تجار: توزیع کتاب یکی از دغدغههای صنعت نشر به شمار میرود
این نویسنده در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» گفت: کارهای شاخص و برجسته در جشنوارههای ادبی کم پیدا میشود/ متاسفانه سالهای زیادی است که فروشگاههای کتاب در سکوت کامل در حال انتخاب سلیقهای آثار برای فروش هستند
راضه تجار نویسنده و دبیر انجمن قلم ایران در گفتگو با خبرنگار «نسیم»، در خصوص هفته کتاب و مشکلات و آسیب های این حوزه، ضمن اشاره به دلزدگی نویسندگان از اوضاع نشر گفت: ادبیات داستانی ما و خلاقیت در این حوزه یک مقدار از اوضاع نابسامانی رنج می برد و به هر دلیلی نویسندگان کمتر به این سمت و سو رویکرد دارند و از نظر چاپ هم نویسندگان خیلی باید در نوبت چاپ باقی بمانند و نشر کتاب ها زمان زیادی می برد و پروسه آن طولانی می شود و نویسنده را بی حوصله و دلزده می کند.
**کارهای شاخص و برجسته در جشنواره های ادبی کم پیدا میشود
دبیر انجمن قلم ایران در خصوص سرمایه گذاری ناشران بر روی سوژه های داستان نویسی اظهار داشت: جدای از این وقتی بنده به عنوان داور در برخی از جشنواره ها حضور پیدا می کنم می بینم که آثار خیلی خاص نیستند و کارهای شاخص و برجسته کمتر در میان آنها دیده می شود. و در حال حاضر بیشتر رویکرد نویسندگان به زندگی نامه داستانی، خاطرات و.... می باشد و انتشارات هم بیشتر بر روی این کتاب ها سرمایه گذاری می کند و سرمایه گذاری در حوزه ها و موضوعات دیگر خیلی جدی نیست.
این مدرس داستان نویسی با تاکید بر وابستگی روحی نویسندگان به آثار خود ادامه داد: وقتی نویسنده ای دست به خلق می زند و اثری را تالیف می کند از نظر روحی به اثر خود وابستگی دارد و لذا یک نگاه مهربانانه و محترمانه و همدلانه را می طلبد. و از نظر مادی هم نباید به گونه ای باشد که ناشر تنها به فکر خودش باشد و حق مولف را کمرنگ کند.
تجار در ارتباط با ممیزی آثار و دریافت مجوز از وزارت ارشاد افزود:بعضی از خطوط قرمز هستند که معمولا خود نویسندگان آنها را رعایت می کنند. ما در یک جامعه اخلاق مدار زندگی می کنیم و اگر کسی بخواهد این را زیر پا بگذارد قابل قبول نیست و بعضی مسائل وجود دارد که از نظر اینکه یا بار ارزشی و قداست برای جامعه دارد و یا از نظر اخلاقی قابل توجه است، رعایت آنها الزامی است. و اگر نویسندگان ما به این مسائل اشراف داشته باشند در حوزه ممیزی و مجوز دچار مشکل نخواهند شد.
**شبکه توزیع کتاب نقصهایی دارد
وی ادامه داد: می توان گفت که ما در حوزه ممیزی و مجوز با صف های کوتاه تری مواجه هستیم به نسبت ترافیکی که در حوزه نشر و ناشران وجود دارد.
این نوسنده پیشکسوت همچنین شبکه توزیع کتاب را دچار نقص هایی دانست و اظهار داشت: با همه تلاش هایی که صورت گرفته هنوز در شبکه توزیع کتاب نقص هایی وجود دارد و مسئله توزیع همچنان یکی از دغدغه هاست. چنانچه نویسندگانی که نگاه ارزشی بیشتری در آثار خود دارند و طیف خاص دیگری مشاهده می کنیم که آثار آنها در راستای فروشگاه های خیابان انقلاب وجود ندارد و خیلی از فروشگاه ها هستند که کتاب ها را برای عرضه انتخاب می کنند. و شبکه هایی وجود دارند که در حقیقت انتخاب می کنند و جهت دار عمل می کنند.
تجار ادامه داد: هنگامی که به بعضی از فروشگاه های سطح شهر مراجعه می کنیم می بینیم که کتاب ها کاملا انتخاب شده هستند و انگار فروشگاه های کتاب مرزی برای خود دارند که آن هم ناشی از نوع نگاه و تفکر آنها می باشد و متاسفانه سال های زیادی است که در سکوت و خاموشی کامل خطی کشیده اند و دارند در توزیع و فروش کتاب ها انتخابی و سلیقه ای عمل می کنند.
**فروشگاه کتابی که توسط مجمع ناشران تاسیس شده است کار بسیار خوبی است
وی با اشاره به آزادی انتخاب مخاطب افزود: نمی دانم چه واهمه ای وجود دارد در حالی که می توانند این عرضه را انجام بدهند و تمام کتاب هایی را که دارای مجوز هستند در کنار هم عرضه کنند و اجازه بدهند که خریدار و مخاطب آزادانه انتخاب خود را انجام بدهد.
این منتقد ادبی در دسترس بودن کتاب را هم به نفع ناشر و هم به نفع مولف دانست و گفت: از طرفی فروشگاه کتاب دیگری است که جدیدا تاسیس شده به همت مجمع ناشران که خیلی خوب است و تنوع آثار در آن دیده می شود و هرچه این فروشگاه ها بیشتر بشود هم به نفع ناشر است و هم به نفع مولف. در دسترس قرار گرفتن کتاب ها و عرضه آنها در جای جای کشور مسئله بسیار مهمی است و یک مدیریت و هنری می خواهد که مدیران فرهنگی و مسئولین این حوزه باید اتاق فکری داشته باشند و در این حوزه برنامه ریزی صورت بگیرد. یقینا کارهایی در این زمینه صورت گرفته اما باید بیش از این مورد توجه قرار بگیرد که آحاد مردم جامعه کتاب را در دسترس خود داشته باشند.
وی با اشاره به کتاب فروشی های خیابان انقلاب افزود: حتی در راسته کتاب فروشی هایی که در خیابان انقلاب شکل گرفته است و خیلی هم خوب است باز می بینیم که گاهی خریدار با در بسته روبه رو می شود و کتاب مورد نظر خود را پیدا نمی کند لذا باید در این باره سیاست های بیشتری به کار گرفته شود.
**فروشگاهها باید برای مخاطب ارزش قائل شوند و کتاب را در دسترس مخاطب و بازدید کننده قرار دهند
این نوسینده با اشاره به الکن ماندن برخی از کتاب ها در شبکه توزیع بیان داشت: فروشگاه ها باید برای مخاطب ارزش قائل شوند و کتاب ها را در دسترس مخاطب و بازدید کننده قرار دهند و جایی برای اینکه فرد بنشیند و نفسی تازه کند و به کتاب مورد نظر خود نگاهی بیاندازد داشته باشد و سهولت و راحتی را برای مشتری فراهم کند. خیلی از کتاب فروشی ها در سراسر کشور هستند که اصلا مجهز و غنی و کامل نیستند در مورد عرضه کتاب و در معقوله توزیع باید کارهای زیادی صورت بگیرد چرا که برخی کتاب ها متاسفانه در شبکه توزیع الکن مانده اند.
تجار همچنین با تاکید بر حق التالیف ناچیز نویسندگان در این باره اظهار داشت:بارها گفته شده است و بازهم می گوییم که در حال حاضر نویسنده ها اگر کارها و مشاغل جانبی نداشته باشند نمی توانند به امید نوشتن یک کتاب جدی بنشینند و بتوانند از این راه زندگی بگذرانند. و برای این است که اوقات یک نویسنده صرفا صرف نوشتن و خلق آثار نمی شود و پاره ای از وقت او به این کار تعلق دارد و باید در این باره فکر بشود.
دبیر انجمن قلم ایران در ارتباط با برخورد مخاطب با بعد اقتصادی خرید کتاب گفت: در حال حاضر کتابی را هم که در پشت جلد کمی گران قیمت می خورد که تا حدود کمی به نفع نویسنده باشد مخاطبان از خرید آن امتناع می کنند و جدای از آن طیفی که واقعا عاشقانه کتاب خوان هستند و با اشتیاق برای خرید کتاب ها هزینه می کنند و خیلی هم جمعیت اندکی دارند مابقی آحاد جامعه همه چیز را حاضرند بخرند به جز کتابی که فکر می کنند گران است و در مقابل خرید آن ایست می کنند.
**باید به ناشران سوبسید داده شود
وی ادامه داد: باید به ناشران سوبسید داده شود چرا که نمی توان انتظار داشت که ناشر قیمت واقعی کتاب را پشت جلد آن بزند و انتظار داشته باشد که خریداری بشود.
تجار با اشاره به تبلیغات ضعیف کتاب در جامعه عنوان کرد: می شود گفت که تبلیغ کتاب از انتشارات سوره مهر آغاز شد و چند سالی است که انجام می شود بسیار در این زمینه موثر است. تبلیغ و شناساندن کتاب به مخاطب بسیار از جایگاه ویژه ای بر خوردار است. چطور سینما می تواند با تلیغات وسیعی که انجام می دهد مخاطب خود را پیدا کند و در نهایت هم از کمبود مخاطب گله مند است ولی در مورد تبلیغ کتاب خیلی ضعیف عمل می شود.
وی در ادامه افزود: در ورد هزینه تبلیغ ناشر می گوید که سوددهی وجود ندارد و قدرت تبلیغ هم نیست. لذا اگر ما قصد داریم بخش کتاب خوان کشورمان را فعال کنیم و بیشتر از قبل نسل جدید و جامعه را با کتاب و کتاب خوانی درگیر کنیم راه های تبلیغاتی فراوانی باید در نظر گرفته شود. نه اینکه نشده است اما این حرکت باید مستمر باشد و از درون مهدکودک ها و آموزش و پرورش شروع بشود و ادامه دار باشد.
این مدرس داستان نویسی نقس رسانه ها را در حوزه تبلیغ کتاب بسیار موثر دانست و اظهار داشت: رسانه نقش خیلی موثر و فعالی می تواند در این زمینه داشته باشد. در تلویزیون تبلیغات دو سه ثانیه ای برای کتاب وجود دارد و این لا به لای خیلی چیز ها جا داده شده است. همانطور که اجناسی از قبیل سیم کارت و چیپس و پفک تبلیغ می شود باید برای کتاب در لابه لای برنامه ها تبلیغاتی در نظر گرفته شود و این می تواند در ترغیب مردم به مطالعه بسیار موثر باشد. زیرا که مردم ما کتاب خوانی را دوست دارند اما کتاب مورد نیاز و سلیقه خود را نمی شناسند و پیدا نمی کنند. جز آن گروه اندکی که به هر طریقی به دنبال عشق خود و کتاب های مورد نظر خود هستند و آنها را تهیه و مطالعه می کنند باید سایر اقشار جامعه را نیز به آن حد برسانیم و به آنها جهت بدهیم تا برسند به دسته افراد کتاب خواند.
**اگر در رسانهها پیگیری شود میبینیم که از شاعران تجلیل می شود اما از نویسندگان نه
تجار در ارتباط با جایگاه نویسندگان و مولفان در چرخه نشر و جامعه ادبی گفت: در این زمینه خیلی حرف زده شده است و حرف تازه ای نمانده است و آنچه باید گفته بشود گفته شده است. تنها یک مسئله وجود دارد که حرمت و جایگاه نویسندگان شناخته شود و دیده بشوند.
وی ادامه داد: در حال حاضر اگر در رسانه ها پیگیری شود می بینیم که از شاعران تجلیل می شود اما از نویسندگان ما خبری نیست. البته انقدر روح نویسندگان والا هست که نیاز به این مسئله احساس نکنند اما اهمیت دادن به این قشر وظیفه مسئولین فرهنگی است.
این نویسنده وضعیت روحی و روانی یک نویسنده را در میزان بازدهی کاری او موثر دانست و تصریح کرد: من به عنوان دبیر انجمن قلم با این موضوع روبه رو هستم که اگر حال یک نویسنده خوب باشد و وضع روحی خوبی داشته باشد و احساس دیده شدن کند پرانرزی تر ظاهر می شود و وقت بیشتر و بهینه تری را برای نوشتن صرف می کند.
تجار داستان را سرحلقه زنجیر هنر و فرهنگ در جامعه قلمداد کرد و گفت: می توان گفت که قصه و داستان ما در سناریو است و اگر یک داستان خوب ارائه بشود فیلم نامه خوب ارائه می شود و سریال خوب ساخته می شود و سینمای خوبی خواهیم داشت و فرهنگ بالنده تری خواهیم داشت. تمام این ها مثل حلقه های یک زنجیر به هم متصل هستند اما متاسفانه گاهی سرحلقه فراموش می شود.
**80 قلم و چهره ادبی را با سفر به شهرستان ها به جامعه ادبی معرفی کرده ایم
دبیر انجمن قلم ضمن اشاره به بخشی از فعالیت های انجمن قلم ایران در حوزه ترویج فرهنگ کتاب اظهار داشت: به همین منظور در انجمن قلم یک فرصتی و طرحی گذاشته شده است برای نویسندگان و شاعران شهرستانی که قصد دارند اولین کار خود را به انتشار برسانند. به این صورت که اثر خود را که اولین کار آنها است و م خواهند عرضه کنند می توانند با انجمن قلم ایران ارتباط برقرار کنند و اثر خود را ارائه بدهند و در این انجمن ما پس از داوری و انتخاب آثار برجسته و خوب آثار آنها را بدون دریافت هزینه از خالق اثر منتشر و به چاپ می رسانیم و حق التالیف آنها را هم پرداخت می کنیم.
تجار ادامه داد: سال های سال در شهر های مختلف سفر کرده ایم و بسیار دیده و شنیده ایم که نویسندگان جوان ابراز ناراحتی می کنند و می گویند که تمام امکانات و امتیازات تنها در پایتخت وجود دارد و شهرستانی ها مغفول مانده اند. ما در انجمن قلم تهران را حذف کرده ایم و فرصت را در اختیار نویسندگان و شاعرانی گذاشته ایم که در شهرستان ها هستند و می خواهند اولین اثر خود را چاپ کنند و امکان انجام این کار را به صورت شخصی ندارند.
این نویسنده در پایان خاطر نشان کرد: از سال گذشته تا کنون به این صورت در حدود 80 قلم و چهره ادبی را به جامعه ادبی معرفی کرده ایم و همچنان هم ادامه دارد و این اقدام کارشناسانه خود می تواند به عنوان یک قدم موثر و کاربردی در زمینه ترویج فرهنگ کتاب و انتشار آثار خوب در کشور محسوب شود.