اخبار آرشیوی
صادق کرمیار در نشست "عصر تجربه": نوع برخورد با بنیاد ادبیات داستانی، نشانه خوبی برای فعالیتهای فرهنگی نیست/ وقتی "نامیرا" را مینوشتم، عصرها شاهنامه میخواندم/ زبان، رکن بنیادی ادبیات داستانی است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، نشست عصر تجربه عصر روز گذشته با حضور صادق کرمیار در محل بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد. کرمیار در ابتدای سخنان خود با اشاره به پلمب بنیاد در روزهای گذشته گفت: انتظار نداشتم بعد از آن اتفاق، کسی در این جلسه حضور پیدا کند. تصور میکردم فقط با چند نفر از پرسنل بنیاد باید حرف بزنم اما به کوری چشم دشمن،همه چیز آرام و خوب است و تعداد خوبی به جلسه آمدهاند. ***نوع برخورد با بنیاد ادبیات داستانی، نشانه خوبی برای فعالیتهای فرهنگی نیست کرمیار با بیان اینکه نویسندگان مانند سایر اهالی فرهنگ خانهای ندارند که درش بسته شود، افزود: پلمب بنیاد وضعیت من را بهم ریخت. وزارت ارشاد بنیادی را تاسیس کرده که هماکنون نیز در دستش مانده که چه کند. دلیل پلمب را هم نمیدانم ولی این نوع برخورد با بنیاد ادبیات داستانی پرونده خوبی برای فعالیتهای فرهنگی در سطح تهران نیست. هنوز یک نهاد مستقل فرهنگی نداریم که بتواند سلیقههای مختلف نویسندگان را تحت پوشش خود قرار دهد. تعدادی از نویسندگان میخواستند به پلمب بنیاد اعتراض کنند اما گفتیم اعتراض نکنید چون اتفاقی نمیافتد و وزیر با معاونان وی استعفا نخواهند داد
و در نهایت چند کارمند اخراج میشوند. ***مسئولان، نویسندگان را دوست ندارند ولی ناچارند تحملشان کنند نویسنده "درد" در ادامه افزود: به این باور رسیدم که مسئولان، نویسندگان را دوست ندارند ولی ناچارند آنها را تحمل کنند و نویسندگان هم در هر شرایطی کار خود را میکنند. برای اینکه رفتار نویسنده، سیاسی نیست. رفتار نویسنده در داستانش نمود پیدا میکند. ممکن است به برخی آثار نویسندگان اجازه چاپ ندهند اما بعدها چاپ خواهند شد. وی همچنین گفت: ما نویسندگان نگران پلمب نیستیم و تحت هر شرایطی کار خودمان را انجام میدهیم. در دهه 60 وضع خیلی خوب بود. نویسنده چند جا داشتند که میرفتند مینشستند و گفتگو میکردند. سهم ما هم در روزنامه اطلاعات بود و آنجا جمع میشدیم. علیاصغر شیرزادی مسئول صفحه گزارش روزنامه بود که نویسندهها را جمع میکرد و راجع به آثار و جریانهای ادبی، بحث و گفتگو میکردند. محمدرضا گودرزی، اسد امرایی، حسن بنی عامری و رفیعی و دیگر دوستان در این جلسات جمع میشدیم. هر بار هم که جمع میشدیم یک نفر یک کتاب را معرفی میکرد و راجع به آن حرف میزدیم. این جلسات در واقع یک کارگاه تعریف نشده بود و آقای دعایی هم از آن
استقبال میکردند. افراد ادبی دیگری هم نظیر آقای قزوه، سهیل محمودی، عبدالجبار کاکایی، سیدحسن حسینی و موسوی گرمارودی هم در این جلسات شرکت میکردند. با اینکه همه چیز کوپنی بود ولی فضای فرهنگی جدی و دلنشینی برقرار بود. کرمیار با اشاره به اینکه در حال حاضر برای جوانایی که انرژی دارند اما زمینههایی که ما داشتیم را ندارم، دلم میسوزد افزود: البته زمینههای دیگری در وضعیت کنونی فراهم است که باید قدر بدانیم و آن هم صداهای مختلف هست. خدا پدر کرباسچی را بیامرزد که فرهنگسراها را راه انداخت و یک فعالیتهای فرهنگی و هنری در این فرهنگسراها شکل گرفته است. نویسنده "نامیرا" در ادامه افزود: سال 69 اولین داستانم منتشر شد. همان موقع دوستان نقدهای خوبی نوشتند. بعدش ترجیح دادم هیچ اثری را منتشر نکنم. انتشار اثر هیچ وقت دیر نیست اما برای پشیمان شدن همیشه دیر است. همیشه هر چه مینوشتم کنار میگذاشتم. خیلی از آن نوشتهها در وضعیتی که الان داریم قابل چاپ نیستند. رمانهایی نوشتهام و هشت سال آنها را کنار گذاشتم. مثلا "نامیرا" را تا سال 88 کنار گذاشته بودم. قصد انتشارش را نداشتم و باعث انتشار آن اثر هم سیدمهدی شجاعی بود. بعد هم از من
سراغ کار بعدی را پرسید و بعد هم من را به ورطهای انداخت که سالی یک کار را برای بازنگری و انتشار به ایشان بسپرم. ***زبان، بنیادیترین رکن ادبیات داستانی است کرمیار در ادامه افزود:زبان داستان، بیش و پیش از هر چیزی برای نویسنده مهم است. زبان، بخش بنیادین و اصلیترین رکن ادبیات داستانی است. نویسندگان جوان روی زبان داستانی خودشان کار کرده و به کسی تعلق نداشته باشند طوری که بشود از زبان داستان،فهمید که اثر متعلق به چه کسی است. امثال صادق هدایت، احمد محمود و دولتآبادی اینگونهاند. اینها کارشان شناسنامه دارد برای اینکه زبان، لحن و ترکیب واژگانشان شناسنامه دارد. نویسنده هر قدر جای زبان کار کند، باز هم جای کار دارد. وی همچنین گفت: یکی از دلایل موفقیت اقتصاددانان و سیاستمداران، زبان آنهاست. کمتری سیاستمداری سراغ داریم که فیلسوف باشد. سیاستمداران علاوه بر تواناییهای سیاسی، گروهی و حزبی، قدرت زبانشان است که آنها را در راس قرار میدهد. برای مثال اوباما وقتی رئیسجمهور میشود در قدرت بیان نسبت به بقیه برتر بوده است. او فصیحترین زبان را در انتخابات داشته است. درکشور خودمان هم همین گونه است و کسی که مردم به او رای
میدهند، قدرت بیان و تاثیرگذاری بیشتری نسبت به سایرین دارد. زبان در تمام حوزههای روابط انسانی تاثیرگذار است. نویسنده اگر میخواهد بیشترین تاثیر را روی مخاطب خود بگذارد، باید با قدرت زبانی بالا شکل داستانی خود را بنویسد. کرمیار افزود: هر جایی در زمینه ادبیات انقلاب کار میکنند و میخواهند محتوای ادبیات، ادبیات انقلابی باشد، باید به زبان آن توجه کرد. اگر قبل از محتوا به زبان توجه کنیم، اثر ماندگار میشود. اینکه خیلی از آثار اوایل انقلاب ماندگار نشدند به این علت است که به زبان داستانی توجه نشده است. ***وقتی "نامیرا" را مینوشتم، عصرها شاهنامه میخواندم کرمیار با اشاره به گلایه دادبه که بسیاری از دانشجویان فوقلیسانس، یک بیت شعر از حافظ را هم نمیدانند، گفت: من هم از آقای دادبه گلایه کردم که شما چقدر ادبیات داستانی معاصر را مطالعه کردهاید؟ پاسخ داد چیزی نخواندهام. گفتم وقتی شما که استاد دانشگاه هستید چیزی از این حوزه نخواندهاید چه انتظاری از دانشجویان خود دارید! عدم آشنایی و پیوند بین ادبیات معاصر و کهن، بزرگترین لطمه را به زبان میزند. وقتی نامیرا را مینوشتم، بعدازظهرها شاهنامه میخواندم. "نامیرا" هیچ
ربطی به شاهنامه ندارد اما به من کمک میکرد که سطح زبان من تنزل پیدا نکند به ابتذال کشیده نشود. کرمیار در ادامه صحبتهای خود با اشاره به ادبیات عامهپسند گفت: نویسنده در این ادبیات، زبان شاخص و صدای خودش را ندارد و به ابتذال کشیده میشود. زیاد مصرف کردن یک موضوع و کنش و الگوهای غیرمنطقی، یک اثر را در ادبیات عامهپسنده به ابتذال میکشاند. البته من نافی این ادبیات نیستم. این ادبیات در همه جای دنیا وجود دارد و در کشور ما هم باید باشد چون عدهای را برای خواندن داستان جذب کرده و شروع خوبی برای داستانخوانی جدی محسوب میشود. ***اگر دنبال نان هستند سراغ نویسندگی نروید وی همچنین گفت: اگر دنبال نان هستید، حداقل در ایران سراغ ادبیات نروید. نمیدانم کشورهای دیگر چگونه است اما من دیده ام نویسندههای غربی و فرانسوی هم مینالیدند. بهترین کاری برای نان درآوردن، دلالی در حوزههای مختلف است. نویسندگان هم از تیراژ کتاب مینالندو از از بعد از آمدن اینترنت، نگرانی جدی در خصوص وضعیت مطالعه و تیراژ کتاب دارند. جامعهای که در آن اینترنت و فضای مجازی هست، اطلاعات فراوان اما دانش کم دارد. ما هم گرفتار این موضوع هستیم و راه دیگری
نداریم. ***برای انتخاب نام "نامیرا" سه ماه فکر میکردم کرمیار در پایان سخنان خود با اشاره به دو اثر اخیرش گفت: برای انتخاب نام "نامیرا" سه ماه فکر کردم. برای درد هم همین طور. نویسنده هیچ تعهدی به تاریخ ندارد و میتواند هر کاری که با تاریخ بکند منتها باید زاویه نگاه، بینش، نگرش و نتیجه حرفی که میخواهد بزند معلوم باشد وگرنه خراب کردن تاریخ کاری ندارد. هنرهای دیگر هم همین گونه هستند.