اخبار آرشیوی
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان کاغذ در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: تغییر تعرفه واردات کاغذ باید در قلب صنعت بررسی شود نه وزارت ارشاد/ تولیدکننده داخلی با ارز آزاد مواد اولیه میخرد ولی به واردکننده ارز مبادلهای میدهند/ اسامی شرکتهایی که برای واردات کاغد تاسیس کردهاند را به من هم نمیدهند
مقدمه: وضعیت آشفته این روزهای کاغذ بسیاری از حوزههای جانبی از جمله حوزه فرهنگ را تحت تاثیر خود قرار داده است. پیگیریهای «نسیم» تا پیش از این عمدتا وجهی فرهنگی و تحریری به این مسأله داشت. چنین رویکردی اگرچه اهمیتی وافر دارد اما کامل نیست. برای اطلاع از بعد صنتعی و بازرگانی این مسأله و اطلاع از دیدگاههای فعالان این حوزه، طاهر شبیری، دبیر اتحادیه تولیدکنندگان کاغذ با حضور در محل خبرگزاری «نسیم» و در گفتگو با خبرنگاران سرویس فرهنگی به بیان دیدگاههای خود در این خصوص پرداخت. اهم دیدگاههای شبیری به شرح زیر است: سرانه مصرف کاغذ در جهان نشانه توسعه یافتگی است - در ابتدا باید مقدمه ای در مورد بحث کاغذ بگویم؛ آن چیزی که جامعه از کاغد می داند با آنچه که ما می دانیم دو چیز متفاوت است شما اساسا وقتی بحث کاغذ می شود یاد کاغذ روزنامه و یا چاپ و تحریر می افتید ولی کاغذ اساسا در سه بخش صنعت، فرهنگ و بهداشت قابل تعریف است. - صنعت کاغذ یک صنعت مادراست چون خیلی از صنعت های دیگر را راهاندازی می کند و بنابراین یک کالای استراتژیک است؛ سرانه مصرف کاغذ در جهان شاخص توسعه یافتگی یک کشور است یعنی هر چقدر یک کشور مصرف کاغذ داشته
باشد در بخشهای صنعت، فرهنگ و بهداشت فرقی نمی کند آن کشور توسعه یافتگی بیشتری دارد. وزارت ارشاد نباید در بحث صنعت کاغذ وارد شود - در مورد کاغذی که در بحث فرهنگ مورد استفاده قرار می گیرد حرف زیاد است و متولی این بخش وزارت ارشاد است که حتی در حوزه صنعت کاغذ هم وارد شده است، به نظر من وزارت ارشاد همان طور که از اسمش بر می آید یک وزارت محتوایی است و نباید وارد بعد صنعتی کار بشود؛ چرا صنعت و چاپ و نشر در کشور ما پیشرفت نمی کند؟ علت این مسئله این است که وزارت ارشاد که یک وزارت محتوایی است که تخصص صنعتی کردن ندارد متولی بخشی از این صنعت شده است و حوزه گسترش آن را برحسب محتوا می سنجد. بحث کاغذ در کشور ما الان دستوری انجام می شود - وقتی حوزه گسترش صنعت را برحسب محتوی بررسی می کنیم، نتیجه اش می شود همین اتفاقی که الان در حوزه چاپ و نشر افتاده است یعنی دستوری این بخش توسعه پیدا می کند و یا راکد می ماند، با توجه به اسم این وزارتخانه که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است بحثی به اسم صنعت در آن وجود ندارد؛ زمانی که نویسنده کارش تمام می شود دیگر کار به بخش صنعت سپرده می شود، وقتی که فرهنگ وارد این بخش شد دغدغه های این بخش را
نمی داند و باعث می شود که اجبار وارد این کار شود و بگوید که این بخش چگونه باشد. - یکی از مشکلاتی که الان ما در این بخش داریم این است که محتوی را از فعل جدا نمی کنیم؛ وقتی محتوی از فعل جدا شود ما اجازه پیدا می کنیم در بخش صنعتی رشد کنیم و با این رشد صنعت، محتوی هم ساخته خواهد شد چون صنعت به سودآوری فکر می کند. سودآوری است که تیراژ کتاب را از سه هزار به 20 هزار یا بیشتر می رساند؛ ولی نگاه محتوایی آن را در نطفه خفه می کند البته این را هم باید بگویم که من معتقد نیستم که هر محتوایی قابلیت چاپ دارد ولی اگر هدف گذاری به صورت توسعه ای باشد این قابلیت فقط در صنعت وجود دارد. ارشاد یارانه ای را که باید اعلام کند چگونه خرخ کرده مانند سند محرمانه نگه داشته است - تا سال 1385 به تولید کننده از مسیر وزارت ارشاد یارانه پرداخت می شد؛ یعنی هر چقدر که ما کاغذ تولید می کردیم قیمتی داشت و قیمت تمام شده ای را هم ارشاد اعلام می کرد و این فاصله قیمت ها را به ما پرداخت می کرد؛ خب این اساسا پروسه اشتباهی بود و صحبت کردیم و به اینجا رسیدیم که اولین هدفمندی یارانه ای در صنعت کاغذ به وجود آمد؛ البته باید بگویم وزارت ارشاد با این مسئله
مخالف بود اما انجام شد و آن یارانه را به سمت توزیع در رسانه ها و یا چاپ و نشر هدایت کردند؛ اما نکته اینجاست که ارشاد این یارانه را گرفته است و تا الان اعلام نکرده است در کجا خرج شده است و به صورت اسناد محرمانه نگه داشته است یعنی خودش هدفگذاری کرده است که این یارانه در اختیار چه کسی قرار بگیرد، این عدم شفافیت ها اشتباهات مدیریتی است، در یک نشست خبری هم از نماینده ارشاد پرسیدیم که آمار بدهید که به چه رسانه ای این یارانه تعلق می گیرد، اما در جواب گفتند که اینها اسناد محرمانه است مگر بودجه عمومی جز اسناد محرمانه است؟! - یارانه دادن به مصرف کننده خوب است؛ قوانینی هم که برای هدفمندی د ر این دولت ارائه شد قوانین خوبی بود اما مسئله اش این بود که هر جایی را که دوست داشتند اجرا میکردند، هدفمندی کاغذ را انتقال داد به سمت مصرف کننده اما مصرف کننده ای که محتوایش هم دست خود ارشاد است پس نتیجه این می شد که به شرطی به تو پول می دهم که محتوی مورد نظر من را بزنی؛ وقتی که ارشاد آمار نمی دهد که چه رسانه ای به چه مقدار کمک گرفته است یعنی در بخشی ناعادلانه این توزیع صورت گرفته است؟! وزارت ارشاد مخالف اصلی برای بودن تعرفه های
واردات بود - دولت در بحث تعرفه ها خیلی می توانست به ما کمک کند با توجه به اتفاقاتی که افتاد و در برابر با واردات یک سری از توانمندی هایمان را از دست دادیم و نرخ های متورم اقتصادی و نرخ های متورم ارز باعث شد ما دائما در حاشیه ناامن قرار بگیریم این تعرفه می توانست بسیار کمک کند اما دولت از زیر بار تعرفه شانه خالی می کرد و البته باید بگویم که مخالف اصلی هم وزارت ارشاد بود واینکه چه منافعی در واردات کاغذ نهفته است که با تولید مغایرت دارد! تصمیم بودن یا نبودن تعرفه ها باید در قلب صنعت گرفته می شد نه ارشاد! - ما از سال 85 تا 89 جنگیدیم تا تعرفه کاغذ روزنامه و چاپ و تحریر را منطقی کنند تا ما در مقابل واردات خوب عمل کنیم این کار را کردند ولی سال 91 دوباره تعرفه را برداشتند؛ دولت ها ابزارهای مختلفی دارند تا اقتصاد داخلی شان را حفظ و توانمند کنند؛ یکی از این ابزارها که در اختیار حاکمیت برای حفاظت از صنعت داخلی اش هست تعرفه هایی است که در مقابل واردات وضع می کند؛ مثلا در داخل کشور30 درصد می توانیم تولید کاغذ داشته باشیم، دولت برای همین 30 درصد باید تعرفه داشته باشد تا تولید داخلی هم سهم بازار خودش را داشته باشد ولی این
اتفاق نمیافتد سال 1391 این تعرفه حذف شد، جالب اینجاست که شورایی در وزارت ارشاد در بحث کاغذ به وجود آمد و آنها تصمیم گرفتند که این تعرفه حذف شود کسانی این کار را کردند که اطلاعی از آن نداشتند؛ این تصمیم باید در قلب صنعت گرفته شود یا حداقل از یک صنعتگر سوال کنند. با حمایت نکردن تقریبا داریم تولید داخلی را به صفر می رسانیم - شرکت صنایع چوب و کاغذ مازندران در حدود سال 85، 90 هزار تن کاغذ روزنامه تولید می کرده است و این خودش یک رکورد است و ما نشان دادیم می توانیم حدود 80 درصد از نیاز داخلی را تامین کنیم اما این توانمندی تقویت نشد و الان تولید این کارخانه به 12 هزار تن رسیده است و یا کاغذ پارس که آن موقع 30هزار تن تولید می کرد آرام آرام توانمدندی اش را از دست داد. ما در کارگروه کاغذ وزارت ارشاد اصلا حضور نداشتیم و در تصمیمگیریها نبودیم البته فکر می کنم اگر حضور هم داشتیم کسی حرف مان را نمی فهمید. اسامی شرکتهای تازه تاسیس کاغذ را به سندیکای کاغذ نمی دهند! - چند روز پیش شنیدم که بخش بازرگانی وزارت بازرگنی گفته اند که ما بخش واردات کاغذ را ساختارمند کردیم به خاطر همین قیمت ها تعیل شده اند؛ می خواهم به اینها بگویم
اینکه یک عده تاجر جدید به وجود بیاوریم، ارز مبادله ای بدهیم و بازار را از بازاری سنتی بگیریم این ساختارمندی است؟! اسامی شرکت هایی که قبل از هدفمندی ساخته شدند و کاغد وارد کردند را به من که دبیر سندیکا هستم نمی دهند. شهرداری، بانک و خودروسازی کاغذ وارد کرده اند! - شهرداری، بانک یکی از شرکت های خودروسازی کاغذ وارد کرده اند، مگر هر جایی که سود داشت باید وارد شویم این ها در جهان تعریف تخصصی دارد؛ کسی باید وارد کار شود که تخصص داشته باشد، شما ثبت قیمت ها را در خریدهای خارجی شان ببینید مثلا فرض کنیدیک تاجر قدیمی اگر با 700 دلار خریدش را انجام دهد، اینها 1200 قیمت را ثبت کردند چرا باید 500دلار در تن بابت حرکت یک آدم ناآگاه از کشور خارج شود. صنعت کاغد در این چندسالی که حمایت نشد بسیار آسیب دید - صنعت در این چند سالی که تعرفه ها حمایت نشد آسیب دید در زمان هدفمندی هم سهم صنایع پرداخت نشد در سال 1391که حضرت آقا برای بازدید از نمایشگاه کتاب آمدند که همین نشان دهنده اهمیت این موضوع است دقیقا همه اتفاقاتی که افتاد بر علیه صنعت بوده است امسال هم همین رویه ادامه داشته است و ما تا به حال حالا تاثیری ندیدیم. امکانات سرمایه
گذاری خوبی در کاغذ داریم، در آماری که شرکت صنایع توسعه نیشکر منتشر کرد ما 2 میلیون تن تولید باگاس داریم که مقدار قابلیت تولید 250 هزارتن کاغذ با ارزش افزوده بالا را دارد ولی این اتفاق نمی افتد. کشورهای عربی هم کارخانه کاغذ زده اند - تدوین برنامه راهبردی برای آینده هر صنعت از وظایف حکمرانی است، که این مسئله باید درمشورت با صاحبان آن صنعت صورت بگیرد؛ در حال حاضر اردن، عربستان و امارات کارخانه های کاغذ زدند، زمانی که ما کارخانه کاغذ داشتیم فکر کنم آنها خانه هم نداشتند؛ یا ترکیه که دو کارخانه کاغذ در حال احداث دارد که تا سال 2015 راه اندازی می شوند و میزان تولیدشان 2 میلیون تن است؛ مواد اولیه این کارخانه ها بازیافتی است. قانون پسماند داریم اما اجرا نمی شود چون منافع شهرداری ها در اجرا نکردنش است - در خصوص بازیافت یا طلای کثیف باید بگویم که صنعت بازیافت در جهان امروز صنعت مهمی است به خطر اینکه شما را از نیاز به مواد اولیه ای که ندارید مبرا می کند و بسیار هم اشتغال زا است، ما قانون پسماند را داریم اما اجرایش نمی کنیم چون حتما منافعی در آن مستتر است که اگر این قانون اجرا شود دیگر آن منافع نیست، دو سال جنگیدیم که
صادرات آخال را نمی توانید ممنوع کنید (که البته الان ممنوع شده است) ولی عوارضی بگذارید که این آخال داخل کشور بیرون نرود؛ صنت ما برخاسته از این صنعت بازیافت است دو تا کارخانه ما با چوب کار می کنند بقیه از بازیافت است؛ الان چرا شهرداری ها قوانین پسماند را اجرا نمی کنند؟! چون شهرداری های هر منطقه دارند منابع خودشان را از پسماند تامین می کنند معلوم است که زیر بار قوانین نمی روند چیزی حدود 200 تا 300 تومان ازهر کیلو آخال در می اید اما دست ما 800 تومان میرسد این ما به التفاوت را واسطه می خورد. هردولتی که آمده است برای خودش استراتژی صنعت داشته است! - در کل باید بگویم که آینده پژوهی نداریم، هر دولتی که آمده است برای خودش استراتژی صنعت نوشته است این طور نمی شود کار کرد همه جهان برای همین صنعت کاغذشان آینده نگری دارند و اینکه چه اتفاقی قرار است در آینده برایشان بی افتد اما ما این آینده نگری را نداریم و یا اگر هست بدون مشاوره از بخش متخصص است. - اساسا به نظر بنده الان تصمیم های حاکمیتی و برنامه ریزی های حاکمیتی است که فرهنگ کشور را دارد به این سمت و سومی کشاند چون هیچ گونه نظرخواهی از متخصصین نمی شود اگر صنعت تاثیری در
سیاست گذاری فرهنگی داشته باشد جایی مثل اتحادیه ناشران از شما می پرسید چطور تیراژ یک کتاب را بالا ببریم؟ ولی این مسئله هیچ جای سیاست گذاری فرهنگی نیست؛ هیچ جا شما تیراژ واقعی از روزنامه ها نمی بینید به خاطر اینکه سهمیه کاغذ بگیرند تیراژشان را اشتباه می گویند. ارز مبادله ای به تولید کننده داخلی نمی دهند اما به واردکننده می دهند - در حال حاضر قیمت گذاری به جز کالاهای اساسی و اون بخشی که دولت قیمت گذاری می کند غیرقانونی است، دولت در بحث کاغذ نمی گوید من دارم قیمت گذاری می کنم می گوید من دارم قیمت را کنترل می کنم تا تو گران نفروشی حالا کسی باید به اینها بگوید چرا کاغذ واردتی متلا 2900 باشد من نتوانتم 2800 بفروشم؟ خب مردم اگر دوست نداشته باشند نمی خرند؛ به نظر من در کل دوست ندارند تولید انجام شود، به کارخانه دار ارز مبادله ای نمی دهند اما به کسی که می خواهد کاغذ وارد کند ارز مبادله ای می دهند. مطالبه مان از دولت جدید مدیریت عقلانی است - در خصوص مطالبه از دولت جدیدباید بگویم که یک صنعتگر نمی تواند مطالبه کننده آشوب طلب باشد چون سرمایه اش را وارد کرده است و نیاز به ارامش دارد، مطالبه صنعت این است که ما اگر بدانیم
چه مسیری را می خواهیم طی کنیم و از کجا به کجا برسیم و در این مسیر چه عوارضی به ما حادث میشود می توانیم هدف گذاری کنیم اولین مطلبه ما برنامه ریزی است واینکه مدیریت عقلانی وجود داشته باشد از تولید حمایت شود چون تولید هر چقدر هم که کیفیت نداشته باشد ارزش افزوده ها را داخل کشور حفظ می کند اشتغال می اورد و سرمایه را نگه می دارد. - اقتصاد باید در مسیر برنامه ریزی شده وعقلانی حر کت کند، تولیدکننده الان روزمره تولید می کند، هیچ برنامه ریزی نمی تواند با این اوضاع اشفته داشته باشد، خیلی از کارخانه ها قراردادهایشان را باید سالانه ببندند که خیالشان راحت باشد که بتواند با کیفیت تولید کنند، اما با تغییرات ساعتی که اتفاق می افتد نمی توان این کار را انجام داد. - مزیت سرمایه گذاری کاغذ در جهان یک میلیون تن در سال است اما خیلی کمتر از این تولید می کنیم، البته با توجه به کارخانه هایی که احداث شدند سرمایه گذاری های ما منطقی بوده است، اما توسعه ای برایشان ندیدیم، ما در قانون بنگاه های زودبازده کاغذ را هم گنجاندیم کارخانه کاغذی تولید شده با 1000 تن تولید در سال؛ آن وقت هدفمندی را شروع کردیم و این کارخانه که با مازوت راه افتاده
است یک دفعه با قیمت چندین برابر مازوت روبرو می شود و آخر کار شکست می خورد و همه اینها از بی برنامگی است. در واگذاری ها ارتباطات کار انجام می دهد نه تخصص - در بحث واگذاری ها مشکل اساسی این است که باید دست بخش دولتی از این موضوع کم شود در واگذاری هایمان ارتباطات است که کار انجام می دهد نه تخصص، عدم شفافیت در واگذاری ها بزرگ ترین آسیبی است که به این بخش می زند این مهم نیست که چه شخصی آمده تا کارخانه های پارس و کارون را بخرد مهم این است که آن شخص پروتکل و برنامه داشته باشد تا بتواند کارخانه را احیا کند، البته به نظر من برای واگذاری بدترین زمان است و باید بگذارند شاید دولت جدید برنامه داشته باشد. هیچ کدام از سهامداران دولتی از شرکت های تولیدیشان حمایت نکردند - درحال حاضر آقای کوهزادی و دوستانشان در کارخانه کاغذ پارس با غیرت پای کار ایستاده اند و پارس را سرپا نگه داشتند، چند سال پیش کارخانه بسته شده بود منافعی ندارد، پس کسی که آنجا ایستاده و کار می کند دارد جهاد می کند. بستن یک کارخانه در خوزستان عشایری شوخی نیست؛ یک موقع بستن یک کارخانه بحث صرفه است یک موقع بحث این است که با بستن یک کارخانه بحران به وجود می آید،
دولت اینجا باید ببیند که 10 سال است کارخانه دست یک بانک است و سوددهی ندارد حالا باید بگوید تو کنار برو و همان سهمدار خاموش باش، کمیته ای تشکیل بدهند که چه می شود کرد، درکل هیچ کدام از سهامداران دولتی ما از شرکت تولیدشان حمایت نمی کنند به خاطر اینکه کارشان این نیست.