اخبار آرشیوی

کدخبر: 709654

رونمایی از دو کتاب‌ سیدحسن حسینی// مسجد جامعی: شعر، کم‌ترین فضائل سیدحسن حسینی است/ فاطمه راکعی: شاعر شعر انقلاب لقب بیجایی برای سیدحسن نیست/ هادی خانیکی: در جامعه ایرانی اگر کسی با شعر آشنا نباشد نمی‌تواند ارتباط برقرار کند

به گزارش خبرنگار «نسیم»، آیین رونمایی از دو کتاب آخر سیدحسن حسینی، "سکانس کلمات" و "بالهای بایگانی"، در نشستی تحت عنوان بالهای بایگانی شامگاه گذشته ، در محل انجمن شاعران ایران برگزار شد. سهیل محمودی در بخشهایی از این مراسم گفت: خانم زند، همسر سیدحسن و فرزندانش راحیل و مهدیارکه بسیار همت و تلاش کردند نوشته ها را سامان دادند. سید حسن روح بی قرار و نماد نسلی بود در فرهنگ و هنر که همه وجودش درگرو مردم، ایمان، ایران و مردم بود. اگرسیدحسن نبود، ماها چه خوب و چه بد الان به این شکل که هستیم نبودیم، از قیصر تا سلمان و تا کوچکترینها که ما بوده ایم. همه ما وامدار سیدحسن حسینی هستیم. حتی آنهایی هم که نانی به نرخ روز می خورند، آنهایی که با زمانه رنگ عوض کردند و شکل های دیگر گرفتند، خودشان می دانند که خودرا وامدار اندیشه و شجاعت و خلاقیت سید حسن بودند. محمودی در ادامه افزود: یک نسل با همت یک برادر بزرگتر آرام آرام رشد کرد. یاد سال 1359 می افتم که رفاقتم با این مرد آغاز شد. شبانگاه بهاری که از خیابان حافظ تا میدان امام حسین(ع) باهم پیاده روی کردیم، من 19 سالم بود و سید 23 سالش، اگرآن اتفاق نیفتاده بود و ندیده بودم آن حال و صمیمیت را معلوم نبود من الان کجا بودم. ساعد باقری یادش خواهد آمد که سرباز بود و قطعه ای را با بچه های سربازخانه اجرا می کرده اند و بعد افسروظیفه ای می آید و می بیند جوان 21 ساله ای بین بچه های سربازخانه سروده هایی را اجرا می کنند. از آن جوان 21 ساله که ساعد بوده می پرسد چه هستی و که هستی و چه می کنی و می گوید بیا بنشینیم و حرف بزنیم. یک هفته قبل از اینکه ساعد باقری به جمع ما بپیوندد در آموزش و پرورش همدیگر را دیده بودیم. می گفت سیدحسن حسینی را در سربازخانه دیده و آشنا شده است. گاهی خودمان هستیم و خاطرات اشتباه گفته و بیان و ثبت تاریخ می شود و کسانی از این اشتباه منفعت می برند. محمودی در ادامه با بیان اینکه من و قیصر در تنکابن بودیم و سلمان را که دانشجوی هنر بود را سال 61 به تهران و جمع خودمان دعوت کردیم، گفت: گفتیم بیا به جمع ما بپیوند که بزرگ جمع ما سیدحسن حسینی است و سلمان آمد و شعری خواند و از آن لحظه رفاقت ها با تکیه برادر بزرگتر عمیق و صمیمی شد. سهم زیادی از این اتفاقاتی که درشعر و ادبیات این سه دهه افتاده و بخشی هم باشکوه بوده، متعلق به انسانی والا سیدحسن حسینی است. ***فاطمه راکعی: شاعر شعر انقلاب لقب بیجایی برای سیدحسن نیست در ادامه این مراسم، فاطمه راکعی نیز با اشاره به اینکه اوایل دهه 60 در حوزه هنری آن روزگار افتخار آشنایی باسیدحسن حسینی در کنار قیصر امین پور و سهیل محمودی را داشتم، گفت: سیدحسن حسینی یک انسان چندبعدی و شاعر صیاد لحظه ها بود. خلاقیت عجیبی در همه قالبهای شعری داشتند. شگفت انگیز است که خانواده اش بخصوص خانم زند همسرایشان مانند مسئول یک بنیاد روی آثار منتشر نشده وی کار می کنند که جای تقدیر دارد. وی در ادامه افزود: بعداز درگذشت سید فکر می کردیم بخاطر دلخوری ها وافت و خیزهای سیاسی اجتماعی و حساسیت های روحی، شعر را کنارگذاشته است. از سروده ها و نوشته های او که همه به همت همسرش بصورت خلاقانه و بسیار زیبا و مایه شگفتی منتشر می شود، بی خبر بودیم. شخصیت طناز و چند بعدی و دغدغه های اجتماعی، صداقت، شفافیت و شجاعت بی نظیر سیدحسن حسینی بود که بچه ها را دور خود جمع می کرد. واقعا شاعر شعر انقلاب لقب بیجایی نیست. راکعی گفت: موقعی که بخاطر اختلاف سلیقه با مسئولان وقت حوزه هنری بیرون آمدیم، من در دانشگاه الزهرا(س) مشغول به کار بودم. بخشی ازشعر حوزه هنری را سیدحسن حسینی و قیصر امین پور اداره می کردند. من خواهش کردم قیصر و سیدحسن به دانشگاه الزهرا(س) بیایند و در دانشکده علوم انسانی درخدمتشان باشیم. پذیرفتند و آمدند و به همت قیصر سمینارهای بین المللی و کلاسهای مختلفی برگزار کردیم که با استقبال گسترده و عظیمی روبرو می شد. ***خانیکی: در جامعه ایرانی اگر کسی با شعر آشنا نباشد نمی‌تواند ارتباط برقرار کند هادی خانیکی نیز از دیگر حاضران در این مراسم بود. وی در بخش‌هایی از این مراسم افزود: فکر می کنم نامربوط ترین سخنران این جلسه من هستم. وقتی از من دعوت شد در این جلسه صحبت کنم فکر می کردم که به چه مناسبتی به اینجا بیایم ، تصمیم گرفتم راجع به ارتباطات که حوزه خودم هست صحبت کنم. در ایران هیچکس نمی تواند با جامعه ایرانی ارتباط برقرار کند مگر اینکه شاعر باشد و یا شعر را دوست داشته باشد. به این شکل که جامعه ایرانی جامعه شاعرانه ای است. وقتی درفضای عقلانی و استدلالی کسی سخنی می گوید می خواهد برای استدلال خودش چیزی بیفزاید، بجای اینکه اورا پیمایش و تحقیق و نقل قول علمی ختم کند به بیان شاعرانه ختم می کند. کسی که به شعر آشنا نباشد نه می تواند این جامعه را بشناسد و نه می تواند ارتباطی برقرار کند. این استاد ارتباطات در ادامه اظهارات خود افزود: جامعه ایران جامعه فرو بسته ای هم هست و گفتگو درآن سخت انجام می شود. شعر است که می تواند ارتباط چندلایه با جامعه برقرار کند، هم از صافی عقل بگذرد و هم در گستره احساسی قرار گیرد. این از اعتبار هست که باز زبان مرکب شاعرانه عقل و احساس را توامان به کار بگیرد، اگر نباشد نمی تواند ارتباط برقرار کند. جامعه ایران قطبی یا پلاریزه ای هم هست ،خیلی زود باید صف خود را مشخص کنی که در صف کدام یک از اینها ،عقل، احساس، فلسفه، جامعه شناسی، سیاست، روشنفکری، دانشگاه و مدیریت هستید. هر کدام از این صف ها مانع گفتگو هم می شوند. شعر در این میان می تواند فصل مشترک با رمان، جامعه شناسی تاریخ را روانتر وارد حوزه اجتماعی کند، به همین اعتبار سیاستمدارانی که با شعر آشنا و آکادمیسین هایی که با شعر دم خورهستند و حتی آدمهای معمولی کوچه و بازار وقتی با شعر آشنا هستند راحت تر می توانند این دوگانه ها و یا چندگانه ها را کم کنند. خانیکی با اشاره به این که وقتی جامعه بسته می شود، به سمت کارناوالی شدن ، طنز، لبخند و شوخی حرکت می کند، گفت: جامعه وقتی از مکان ها و موقعیت های رسمی خارج می شود ارتباط بهتری برقرار می کند، تجربه تک تک ما همین است که در جلسات رسمی نمی توانیم با کسی ارتباط بگیریم در نشست ها و سمینار های علمی گفتگویی رد و بدل نمی شود. هر فردی مقاله ای می خواند و می رود. گفتگو و ارتباط در فاصه استراحت و پذیرایی اتفاق می افتد. در زندگی های شخصی خودمان هم همینطور است. ارتباط واقعی در حاشیه دیدارهای رسمی اتفاق می افتد. اینها بحث کارناوالی شدن فضاست و نوع خاصی از شعر می تواند این کار را انجام دهد و زبان زمخت فرهنگ را تغییری ایجاد کند. استاد دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه افزود: امثال بنده که شاعر نیستند و فقط توفیق دوست داشتن شعر و شاعر را دارند، این ضرورت را احساس می کنند که اگر با شعر آشنا نباشیم درجامعه ایرانی نمی توانیم ارتباطی برقرار کنیم. کار نهادهای شاعرانه و تحقیقی مثل انجمن شاعران این مسئله را باز کنند. من تجربه خودم را از عالم ارتباطات می گویم که اگر شعر را نشناسیم نمی توانیم با جامعه ارتباط برقرار کنیم. سیاستمداران هم که باشعر آشنا نباشند و در شعر غوطه ور نباشند، نه می توانند سیاست را خوب بفهمند و نه می توانند قدرت را در سیاست لطیف و کنترل کنند. سیدحسن حسینی از جمله شاعرانی بوده و هست که وجودش برای جامعه امروز ما لازم است. درست است که قیصر و سیدحسن بدلیل دوستی شان در کنارهم تعریف می شوند ولی شخصیت شان متفاوت است. خانیکی در ادامه افزود: با مقدمه ای که در کتاب "سکانس کلمات" و "بالهای بایگانی" موافق نیستم. شعر سیدحسن هنوز هم خوانده می شود، معتقدم که باید خوانده شود، اینکه هنوز هم خوانده می شود گویا مقاومت می کند که تا چند سال دیگر هم خوانده شود. وی آشنایی با قیصر و سیدحسن را از توفیقات خود توصیف کرد وگفت: اولین ویژگی سیدحسن حسینی این است که تفکر دارد. در شعر فقط سراغ زیبایی اثر نمی رویم، ولی تفکر سیدحسن را می شود دید و مهم این است که تفکر سید حسن انتقادی است. رویکرد انتقادی او یک داشته جدی را فراهم کرده بود و همه داشته های او این بود که کشف می کرد. سیدحسن حسینی برای من کاشف بیدل بود، بین جامعه هند و ایران ارتباط برقرار می کرد. بدلیل تسلط به زبان بخصوص زبان عربی ترجمه متون درفضای روشنفکرانه جای تازه ای بازکرد. با اینکه بخش مهمی از روشنفکران ما پیوند فرهنگی با غرب داشتند و دارند و درجای خود محترم هم هست اما ترجمه از جهان عرب کم بود. خانیکی شعر سیدحسن حسینی پر از پارادوکس‌ها و تناقضات توصیف کرد و افزود: من کمتر اثری دیدم که اینقدر واژه های پارادوکسیکال را در همه آثارش به کار ببرد، پاردوکسیکال برای ارتباط گرفتن بسیار مهم است. جامعه از کسانی که خصوصیت های متناقض داشته باشند خوشش می آید.کسانی مثل قیصر و سید حسن که به نوعی تداوم سنت کسانی مثل شفیعی کدکنی در دانشگاه هستند. وجودشان برای نزدیک کردن فاصله دانشگاه و حوزه هنر مغتنم است. آخرین ویژگی سیدحسن زبان طنز اوست که زبان طنز توانسته پیچیدگی زبان اورا باز کند و ماندگارتر بشود و جامعه با او پیوند برقرار کند. این استاد ارتباطات در پایان اظهارات خود گفت: در کتاب "بالهای بایگانی " بیشترین چیزی که دیدم، رنجی است که در قفس می کشد و خیلی تاکید دارد که کاری باید کرد که از کینه ها دور بشویم، زبان تند و تیزی داشت ولی در عین حال درپی این بود که کینه ها را پاک کند. جهان سوگوار ماندلا شد اما از ماندلا مهربان تر و موفق تر در حکومت هم کسانی بهتر از او بودند اما ماندلا وجدان جهانی را داغدارکرد ، به نظرم ماندلا کسانی را که به او ظلم کردند را بخشید ولی فراموش نکرد و برای بخشیدن هیچ شرطی هم قائل نشد که این همان پاردوکسیکال است که عرض کردم، می شود از شعر و نظر قیصر و سید حسن در شستن کینه ها استفاده کرد. ***مسجد جامعی: شعر، کم‌ترین فضائل سیدحسن است احمد مسجد جامعی نیز در بخش‌های دیگری از این مراسم گفت: بزرگواری سیدحسن در این جلسه برای من روشن تر شد. صفای باطن و یک طبع بلندی داشتند که این مسائل و مشکلات را در وجود خود تحمل می کردند و این مانع حرکت و برکتشان نبود. رئیس شورای شهر تهران در ادامه با اشاره به جشنواره شعر رضوی گفت: فکر می کنم امسال یازدهمین یا دوازدهمین دوره برگزاری این جشنواره است. این جشنواره از وزارت ارشاد شروع شد، ارشادی که این دلخوری ها را هم از قائم مقامش داشته است. سیدحسن از کسانی بود که در جشنواره شعر رضوی تلاش و مشارکت زیادی داشت و جشنواره شعر رضوی مقدمه ای شد که بعدها به جشنواره رضوی در همه قالبها و موضوعات فرهنگی هنری تبدیل شد. نقطه شروع جشنوار رضوی در ارشاد و با حضور همین جمع حاضر بود و ما از ایشان اصلا دلخوری ندیدیم که این نکته مهمی است. و بسیار پر نکته بود. مسجد جامعی در ادامه گفت: یک بار راجع به شعر معروف حافظ که "رندان تشنه لب را آبی نمی دهد کس، گویی ولی شناسان رفتند ازاین ولایت" گفت این نکته ذهن من را مشغول کرده که کلمات در چنگ حافظ هست همینطوری نیست که ولی و ولی شناسان را کنار هم قرار بدهد. البته از اشعار سخت حافظ هم نیست اما طرح این نکته در آن جمع شاعرانه بدیع و نو بود. عنوان می کرد که به متون مختلف مراجعه کرده و تفسیر و شاهد مثال را ذکر می کرد و می گفت ولی در معنای بارش بعد از بارش است، تعبیرش نم زدن است. این نکته را پیدا کرده بود که آب و بارش و باران ولی چه نسبتی باهم دارند که حافظ اینها را در یک بیت آورده است. این فهم ادبی و دقتی که داشت معنی ای که بیان می کرد در جمع اهل شعر بدیع بود. شعرشاید کمترین فضائل سید حسن باشد، او در دیگر فضائل هم توانا و شناخته شده است و شاعر اهلبیت زمانه ما بود. ***باقری: سیدحسن و قیصر و سلمان، یک سمفونی واحد هستند ساعد باقری نیز در بخش‌های دیگری از این مراسم گفت: قیصر در مقدمه کتاب های بعد از پرواز سفر خود می نویسد که دریغم برای نسلهای بعدی این است که عظمت و بزرگی را شاید نتوانند درک کنند اما من گمان می کنم چاپ سکانس کلمات به این غربت سید خاتمه خواهد داد. اواخر خرداد 89 مطلبی تحت عنوان سمفونی صداهای صادق که در نشریه زمانه چاپ شد ، برایم جالب است که از سهیل محمودی رفیق مشترک سلمان و قیصر و خانم دکتر راکعی مطلب در باره سیدحسن حسینی در این نشریه هست. اما لابد برای اینکه نوشتار در این شرایط روزگار جان به در ببرد مثلا روی جلد به دوستانی مانند ضیاالدین شفیعی و قزوه و سایرین روی جلد اشاره می شود. باقری در ادامه افزود: این روزها بیشتر از قبل فکر می کنم قصه سلمان و سید حسن و قیصر از یک قطعه از سمفونی واحد را سامان داده است. هر سه گویی همچون قطعات یک سمفونی بسط داده شده روی یک آهنگ و یک ملودی، یک ملودی درخشان، روان و برخوردار از عمقی که قابلیت را داشته که اوج بگیرد. میرشکاک مطلب بسیار بحقی را نوشته است. البته ممکن است کلی تفاوت نظر،رفتار، اخلاق و روش و منش با هم داشته باشیم اما بحثی کرده تحت عنوان " چرا مثلت؟" اشاره کرده که شاعر (که منظور سید است) به کار مصادره شدن نمی آید. با همین مقدار گاوبندی سیاسی هم می شود وکیل و وزیر و مدیر شد. این نه بیشه زیادی خالی است و نه آثار منتشرشده و نشده مجال می دهند که براحتی بشود از شاعران مرده هم چون دیگرمردگان نردبانی ساخت بالا رفت و بالا نشست. مصادره سلمان زحمت چندانی ندارد اما قیصر و سیدحسن به دشواری مصادره می شوند و حتی هیچکس هم نگوید آثار آنها به قدر کافی گویاست که این کارها راه به جایی نمی برد. باقری در ادامه با نقل به دیدگاه های میرشکاک افزود: نامه "برای او" که قیصر به دوست مظلومش (م م) تقدیم کرده بس نیست؟ همین که به صراحت گفته "ناامیدم از زمین و از زمان ، پاسخم نه این و نه آن نمی دهد" گواه عبث بودن این مثلث سازی‌ها و تثلیث بازی‌هاست. اگر توان نقد و سخن سنجی دارید فارغ از مثلث و مربع و مستطیل و دیگر اشکال هندسی سیاسی بنشینید و ماحصل شعرها را ببینید و نقد کنید. فکر نمی‌کنم بعد از سکانس کلمات دیگر عزیزانی که نمی توانند نسبت روحی با سید برقرار کنند بتوانند بیش از این به مصادره سید ادامه بدهند. روزی نیست که فلان خبرگزاری نوشته‌های مربوط به قیصر و سید را و نام این بزرگواران را برای مطامع خودش استفاده نکند، حالا ببینیم بعداز سکانس کلمات آیا این شجاعت و جسارت را می توانند همچنان ادامه دهند؟ در بخش‌هایی از این مراسم همچنین پیام سیدمحمد خاتمی نیز قرائت شد. وی در این پیام خاطر نشان کرده بود یاد سیدحسن حسینی همواره زنده است، برای ما، نقش ممتاز آن عزیزهر چند عمری دراز نداشت، در عرصه فرهنگ و هنر متعهد، نقش ممتاز داشت افسوس که جامعه ما هنگامی که بیش از هر زمان نیازمند وجود پربرکت وجودی او بود از فیض حضورش محروم شد.
ارسال نظر: