اخبار آرشیوی
محمدکاظم مزینانی در نشست عصر تجربه: زبان برای داستاننویسان، عرصه کشف و شهود است، نمیتوان سوژهای خلق کرد که متناسب با زبانش نباشد/ اگر بازی کلامی و کرشمه زبانی را از "من او" بگیرید، بیسیرت میشود
به گزارش خبرنگار «نسیم»، محمدکاظم مزینانی در نشست عصر تجربه که عصر روز گذشته با هدف انتقال تجربیات داستان نویسی در بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد گفت: من از سال 63 از شهرستان به تهران آمدم و به کیهان بچهها رفتم، کیهانی که همراه با انقلاب تغییراتی درآن بوجود آمد، امیر حسین فردی سردبیر، رحماندوست، ملکی و ابراهیمی در بخش شعر و خانم قاسمی در بخش داستان حضور داشتند. اولین شعرم را در سال 64 سرودم. شعر کودک در این سال بیشتر گل و بلبل و نوستالژیک بود و افق محدودی داشت. فضای باز امروزی در آن به چشم نمی خورد. بعداز ورود نویسندگان جدید به شعر کودک در فضای بعد از انقلاب انقلاب عناصر متفاوتی وارد شعر کودک شد در واقع بیان نوستالژیک که غالب بود عوض شد. این نویسنده در ادامه اظهارات خود افزود: در آن دوران شعر می گفتم و داستان را قبول نداشتم و در شعر برای خودم شانی قایل بودم و احساس می کردم مقام شعر از هر چیزی بالاتر است و هر چه داستان ایرانی می خواندم ارتباط برقرار نمی کردم ولی با تغییر تحولاتی که صورت گرفت احساس کردم شعر دارد کم می آورد و نمی تواند در بیان تغییرات اجتماعی کمک کند و نقش شاعر کمرنگ شده است. بعد
ارتباطی هم با ادبیات روس و سینمای مولف برقرار کردم و فهمیدم که داستان می تواند افقهای جدیدی را برای ما باز کند و محفل خوبی برای حرف زدن می تواند باشد. مزینانی با اشاره به آثار خود گفت: رمان پاییز در قطار اولین کار من است که سوژه و قصه شهیدی است که با اسبش به شهادت رسید و بعد نثر کار کرده بودم و در ادامه سفرنامه و دریای گم شده را کار کردم ولی تجربه داستان به معنای خاص نداشتم. داستان شاه بی شین، قصه عصر و نسل خودم بود و احساس کردم همیشه حرف برای دنیای پاک و ذلال و ناب کودکان داشتم اما احساس می کردم بخشی از وجودم ناگفته مانده و اینجا بود که نوشتن این رمان را شروع کردم. سعی کردم پرسش هایی که از زمان شاه در ذهن من بود را طرح کنم ، 15 سالم بود که انقلاب شد و من در نظام آموزشی پهلوی درس خوانده بودم و با انقلاب بالغ شده بودم، این تناقض احساس ،مطالبات و ذهن من را درگیر کرده بود و تبدیل به یک دغدغه شخصی شده بود که زندگی شاه را آنگونه که خودم دیدم بنویسم. برای این کار دهها بار به کاخ سعدآباد و نیاوران رفتم و اسناد جمع کردم. احساس کردم در حوزه رمان می توانم شاهی را که خودم باچشم خوم دیدم را روایت کنم.ورود جدی من به
داستان نویسی هم در واقع از اینجا شروع شد و کاملا یک تجربه شخصی است. مزینانی در ادامه سخنان خود ضمن اشاره به تفاوتهای شعر و نثر گفت: اوج زبان فارسی در شعر متجلی است ولی زبانهای دیگر اینگونه نیستند. زبان، رمان امروز ما را می تواند نجات دهد و این زبان به مفهوم کلی نه سطحی و یک رخدادی که خاطرات قومی،رویاها و تمام ویژگیهای تمدنی ما درآن متجلی است. اگر قرار باشد رمان فارسی حرفی برای گفتن داشته باشد باید از دنیای شعر عبور کند. این نویسنده در بخشهای دیگری از اظهارات خود با اشاره کتاب "شاه بیشین" گفت: شین زمین ملکی است در ادبیات ما پادشاهان گذشته مانند اشکانیان،شاپور،ساسانیان و ... ، احساس کردم با حداکردن شین از شاه بی سیرت می شود.شاه مفهوم آه است همان آهی که ما و شاه در آخرین لحظه های رفتن کشید .در کار بعدی نیز که با شین و آه جوش می خورد ناظر بر همین باز تولید استبداد است که چگونه شین را به شاه چسباندیم. جلب کردن مخاطب برای خواندن کتاب سخت است اسم جالبی باید بگذاریم حتی برای فریب مخاطب برای اینکه کتاب را بخواند فریب قشنگی است. رمان نویس باید وفاداربه تاریخ بماند و جعل نکند و من در شاه بی شین این کار را کردم
واقعیت ها را نوشتم و شاه را توصیف کردم و آهی هم اگر کشیده آن را من در دهانش نگذاشتم سعی کردم سوالات نسل خودم را بیان کنم .در رمان شاه بی شین 6 صدا شنیده می شود که یکی از این صداها صدای شاه است که در کار بعدی بیشتر آشنا خواهید شد. مزینانی در ادامه گفت: متاسفانه در ایران زبان ژورنالیست بیشتر به نشریات و روزنامه اطلاق می شود ولی درغرب پیشینه دارد. مارکز را می بینیم که بازبان ژورنالیستی می نویسد و با همان زبان سوژه صدسال تنهایی را می نویسد. در بهترین شکل ژورنالیست در ایران شکل ادبی پیدا می کند. چیزی بین تاریخ و داستان که نمونه هایش را داریم. زبان برای داستان نویسان عرصه کشف و شهود است، نمیتوان سوژه ای خلق کرد که متناسب زبانش نباشد . اگر بازی کلامی و کرشمه از رمان من او امیرخانی بگیرید بی سیرت می شود. کرشمه زبانی است که خیلی کمک می کند. نویسنده "شاه بیشین" در بخش دیگری از سخنان خود در توصیف و تبیین مخاطب امروزی گفت: تعریف مخاطب امروز با بیست سال پیش عوض کاملا عوض شده است و مخاطب امروز بدلیل حضور در فضای مجازی اینترنتی و شبکه های اجتماعی مانند فیس بوک به شدت تک سلولی شده است. بجای ارتباط با نویسنده با فیس بوک
سروکار دارد و با تاریخ نسبتی ندارد و بیشتر در فضای فردیت می چرخد. امروز باید مخاطب سنجی شود. مثل سابق نیست که فکر کنیم یک کتاب را سه هزار تیراژ بزنیم حتما این رمان خوانده می شود، کار مشکل شده است و نمی توانم بگویم داستانی که نوشته شود از سن 15 ساله تا 70 ساله آن را می خوانند. امروز آگاهی جوانان به شدت بالا رفته و زودتر بالغ می شوند بطوری که دختر من در مدت دو ماه غزل گفت. راهی که من در هشت سال طی کردم و جوانان امروز استعداد عحیبی دارند و دایره اطلاعاتشان گسترده است و زیر بارش اطلاعات قرار دارند همه زندگی و عشق را یک جور می بینند. مزینانی در ادامه گفت: احساس می کنم نسل امورز به شدت اطلاعات زدهاند و فرصت ندارند اطلاعات را ازآن خود کنند. عشق و زندگی آنها مصنوعی است و نمی داند زاینده رود کجاست و چیست و برای همین داستانها غنی نیست و فضای متفاوتی را نه تنها تجربه نمی کند حتی نمی تواند توصیف کند. در داوری یکی از جشنواره های قصه از سراسر ایران که 800 اثر رسیده بود همه شبیه هم بود .واقعا غم انگیز است که جوان بندعباسی با جوان تهرانی و جوان مشهدی و سنندجی حتی عشق هایشان مثل همدیگر است مگر می شود اینطور شود قبلا
اینگونه نبود فرق داشتند این نویسنده در ادامه گفت: نسبت به هفتاد میلیون جمعیت بیش از اندازه نویسنده داریم و تعداد عناوین کتاب خیلی زیاد است و دخالت فرا دستانه دولت زیاد است و متاسفانه اجازه نمی دهند نهادها و انجیو های مستفل پا بگیرند و دولت خود نویسنده و مخاطب تربیت می کند و این دخالت ها فضای طبیعی را بهم زده است.