اصلا با این زبان صحبت نمیکنند، سوال بپرسی جوابت را نمیدهند؛ آنها از امریکا متنفرند!/ «نسیم»، از روحیه ضدآمریکایی مردمی که روزگاری ابرقدرت بودند گزارش میدهد
گروه فرهنگی «نسیم»، زهرا جعفری- وارد مغازه میشوم و به انگلیسی قیمت کفش را می پرسم اول به حجابم نگاه می کند اما جوابم را نمیدهد؛ دوباره به انگلیسی می پرسم باز هم جواب نمی دهد اما ماشین حساب را از روی میز مغازه برمی دارد و روی ماشین حساب قیمت را به روبل برایم می نویسد.
اینجا فروشگاه گوم یکی از فروشگاه های معروف مسکو در روسیه است؛ الکساندر صاحب مغازه کفش فروشی وقتی می فهمد ایرانی هستم با روی خوش استقبال می کند و می گوید ایرانی ها برای ما خیلی عزیز هستند.
می پرسم چرا وقتی انگلیسی پرسیدم جوابم را ندادی؟ می گوید: از هر کس در روسیه به غیر از زبان روسی بپرسید جواب شما را نمی دهد؛ چون این زبان ما را به یاد اروپا و امریکایی می اندازد که دل خوشی از آنها نداریم.
الکساندر که چند کلمه فارسی بلد است، می گوید: ما ترجیح می دهیم به خاطر ارادت به ایران زبان فارسی را یاد بگیریم تا زبان های دیگر.
وقتی علت این ضد امریکایی بودن را می پرسم، می گوید: این ماجرا تاریخچه طولانی دارد، من با اینکه جوان هستم و زمان قبل از فروپاشی شوروی را یادم نیست اما عامل خیلی از مشکلات در کشورمان را امریکا می دانم؛ نه من بلکه بیشتر مردم کشورم هم این را می دانند.
فروپاشی شوروی عجیبترین رخداد سده گذشته
اتحاد جماهیر شوروی، یکی از ابرقدرت هایی بود که داعیه ارائه الگویی بهتر برای حیات بشری را مطرح میساخت .
فروپاشی شوروی در سالهای واپسین قرن بیستم بیتردید یکی از مهمترین و در عین حال عجیبترین رخدادهای سده حاضر به شمار میرود، ایالات متحده آمریکا به عنوان رقیب اصلی شوروی در دوران جنگ سرد و رهبر بلوک غرب، تلاشی را در جهت کسب رهبری تحولات جهانی آغاز کرد و مدعی است که پس از فروپاشی شوروی جهان دارای سیستم تکقطبی شد.
زاخاروف: آمریکا یک شر بزرگ است است
ولادیمیر زاخاروف ، اندیشمند روسی معتقد است: نقش آمریکا در فروپاشی شوروی یک واقعیت انکارناپذیر است.
او می گوید: من می خواهم واضح صحبت کنم و بگویم از نظر من گورباچف جاسوس آمریکا بود.او با طرح هایی که برای شوروی داد، آن امپراطوری را به سمت فروپاشی برد ؛ گورباچف یک فراماسونر بود و با غرب همکاری می کرد .
این پرفسور روسی با اشاره به دخالت های آمریکا در آن زمان می گوید: آمریکا یک شر است و همه جا می خواهد سیاست های خودش را جلو ببرد و ضربه های زیادی را به شوروی وارد کرد.
زاخاروف ایران را یکی از کشورهای مورد علاقه اش می داند و می گوید: من از آمریکا متنفر هستم و تا به حال دوبار به آمریکا رفته ام و در جلساتی که شرکت کرده ام نقدهای زیادی به سیاست های این کشور وارد کرده ام؛ اما در مقابل ایران بسیار برای من جذاب است .
گورباچف آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی بود، تلاشهای او باعث پایان جنگ سرد شد اما همزمان یگانگی سیاسی حزب کمونیست اتحاد شوروی را نیز پایان داد و نهایتاً باعث فروپاشی شوروی شد .
از دیدگاه گورباچف اگر فروپاشی شوروی روی نمیداد، وقوع انقلاب در شوروی اجتنابناپذیر بود . تحولات جدی در عرصه اقتصادی بدون آزادی سیاسی جامعه و ویرانی همه ساختارها و نهادهای نظام توتالیتر مقدور نمیشد
او تهدیدهای اصلی اصلاحات در شوروی را نومیدی و اعتقاد نداشتن به اصلاحات، نارضایتی اقتصادی، مشکلات قومی، کودتای آگوست 1991 و سرانجام منفعتطلبی یلتسین و روسای سایر جماهیر عنوان نموده است.
اسماعیل گیبادولین: آمریکا از طریق تهاجم فرهنگی توانست به شوروی نفوذ کند
اسماعیل گیبادولین نویسنده و مترجم جوان روسی و فارغالتحصیل مقطع دکتری رشته تاریخ از دانشگاه فدرال کازان است. او اصالتاً اهل شهر کازان جمهوری تاتارستان، یکی از سرزمینهای جزو فدراسیون روسیه است .
اسماعیل از علاقه اش به زبان فارسی می گوید و اینکه خیلی تلاش کرده تا توانسته این زبان را بیاموزد.
او معتقد است ایران نقش بسیار مهمی در جهان دارد و می گوید: اینکه روسیه و ایران در کنار هم قرار گرفته اند بسیار می تواند در دنیا تاثیرگذار باشد.
اسماعیل در خصوص ضد امریکایی بودن مردم روسیه می گوید: مردم روسیه هم مثل مردم جمهوری تاتارستان و کل فدراسیون روسیه تنفر عمیقی نسبت به امریکا دارند؛ شاید در زمان شوروی ما مشکلات زیادی داشتیم آزادی عقیده نداشتیم اما قدرت مند بودیم و همین مسئله بسیار مردم را از آمریکا متنفر کرده است.
این نویسنده روس می گوید: یک مسئله که شاید از نظر خیلی ها مورد توجه قرار نگیرد اما من بسیار روی آن تحقیق کرده ام؛ بحث نفوذ فرهنگی امریکا در آن زمان بود؛ امریکا از طریق تهاجم فرهنگی توانست به شوروی نفوذ کند و کارهای خود را انجام دهد؛ شاید اگر از طریق فرهنگ این اتفاق نمی افتاد امریکا نمی توانست اهداف خود را در شوروی پیدا کند.
طرح آمریکایی یا غربی برای فروپاشی شوروی از زبان رهبر انقلاب
رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با مسئولان و کارگزارن نظام در سال 79 به مسئله تهاجم فرهنگی امریکا در فروپاشی شوروی اشاره کردند و طی بیاناتی مشروح فرمودند: این طرح امریکایی یا غربی - به هر تعبیری که میگوییم - یک طرح نظامی نبود. در درجه اوّل یک طرح رسانهای بود که عمدتاً بهوسیله تابلو، پلاکارد، روزنامه، فیلم و غیره اجرا شد.
«اگر کسی محاسبه کند، میبیند که حدود پنجاه، شصت درصدِ آن مربوط به تأثیر رسانهها و ابزارهای فرهنگی بود. عزیزان من! مسأله تهاجم فرهنگی را - که من هفت، هشت سال پیش مطرح کردم - جدّی بگیرید. شبیخون فرهنگی، شوخی نیست. بعد از عامل رسانهای و تبلیغی، در درجه دوم، عامل سیاسی و اقتصادی بود. عامل نظامی هیچ نبود.
و اما این طرح چه بود؟ گورباچف وقتی در سال 1985 - حدود سالهای 64 و 65 - سرِ کار آمد، یک عنصر جوان در قبال دبیرکلهای پیر قدیمی بود. روشنفکر و خوشبرخورد بود؛ شعاری که او مطرح کرد، شعار پروستریکا در درجه اوّل و گلاسنوست در درجه دوم بود. تعبیر فارسی پروستریکا، بازسازی و اصلاحات اقتصادی است؛ و گلاسنوست یعنی اصلاحات در زمینه مسائل اجتماعی، آزادی بیان و امثال اینها. در یکی، دو سال اوّل، به وسیله رسانهها، آواری از حرف و تحلیل و تفسیر و تشویق و جهتدهی و پیشنهاد بر سر گورباچف فرو ریخت و کار بهجایی رسید که توسط مراکز امریکایی، گورباچف به عنوان مرد سال معرفی شد !
این در همان دوران جنگ سرد هم بود؛ یعنی در دورانی که امریکاییها شبح هر موفّقیتی را در شوروی با تیر میزدند! قبل از گورباچف، اگر واقعیتهای خوبی هم در شوروی وجود داشت، بهشدّت آن را انکار میکردند و علیه آن تهاجم تبلیغاتی راه میانداختند. اما ناگهان نسبت به گورباچف چنین وضعی را پیش گرفتند! این آغوش باز غرب، بهعنوان یک مشوّق بزرگ، گورباچف را فریب داد !
مدتی گذشت، سیل تبلیغات غربی و فرهنگ غربی و نمادهای غربی - سمبلهای لباس و «مکدونالد» و از این چیزهایی که در واقع جزو سمبلهای امریکایی است - در شوروی راه پیدا کرد. این که من میگویم، تفکّر یک طلبه گوشهنشین نیست؛ در همان روزها بنده در خود مجلات امریکایی - تایم و نیوزویک - خواندم که از این که قهوهخانههای «مکدونالد» در مسکو رواج پیدا کرده، اینها بهعنوان یک خبر مهم و بهعنوان پیشاهنگ فرهنگ غربی و فرهنگ امریکایی در کشور شوروی یاد کرده بودند ! »
مردم روسیه تا آنجا که بتوانند انگلیسی صحبت نمیکنند
مارینا دختر 27 روس است که کارش در یک شرکت کامپیوتری است؛ وقتی در مورد امریکا نظرش را می پرسم، می خندد و مثل بقیه ساکنین روسیه اول می گوید خوشحالم که شما ایرانی هستید؛ همین مسئله خیال من را برای صحبت راحت می کند چون هدف مان یکی است.
او می گوید: من آن زمان و اتفاقات زمان فروپاشی شوروی را هیچ وقت ندیدم اما پدربزرگم و پدرم خاطرات زیادی از آن زمان دارند و اولین چیزی که می گویند این است شوروی آن زمان قدرت زیادی داشت و حرف اول را در تمام جهان می زد شما اگر با تک تک مردم روسیه هم صحبت کنید می بینید که در مورد قدرت آن زمان بسیار صحبت می کنند؛ البته الان هم قدرت داریم اما خب به گفته پدرانمان آن زمان خیلی متفاوت بود.
مارینا معتقد است امریکا نقش زیادی در فروپاشی شوروی داشته است و می گوید: اگر دقت کرده باشید مردم روسیه با اینکه انگلسی بلد هستند اما اصلا با این زبان صحبت نمی کنند؛ اگر به خیابان آربات یکی از خیابان های قدیمی و بسیار زیبای مسکو است رفته باشید می بینید که در این خیابان، هموطنان من شما را به رستوران ها و یا اماکن دیدنی این خیابان دعوت می کنند و به زبان های مختلف صحبت می کنند اما به ندرت می بینید که با زبان انگلیسی صحبت کنند؛ حتی در تابلوهایی که در تمام شهر وجود دارد شما تابلو دو زبانه خیلی خیلی کم می بینید و این مسئله نشان دهنده این است که نه تنها مردم بلکه مسئولان کشورمان هم به این مسئله اعتقاد دارند و امریکا و غرب را عامل مشکلات روسیه می دانند.
اینجا مسکو است، پایتخت پرجمعیتترین شهر واحد فدرالی روسیه، جمعیت این شهر ۱۱ میلیون و ۵۰۳ هزار نفر است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ پرجمعیتترین شهر قاره اروپا و ششمین شهر پرجمعیت دنیاست. اگر نتوانی با همه مردم شهر هم صحبت کنی اما باز هم می توانی ضد امریکایی بودن را در رفتارهایشان و یا رستوران های خالی مک دونالد که حتی در شلوغ ترین ساعت باز هم آن چنان که باید و شاید شلوغ نیست، ببینی.
اینجا روسیه است، روسیه ای که مردمش آرزویشان برگشتن به تک قدرت جهان شدن است و به هیچ وجه حاضر نیستند که به آمریکا اعتماد کنند؛ آنها زخم خورده شیطان بزرگ هستند.