"سیمای پیامبر(ص) در شعر و ادب فارسی به کرات بیان شده است"

کدخبر: 961363

پرداختن به مسائل دینی و ارزش‌های پاک انسانی در کنار معرفی و بیان آراء عالمان دینی و پیامبران و معصومین می‌تواند جامعه را به سمت و سویی مشخص و درست بکشاند

گروه فرهنگی «نسیم»؛ رضا حسین‌نژاد؛ شعر همواره در نهاد خود چندین وجه را به مخاطب منتقل می کند زیبایی شناسی غنا هدایتگری و نقش رسانه ای آن که امروزه به طور ویژه ای مورد غفلت قرار گرفته است .

شعر به عنوان یک ابزار برای ارتباط شاعر با مخاطب و همچنین به مثابه یک رسانه جهت ارتباط یک پیام از سوی شاعر به مخاطب دارای اهمیت بالایی است که در گذشته کاربردهای فراوانی داشته است به گونه ای که بسیاری از رخدادهای مهم یا از طرق شعر بیان می شده و به گوش مردم می رسیده است و یا برای فراخوانی و بسیج مردم از ابزار شعر استفاده می شده است.

امروزه با وجود رسانه های فراوان نمی توان انتظارداشت همچنان اخبار و رویدادها از طریق شعر به مخاطب برسد اما جایگاه رسانه ای و تأثیرگذاری هنر به مراتب خیلی بیشتر از گذشته شده است به گونه ای که امروزه با یک فیلم می توان جامعه و بخش گسترده ای از جوامع انسانی را تحت تأثیر قرار داد.

همینطور با یک شعر ، تئاتر ، موسیقی و ...

هنر امروزه به عنوان یک عامل اثرگذار و تعیین کننده سعی در کنترل و هدایت مخاطبین خود دارد و بدون شک اثرگذار ترین پدیده در عصر حاضر نیز هنر بوده است .

تأثیر هالیوود در مثبت نشان دادن جنایت های صیهونیست ها در غزه و فلسطین و کشورگشایی ها و غارت و چپاول امریکایی ها ،‌ تأثیر شعرهای شاعره ی بحرینی آیات القرمزی در مقاومت مردم بحرین و کاریکاتورهایی که در روزنامه های دانمارکی برای تخریب چهره ی پیامبر رحمت منتشر می شد و نمونه های فراوان دیگر نشان از اهمیت این موضوع دارد.

از این رو پرداختن به معنویات و مسائل دینی در جامعه ای که شدیداً تحت تأثیر و حملات همه جانبه ی فرهنگ اومانیستی و دین گریز می باشد لازم و ضروریست

شعر ابزاریست که باید در خدمت انسان و ارزشهای والای انسانی قرار بگیرد و روح آزادگی و معنویت را در انسان بیدار کند.

پرداختن به مسائل دینی و ارزشهای پاک انسانی در کنار معرفی و بیان آراء عالمان دینی و پیامبران و معصومین می تواند جامعه را به سمت و سویی مشخص و درست بکشاند.

تابلو شام آخر اثر لئوناردو داوینچی به عنوان یک اثر مهم و تأثیرگذار دینی و سیاسی همچنان دارای پیام و ارزش هنری والایی می باشد که به مصائب حضرت مسیح و خیانت یکی از حواریونش اشاره دارد

این تابلو جدای از بحت هنری و تکنیک های زیبایی شناسی ، از جنبه های سیاسی و دینی دارای پیام های قابل تأملی است که نمی توان آنرا انکار نمود.

سیمای پیامبر عظیم الشان اسلام حضرت محمد مصطفی (‌ صل ا... علیه و آله )‌ در شعر و ادب فارسی به کرات بیان شده است و همچنین بیان احدیث و روایت های گوناگون از پیامبر و معصومین در جای جای شعر فارسی در کنار مدح و منقبت معصومین و پیامبران به گوش مردم رسیده است.

به عنوان مثال فردوسی شاعر بلند آوازه ی شعر فارسی شاهنامه ی خود را پس از ذکر نام خدا با نعت و مدح پیامبر آغاز می کند و در جای جای شاهنامه به ائمه و پیامبر و بیان احادیثشان همت می گمارد :

تو را دانش و دین رهاند درست در رستگاری ببایدت جست

و گر دل نخواهی که باشد نژند نخواهی که دایم بوی مستمند

به گفتار پیغمبرت راه جوی دل از تیرگی ها بدین آب شوی

سعدی شیرازی نیز چنین می گوید :‌

ماه فروماند از جمال محمد سرو نباشد به اعتدال محمد

قدر فلک را کمال و منزلتی نیست در نظر قدر باکمال محمد

وعده دیدار هرکسی به قیامت لیله اسرا شب وصال محمد

آدم و نوح و خلیل و عیسی و موسی آمده مجموع در ظلال محمد

.....

سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی عشق محمد بس است و آل محمد (ص)

عطار نیشابوری در معراج آن بزرگوار اینچنین لب به سخن می گشاید:

صدهزاران جان و دل تاراج یافت تا محمد یک شبی معراج یافت

از شاعران معاصر نیز شاعران بسیاری دست به سرودن شعر در منقبت ائمه و پیامبر زده اند که در این میان به شعر محمدعلی مردانی اشاره می نماییم :‌

در سر کوی تو هرکه راه ندارد وای به حالش کــه دادخواه ندارد

نام تو نازم که در صحیفه هستی فاصله جز (میم) با اله ندارد

خواند احد احـمدت, از آنکه به عالم غیر تو کس ایـن مقام و جاه ندارد

بـس که بلند است قاف قدر تو, ای جان چرخ بر آن پایگاه راه ندارد

ختم به نام تو شد رسالت و دنیا بعد تو جز عتــرتت پناه ندارد

بعد تو غیــر از دوازده وصی تو عالم اسلام پادشاه ندارد

لرزد و ریزد بنای گنبد گیتی دست ولایت گرش نگاه نــدارد

کیست که چون از پس مباهله آید جز علی و آل او سپاه ندارد؟

جز درِ احسانِ مهـدی تو به عالَم امت پاکت پناهگاه ندارد

مولانا جلال الدین محمد بلخی ، حافظ شیرازی ، ناصر خسرو قبادیانی ، جامی ،‌ سنایی و نظامی از شاعرانی هستند که به کرات در شعر خود از پیامبر ،‌ائمه و احادیثشان نقل کرده و سخن رانده اند.

این روند در شعر معاصر به گونه ای دیگر اتفاق افتاده و با جدا شدن اینگونه شعر ها و در قالب شعر آیینی آثاری در مدح و ثنای ائمه و پیامبر اسلام سروده می شود .

با مروری بر ادبیات کهن و شعر معاصر کمتر شعری و اثری را می توان یافت که به موضوع رحلت پیامبر و اتفاقات پس از آن اشاره کرده باشد.

اثری هنری که توانسته باشد مانند اثر داوینچی در تابلو شام آخر پیامی مهم و تاریخی را به جهانیان برساند تا در حافظه تاریخ ثبت بماند ، نداشته ایم.

رحلت پیامبر و ماجراهای پس از آن از سرنوشت سازترین و مهمترین اتفاقات تاریخ بشمار می رود چرا که روند رسالت پیامبر تغییر می کند و پس از حادثه ی غدیر خم تغییراتی سیاسی در رسالت پیامبر اتفاق می افتد که در نهایت به حادثه ی کربلا ختم می شود.

نشست سقیفه ، سکوت 25 ساله ی امام علی شهادت حضرت زهرا شهادت امام علی شهادت امام حسن و شهادت امام حسین همه از انحرافی تاریخی و سرنوشت ساز در تاریخ سرچشمه می گیرد که پس از رحلت پیامبر رخ داده است و همچنان آثار و پیامدهایش جریان ساز و تأثیرگذار است.

کمتر اثری هنری داشته ایم که توانسته باشد به این مسائل بخصوص ارتباط رحلت پیامبر با حوادث پس از آن اشاره نماید و در این مسیر روشنگری داشته باشد تا بتوان گفت در این رهگذر شعر به رسالت خود پایبند بوده و عمل نموده است.

تابلو ظهر عاشورای استاد فرشچیان از نمونه هایی است که بسیار جاوید و اثر گذار است اما اثرگذاری آن خالی از جنبه های سیاسی و اعتقادی است و تنها به بیان احساسی و شجاعتی که در اثر به هم آمیخته است و در نهایت پیروزی را القا می کند ، اشاره می کند.

چه آثار ثبت شده در ادبیات فاخر فارسی در گذشته و چه آثاری که در شعر معاصر سروده شده اند کمتر به این مسئله با دید و زاویه ای اثرگذار پرداخته شده است و جای خالی رحلت پیامبر و حوادث پس از آن در شعر فارسی خالی است.

لازمست ادبیات معاصر با بهره گیری از اندیشه های علمای بزرگ دین سعی در روشنگری و بیان کیفیت و چگونگی روابط در زمان رحلت پیامبر و پس از آن نمایند و شاعران با اهمیت بخشی به جریانات پس از رحلت پیامبر و زمان رحلت پیامبر به مهمترین وظیفه ی شعر که رساندن پیام ارزشهای انسانی است جامه ی عمل بپوشند.

پرداختن به موضوع رحلت پیامبر می تواند از جنبه های فراوانی مورد استفاده قرار بگیرد چرا که تشتت و از هم گسیختگی از زمان پیامبر و سالهای پایانی عمر با برکت حضرت فراگیر شد و تأثیر آنرا در همان سال ها می توان مشاهده نمود.

قرار گرفتن اصحاب پیامبر در دو جناح و پرداختن به شرح حال ایشان حتی پس از مرگ پیامبر گویای غربت پیامبر در زمان حیات پر برکتشان نیز می باشد .

شبهه در شهادت پیامبر که توطئه ای یهودی به حساب می آید و جریانات پس از آن همه از مواردی است که در جریان رحلت پیامبر از چشم شاعران و هنرمندان دور مانده است و تاکنون کمتر به این مسائل پرداخته شده است.

امیدواریم که شاعران و هنرمندان متعهد و دلسوز بیش از پیش به این مسائل پرداخته تا پیامبری خود را در قبال شعر و جامعه ی خویش اثبات نموده باشند.

ارسال نظر: