اخبار آرشیوی
منوچهر دانش، استاد ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی: اگر دایره خاطرهنگاری را تنگتر کنیم و در تعریف خاطره به اهمیت حضور شخص در وقایعی که شرح داده شدهاند قائل شویم، به سفرنامهها میرسیم/ قدیمیترین خاطرات نوشته شده در ادب فارسی با تعریف جدید را میتوان سفرنامهها دانست
دانش پژوه که تحقیقات مفصلی درخصوص سفرنامه¬های فارسی داشته، در بخشهای دیگری از گفتگوی خود با «نسیم» گفت: - خاطره زمانی خواندنی می شود که نکته جالبی برای گفتن داشته باشد. به نوعی شگفت انگیز باشد. سفرنامهها از این لحاظ مهم ترین خاطره نگاریهای فارسی هستند، چرا که درآن زمان همه توانایی سفر به جاهای مختلف را نداشتند. همین باعث میشد خاطرات سفر افراد مختلف، مورد توجه قرار بگیرد.» - نوشتن از خاطرات، جز در قالب سفرنامه رونق چندانی در زبان فارسی نداشته است. سفرنامه نویسی و خاطره نویسی جزئی از نوشتههای شاعران و نویسندگان بزرگ بودهاست. سعدی نمونه بارز نوشتن از خاطرات به صورت پراکنده است:« سعدی سفرنامهاش را در چند بیت میگوید: قضا را من و پیری از فاریاب/ رسیدیم در خاک مغرب بر آب/ مرا یک درم بود برداشتند/ به کشتی و دروی بگذاشتند/ سیاهان براندند کشتی چو دود/ که آن ناخدا ناخدا ترس بود/ مرا گریه آمد زتیمار جفت/ برآن گریه قهقهه بخندید و گفت/ مخور غم برای من ای پر خرد/ مرا آن کس آرد که کشتی برد/ بگسترد سجّاده بر روی آب / خیالیست پنداشتم یا بخواب/ زمدهوشیم دیده آنشب نخفت/ نگه بامدادان به من کرد و گفت/ تو لنگی به چوب آمدی
من به پای/ ترا کشتی آورد و ما را خدای .این خود یک سفرنامه است. سفرنامهای با یک دنیا معرفت!» - برای بزرگانی مثل سعدی، حافظ و مولانا نوشتن خاطرات روزانه، تلف کردن وقت بوده. سعدی که نمیتوانسته از ناهار وشام خوردنش بنویسد و آن وقت بوستان و گلستان را ننویسد. سعدی 30 سال جهانگردی کرده، خب چرا سفرنامه ننوشته است؟ او حاصل سفرهایش را در کوتاهترین و مؤثرترین ابیات سروده است. آنقدر مؤثر که تاریخ مصرف نداشته باشد. طوری که سعدی میگوید: هرکس به زمان خویشتن بود/ من سعدی آخرالزمانم» - دلیل دیگر نوشته نشدن خاطرات شخصی افراد، کم بودن تعداد باسوادان بوده است. علاوه بر این از بین باسوادان، افرادی که اهل تفکر و تعمق و قلم و استنتاج باشد هم به ندرت پیدا میشدند. همین مسئله نوشتن را در انحصار گروه خاصی در آورده است؛ گروهی که خود را فدای جامعه میکردند.