اخبار آرشیوی
جدیدترین اثر محمدعلی علومی تحت عنوان "جناب آقای دیو" عصر یکشنبه در بنیاد ادبیات داستانی رونمایی شد/ علومی: تصور این است که در طنز باید حتما به ماجرای سیاسی گیر داد/ عربلو: احساس من بعد از خواندن کتاب این بود که به طنز ژورنالیستی نزدیک شده است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، این مراسم، عصر روز یکشنبه با حضور نویسنده و اسماعیل امینی، احمد عربلو و محمد حسنی رئیس بنیاد ادبیات داستانی در محل سرای داستان این بنیاد رونمایی شد. قاسمزاده، روزنامهنگار در ابتدای این مراسم با ذکر این مسأله که "جناب آقای دیو" را نخوانده است، گفت: نظری در این مورد نمیدهم اما راجع به سیر تاریخی ادبیات از سال 1332 تا امروز را نکاتی را عرض خواهم کرد. وی با بیان اینکه رشتهام ادبیات نبوده و در رشته علوم سیاسی و در امریکا تحصیل کردهام گفت: بین سالهای 1335 تا دهه 50 نگاهی به فضای فرهنگی کشور از زاویه ادبیات داشتهام. در این برهه زمانی اولویت بر ترجمه بوده است و ترجمه نیز سهلِالوصولتر بوده است. تولید قلمی درون کشور یا کم بوده است یا خیلی استقبال نمیشده است. خودم در دوره دبیرستان در کنار نوشتن به رمان خواندن هم علاقه داشتم اما هر قدر جلوتر میرفتم پز میدادم که ترجمه رمانهای انگلیسی، روسی و فرانسوی را خواندهام. وی در ادامه افزود: به مطبوعات آن دوره هم نگاه میکنیم بسیار فقیر به رمان نگاه میکردند. کمتر در حوزه ادبیات رماننویسی علاقه نشان داده شده است. برخی مثل جلال دانشکده ادبیات
را مقصر می دانستند و پویا نبود. البته در شعر اینگونه نیست. باورم این است که اگر ما نقصی در حوزه رماننویسی داریم میتوانیم ریشههایش را در جاهای مختلف جستجو کنیم اما ریشه عمده آن به جامعه پرسشگر باز میگردد. جامعه بدون پرسش دچار فقر فلسفه است و جامعهای که فلسفه نداشته باشد رمان شاخص و بزرگ در آن دیده نمیشود. قاسمی با اشاره به اینکه جامعه ما از نظر پرسش جامعه فقیری است، افزود: باید پرسش داشته باشیم. حتی رماننویسان ما هم در آثار خود پرسش اساسی نداشتهاند و فقیر بودهاند. در ،مقابل ترجمه خیلی خوب دست ما میآید و همه هم استقبال میکنیم. وی با اشاره به اثر جدید علومی گفت: من همواره به طور کلی از طنز لذت بردهام. هر جا طنز هست مسائل سیاسی هم در آن آثار هست. سیاست و طنز همسایه یکدیگر هستند و البته همسایه بدی هم هستند. مطبوعات هم از اواخر دهه 30 تا 50 قدری دستشان باز بود و توانستند در حوزه طنز کار کنند و کم و بیش چرخشی داشت اما بعد از انقلاب به دلیل ترس دولتها قدری تنگتر شد. قاسمی با اشاره به تجربه زندگی خود در انگلیس گفت: 9 سال در انگلیس زندگی کردم. رماننویسان جدی انگلیسی را دیدم که در داستانهای خود از طنز
استفاده میکنند. علت هم این است که خودشان را پایان تاریخ نمیدانند در حالی که ما اینگونه نیستیم و تاریخ ما اگر مورد طنز قرار بگیرد انگار به حیثیت و هویت جامعه جسارت کردهایم. در انگلیس مردم با وجود مشکلاتی که دارند در زندگی اجتماعیشان تبلور پیدا نمیکند اما در جامعه ما مشکلات طوری است که وقتی به وجود میآید همه اعم از تحصیلکرده و تحصیل نکرده و دارا و ندار، قاطی میکنند. وی با انتقاد از وضعیت طنز در جامعه ما گفت: طنز در جامعهای رشد و نمو پیدا میکند که آزادی گل بدهد. در صورت نبود این آزادی نباشد،اگر طنزی هم به کار گرفته شود، ادای طنز است که در جامعه ما هم هست. طنزپردازان هنرمندی را داریم که به دلیل محدودیتها نمایه درونشان را نمیتوانند به جامعه بروز بدهند و این ادای طنز است. عربلو: کتاب به طنز ژورنالیستی نزدیک شده است احمد عربلو نیز در بخشهای دیگری از این مراسم گفت: هر کتاب طنزی که منتشر میشود یک اتفاق مهم است. خوشحال شدم که این اتفاق در بنیاد ادبیات داستانی اتفاق افتاده است. کارهای آقای علومی خواندنی است و سابقهای روشن دارد. مجموعه رمانهای ایشان مجموعهای از حوادث و داستانهای به هم پیوند داده شده
است و پیوند دادن اینها هنر لازم دارد که آقای علومی موفق به این کار شده است. این نویسنده در ادامه گفت: احساس من بعد از خواندن کتاب این بود که به طنز روزنامهای و ژورنالیستی نزدیک شده است. اگرچه کتابی خواندنی است. شاید هم مجبور شده است در جاهایی به کار ژورنالیستی نزدیک شود. اگر این مسأله نبود کاری یکنواخت و یکدست تبدیل میشود. عربلو با بیان اینکه خطاب من به آقای علومی این است که مخاطب شما در این کتاب خاص هستند، گفت: به اسامی و وقایعی در کتاب اشاره شده است که اگر کسی نداند، از آن سر در نمیآورد. منِ خواننده اگر اطلاعات اضافی در خصوص برخی اسامی را نداشته باشم باید به دنبال تکمیل اطلاعات خود در خصوص این اسامی بپردازم. امینی: مطبوعات قبل از انقلاب تا دهه 60 فحاشی به رقیب است؛ دوره اصلاحات نیز اینگونه بود اسماعیل امینی، نویسنده نیز در بخشهایی از این مراسم گفت: ما الفاظ مشترک داریم و باید اصطلاحات کلامی خودمان را بسازیم. بعضی کلمات و واژهها هستند که از نگاه عموم یک چیز است و از نگاه فیزیکدان معنای دیگری دارد. به عنوان مثال کلمه ماشین از نگاه عموم معنای خودرو دارد اما از نگاه فیزیکدان، عینک هم به عنوان یک ماشین
مطرح است. امینی با بیان این که طنز صرفا خنده نیست و معانی دیگری هم دارد،گفت: طنز برای اندیشیدن و انبساط روح است اما عدهای میگویند طنز فقط برای خندیدن است. کتاب "طنز در تعزیه" استاد احترامی در حیات چاپ شد اما هنوز اجازه توزیع داده نمیشود در حالی که این کتاب بسیار ارزشمند است. شناخت و خواندن و فهماندن طنز کار مشکلی است. هر جایی که تریبونی برای طنز است فکر میکنند که صرفا برای خندیدن است. وی در ادامه گفت: همه شئونات و حتی آیینهای سینهزنی و روابط عاشقانه نیز تحت تاثیر سیاستبازی است و این بسیار بد است و به ضرر انسان و تعلیم و تربیت و عواطف انسانی است. گروههای دانشجویی فکر میکنند طنز یعنی شاخ و دم کشیدن برای مخالفان حزبی. گاهی حتی برای برخی رقبای حزبی و حتی کشور رقیب که البته این طنز نیست و استهزا محسوب میشود. در مطبوعات هم همین گونه است. اینگونه است که موجب میشود کارهای ارزشمندی مثل آثار آقای علومی دیده نشود و گفتگویی پیرامون آن شکل نگیرد و موسیقی عطر گل سرخ عمران صلاحی که نگاه به مسائل اجتماعی جامعه دارد مورد توجه قرار نمیگیرد. امینی همچنین گفت: وضعیت متناقضی که انسان در این جهان دارد تواناییها و
آرزوهای او نامحدود است اما عالم محدود است و این تناقض وضعیت ایجاد طنز میکند. به گمانم من طنز بدون وارد شدن به حریمهای ممنوعه، طنز نمیشود. این حریمهای ممنوعه در هر محیطی فرق میکند. مطبوعات دوره قبل از انقلاب تا دهه 60 فحاشی به رقیب است. حتی در دوره اصلاحات نیز اینگونه شد. وی در عین حال با بیان اینکه شرط خوب نوشتن و هنرمندانه نوشتن به شرایط باز یا بسته نیست افزود: روزنامههای دولت اصلاحات از هر دو جناح، طنز داشتند اما به هم فحش میدادند و هیچ صبغه هنری جز فحاشی نبود و هیچ رنگی از بیان و بلاغت و ظرافیت ادبی در آنها نبود فقط دل عدهای را خنک کرد. اصلاحطلبان فکر میکردند در حال فحاشی به مرتجعین و مستبدین هستند و اصولگراها هم تصور میکردند طرف مقابل دشمن است. علومی: اگر رشد اقتصادی منفی شود، ادبیات هم بیمعنی میشود علومی نیز در سخنان کوتاهی گفت: تصور این است که در طنز باید حتما به ماجرای سیاسی گیر داد. به همین دلیل کار درخشانی مثل "موسیقی گل سرخ عمران صلاحی" دیده نمیشود.اگر در جامعهای رشد اقتصادی منفی شود، ادبیات هم بیمعنی میشود. وقتی بیکاری وجود داشته باشد افسردگی بوجود میآید و اعتیاد و طلاق هم ثمره
افسردگی است. در چنین شرایطی هم هنر و ادبیات هم یعنی دور هم بنشینیم و الکی خوش باشیم.