اخبار آرشیوی
ناهید طباطبایی در نشست عصر تجربه بنیاد ادبیات داستانی: در سینما وقتی میخواهند از ادبیات اقتباس کنند، سعی میکنند سر نویسنده را شیره بمالند/ به جای کتابهای عناصر داستان نویسی یا شخصیت پردازی، پیشنهاد میکنم بروید کارهای کلاسیک بخوانید
به گزارش خبرنگار «نسیم»، طباطبایی در نشست دیروز عصر تجربه که با هدف انتقال تجربه نویسندگان در بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد، ضمن اعلام این مطلب گفت: فکر میکنم بین تمام ژانرهای نوشتن، نمایشنامهنویسی و داستان و رمان در ادبیات پیوستگیهای زیادی وجود دارد. علی رغم تفاوت های زیادی که میتوانند داشته باشند ولی در عناصر اصلی مثل خلق موقعیت،شخصیت، دیالوگ و فضا سازی اشتراکات زیاد دارند و اختلافاتی بین اینها کوچک است. درداستان، ذهن آدم آنقدر باز است که ذهنیات و مکنونات قلبی خودش را کامل می تواند بنویسد اما در نمایشنامه نمی تواند چون فضا محدود است. در یک صحنه با یک مقدار تغییر دکور و نور، ولی در داستان براحتی می توانید از حال به آینده بروید و شخصیت هایی را اضافه کنید و همینطور در سینما که قواید خاص خودش را دارد و این امکان را می دهد که دوربین را به هرجا ببرید و هر تصویری که می خواهید ایجاد کنید. تمام نوشتن برای تمام این انواع در عین حال که تفاوتهای تکنیکی دارد اصول و عناصر یکسانی دارند. طباطبایی در ادامه افزود: کسی که میخواهد داستان بنویسد حتما باید تمام نمایشنامهها را بخواند، فیلم ببیند و یک زبان خارجی
بلد باشد، زبان خارجی اگر بدانید دنیایی پیش چشم شما باز می شود که خیلی با نگاه قبلی تان متفاوت هست و اینکه چه حد می تواند کمک کند بستگی به نوع نمایشنامه و ادبیات دارد.خیلی وقتها اینها دور می شوند خیلی وقتها به هم نزدیک می شوند. می شود مثال زد، بعضی فیلمهای ایرانی داستان کوتاهی هستند که به تصویر کشیده می شوند و هیچ خاصیت سینمایی ندارند برای مثال یکی از این فیلمها که من پریشب دیدم فیلم برف روی کاجها بود که با توقع زیادی زیادی شروع کردم و بعد کاملا سرخورده شدم چون به نظرم داستان کوتاه عادی و نه چندان موفقی بود و این همه هزینه کردن براینکه این ماجرا به فیلم در آید اصلا مناسب نبود. اما ما اقتباس های سینمایی از رمان داریم که در یک خانه رخ می دهد ولی به قدری از نظر بازیگری ،خلاقیت و کارکردی فراموش نشدنی است، مثل گربه روی شیروانی، بربادرفته و ربکا که از ادبیات داستانی بهره گرفته و یا هنری که با اینها همراه است اپرا هست، می بینیم بسیاری از سوژه های نمایشنامه ای بصورت اپرا در می آیند و آدابته می شوند با موقعیت و مسایل روز.دست هر کارگردان و هر اجرا کننده نمایشی باز است که از هر آثار ادبی اقتباس کند و بستر خلاقیت های خود
قرار دهد،خوب است این خلاقیت را بشناسیم . خالق "چهل سالگی" در ادامه اظهارات خود گفت: تجربه من در سینما تجربه جالبی نیست. دوست داشتم سینمایی بنویسم اما بیشتر کارهایم نمایشنامه است. من قبل از داستان چهل سالگی که فیلم شد زندان زنان را نوشتم که متاسفانه یک جایی متوجه شدم برای جلسات هماهنگی مرا صدا نمی کنند.سینما دنیای تجاری و بیزینس هست و اغلب ما نویسنده ها که می خواهیم وارد بشویم یا راهمان نمی دهند و یا به سختی می توانیم راه پیدا کنیم. وقتی در سینما می خواهند از ادبیات اقتباس کنند سعی می کنند سر نویسنده شیره بمالند. تجربه چهل سالگی که پیش آمد پذیرفتم که پولم را بگیرم و کتاب را تحویل بدهم و قبول کردم که بعد دیگر کاری نداشته باشم. چون اگر تا ابد آدم بخواهد غیراین فکر کند هیچ کدام از کارهایش فیلم نمی شود برای اینکه آدم یک جور احساس مالکیت نسبت به کارش دارد، من می خواستم زمینه خلاقیت آقای رییسیان فراهم بشود اینکه حالا وی موفق بوده یا نه به من ارتباطی پیدا نمی کند و نکته دیگر اینکه کسانی که رمان چهل سالگی را خوانده بودند از فیلم چهل سالگی خوششان نیامد ولی من بدم نیامد اما فکر می کنم می توانست یک جاهای از فیلم موفق
ترباشد و به نظرم اگر فیلم شبیه داستان می شد موفق تر بود و نمی فهمیدم که شخصیت انتظامی برای چه باید آنجا باشد ویا فروتن برای چه باید جاسوسی زنش را بکند. طباطبایی همچنین گفت: پدرمن مترجم نمایشنامه بوده و بعد پزشک شدند و بعد بخاطر ماموریت پدرم از به خوزستان رفتیم و از سوی اداره تاتر کلاسهای تاتر فرهنگ و هنر را به پدرم دادند. کودکی و نوجوانی من به این گذشت که پشت صحنه و سر تمرین های نمایش ها بروم تصوری هم نداشتم که نویسنده بشوم آن زمان دوست داشتم مهندش بشوم رفتم مدرسه خوارزمی ریاضی خواندم و دیپلم گرفتم. بخاطر نوع زندگی که داشتم و کتابهایی که خوانده بودم از هشت سالگی در خوزستان خوانده بودم و در دبیرستان هم که بودم با بچه ها انشا می نوشتم. بعد در دانشکده هنرهای زیبا قبول شدیم که سال اول سه نفر بیشتر نبودیم. من بودم و خواهر زاده بهرام بیضایی و دختر جعفر والی که استاد برای سه نفر کلاس نگذاشت و بعد رفتم هنرهای دراماتیک قبول شدم و استادان ما نیز دولت آبادی، سمندریان، کسرایی و باقر مومنی بودند و واحد داستان نویسی ما هم با دولت آبادی و اینها بود و از طرفی هم یک نیاز نوشتن در من وجود داشت چون پول که توش نیست زحمت هم باید
بکشید و اجر هم که ندارد آدم کار دیگری کند بهتر است مگر اینکه مجبور باشید و اگر مجبور باشید می نشینید و می نویسید. طباطبایی با تاکید بر مطالعه متون کلاسیک برای تقویت نویسندگی گفت: یک فرد وقتی تصمیم می گیرد نویسنده شود که به رشد و بلوغ فکری می رسد و خودش را شناخته است و می شود این رابا مطالعه داستانهای دیگر پرورش داد.اصلا پیشنهاد نمی کنم که کتاب عناصر داستان نویسی یا چگونه شخصیت پردازی کنیم یا چگونه دیالوگ نوشت را بخوانید بجای اینها بروید کار آدمهایی را که تثبیت شده اند و کلاسیک شده اند در این کار بخوانید. بهرام بیضایی به ما می گفت درباره شکسپیر نروید بخوانید. نمایشنامه های او را بخوانید که من الان می فهمم چقدر درست بوده. به نظرم هم داستان بخوانید و اگر چهارتا اصطلاح هم بلد نبودید مهم نیست چون این اصطلاح ها ترجمه هستند و هر کسی یک جور ترجمه کرده،باید اصل کاری را چسبید بقیه همه حاشیه است. به نظرم خوب است نویسندگان نوقلم ساعتی را در روز برای نوشتن اختصاص بدهند البته من خودم هنوز نتوانسته ام این کار را کنم مگر اینکه مجبور باشم . وی با اشاره به برخی آثار خود گفت: برای نوشتن "آبی صورتی" حدود 60 کتاب خواندم که ببینم
چه اتفاقاتی در آن دوران افتاده چرا که پراز وقایع سیاسی است. داستان زرین گل موقعی که پسر اولم بدنیا آمد و من در بیمارستان بودم به ذهنم رسید ولی بعداز بیست سال نوشتم مثل اینکه باید می ماند تا فضایی آماده شود و بعد بنویسم اما ممکن است الان یک چیزی به ذهنم برسد و تا هفته آینده بنویسم لذا به شرایط روحی و بیرونی آدم هم بستگی دارد. رمان چهل سالگی را زود نوشتم اما آبی صورتی چهارسال طول کشید. در نوشتن آدم تنبلی هستم. اکثر نویسنده ها اینجوریاند. مارکز هم اینجوری بوده و می گوید روزی که نمی توانستم بنویسم نمی نوشتم که یکی از راههای در رفتن از نوشتن همین است. زیاد رمان ننوشتهام؛ نمایشنامه نویس هستم و رمانهایی هم که نوشتم عشقی نیستند و نویسنده عامه پسند هم نیستم چهل سالگی هم عاشقانه نیست به نظرم. طباطبایی با اشاره به نقش تکنیک در نویسندگی گفت: به تکنیک اعتقاد دارم اما هر سوژه و موضوعی تکنیکش را همراه خودش می آورد و معتقدم نباید زیاد اغراق بشود. زبان داستان نویسی باید منطبق با زمانه ای که داستان درآن اتفاق می افتد منطبق باشد ولی جلوتراز آن تبدیل می شود به جلوه فروشی و خودفروشی زبان مصنوعی را نمی پسندم.درهر اثری که
نویسنده می نویسد یک بخشی از زندگی اش در آن هست مثلا در چهل سالگی علاقه به موسیقی علاقه خودم هست ولی بیشترش تخیل است. وی در ادامه با اشاره به فیلم "جدایی نادر از سیمین" افزود: ایرادی که من به فیلم جدایی نادراز سیمین اصغر فرهادی دارم این است که یک ماجرا را نشان می دهد و درست این ماجرا را پنهان می کند تا آخر نگه می دارد که این به نظرم کلک و حقه بازی است.کلکی که درداستانهای پلیسی می زنند . طباطبایی همچنین گفت: از نظر جامعه شناسی ادبیات یک تعریف دارد رمان برای زمانی است که دوره آرامش و آسایش است برای همین در شرایط جنگی نمی شود رمان جنگی نوشت ولی داستان کوتاه را در هر شرایطی می توان نوشت که الان در شرایطی که ما داریم شرایط داستان کوتاه است. اگرمن بخواهم درباره جنگ بنویسم درباره تهران می نوسیم که بودم چون در مناطق جنگی نبودم و اگر بنویسم دروغ است مگر اینکه مطالعه دقیق داشته باشم من به اصل صداقت در نوشتن اعتقاد دارم.