سرخوردگی‌های امیدوارانه "فاضل"

گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »، محمد شریف- فاضل نظری از شاعران جوانی است که می‌توان گفت در نمودار خطی سیر جریان شناسی شعر معاصر در منطقه‌ای ویژه قرار دارد.

شعر او ازلحاظ ساختار بسیار به شاعران سبک اصفهانی (هندی) نزدیک است.نظری با هوشمندی خود و با استفاده از خلأ اطلاعاتی مخاطب نسبت به سبک هندی و ساختار آن توانست به‌نوعی این سبک را در مختصاتی به‌روزتر بازسازی کند به‌طوری‌که مخاطب احساس کرد با یک فضای جدید در شعر مواجه شده است؛ بیت محور بودن غزل‌های فاضل نظری که از خصوصیات سبکی این نوع از سرایش است، مخاطب بی‌حوصله را با تک‌بیت‌های جذابی مواجه می‌کند که کاربرد بیشتری برای چنین مخاطبی دارد تا یک شعر بلند که ازلحاظ محور عمودی منسجم است.

از دیگر زیرکی‌های نظری، شناسایی دغدغه‌ها و گرفتاری‌های روزمره‌ی انسان معاصر و نکوهش شاعرانه‌ی آن‌ها در کلام خود است.

تنهایی، تکراری شدن زندگی، خیانت دوست، از بین رفتن مفهوم واقعی عشق و موضوعاتی ازاین‌دست، دشمنانی هستند که شاعر با واژه‌ها به ستیز آنان می‌رود، ولی شاعر در این مبارزه با پس‌زمینه‌ی جبرگرایانه‌ای که دارد ناامیدانه به نبرد می‌پردازد و گویا خود از پیش بازنده می‌بیند و توانایی شکست آن‌ها را ندارد ولی درعین‌حال در اکثر غزل‌های خود سعی دارد مخاطب را با ابعادی بکر از زندگی آشنا کند تاکمی هم شده از خستگی مفرط زندگی روزمره دور باشد.

عشق در غزل فاضل نظری به شهادت خود شاعر در شعرهایش، مفهومی است کاملاً زمینی؛معشوق غزل‌های او معشوقی است که دائماً سر ناسازگاری با عاشق دارد و عاشق بنا را بر مدارا و تحمل جفا گذاشته است.

زبان در شعر نظری تابع زبان هندی سرایان نخستین است و با تساهل و تسامح همراه است ولی از اشکالات زبانی فاحش تهی است و تا حد زیادی از تکلف زبانی و مبهم و موهوم سرایی دور است.

فاضل در شیوه‌ی بیانی کلام خود "ارسال‌المثل" که رایج‌ترین آرایه‌ی ادبی شاعران هندی سراست را با تعدیل بسامد آن در سخنش اعمال کرده؛ به همین خاطر می‌توان کلام او را در برخی اشعار تلفیقی از عراقی-اصفهانی دانست. عدم افراط در نزدیک شدن به روند قدمای سبک هندی در سرایش از دیگر هوشمندی‌های اوست. او صنعت " ارسال‌المثل" یا " اسلوب معادله " را بالطافت و ظرافتی که دل‌پسند مخاطب او باشد، به کار می‌گیرد ؛

خبر نداشتن از حال من بهانه‌ی توست

بهانه‌ی همه‌ی ظالمان شبیه هم است..

شاعر در این دفتر آن‌چنان‌که به چشم می‌خورد توجه نسبتاً بیشتری به شاخه‌ی لفظ از زیرشاخه‌های زبان داشته و با علائم نگارشی مثل گیومه که کاربرد آن بیشتر تأکید بر واژه‌ی درون آن است، سعی در برجسته کردن این تناسبات لفظی در نگاه مخاطب دارد ؛

اگر به ملک رسیدی جفا مکن به کسی

که آنچه "کاخ" تو را "خاک" می‌کند ستم است..

"خاک" نتیجه‌ی معکوس نوشتاری و معکوس خوانی "کاخ" است و چنین تکنیک هایی در شعر معمولاً عامدانه و آگاهانه انجام می‌شود و وجود این نوع تزئینات لفظی نشان می‌دهد که شاعر گوشه‌ی چشمی به این نوع از آرایش لفظی داشته و بخشی از دغدغه‌ی او در فرآیند سرایش شعر بوده است.

توجه زیاد شاعر به مردف بودن غزل‌ها آن‌هم لزوماً ردیف‌های خاص که در اصطلاح محفلی و انجمنی " ردیف بازی " نامیده می‌شود در این دفتر شعر نسبت به دفتر شعرهای قبلی او کمتر به چشم می‌خورد.ردیف‌های انتخابی شاعر در این مجموعه بیشتر از نوع اسم و بیشتر فعل هستند که صرفاً تمام‌کننده‌ی هر بیت هستند، هرچند در نگاه کلی، غالب غزل‌های این دفتر مقفی هستند و می‌توان گفت ترجیح شاعر این بوده است که رهاتر بسراید و به‌اندازه‌ی یک "ردیف" هم شده از قیدوبندهای عروضی آزاد باشد تا بتواند تکلم آسان‌تری داشته باشد

در شعر فاضل نظری آنچه اولویت سرایش شاعر است، حرکتی سریع به‌سوی مضمون آوری و سعی در کشف فضاها و تصاویر بکر شاعرانه است و مشخصه‌هایی مانند زبان پشت سر این هدف قدم می‌زنند و شاید گاهی چند قدمی از هدف اصلی شاعر بازبمانند ولی از نفس نمی افتند و ناگفته نماند که " زبان" در این دفتر شعر جایگاه بسیار بهتری نسبت به دفاتر شعر قبلی شاعر دارد و ازلحاظ زمانی هم به روند معاصر شعر در حوزه‌ی زبان نزدیک‌تر است.