اوج قدرت شورای نگهبان

گروه سیاسی « نسیم آنلاین » - احمد محققی کارشناس سیاسی:

یکی از ویژگی های مهم شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی که در موفقیت این شبکه برای سازمان دهی و افزایش چشمگیر مخاطبان خود ‏موثر بوده است، تشکیل شورای مخاطبان است. در حال حاضر طبق نظرسنجی های معتبر انگلیسی، بیش از 97 درصد از بزرگ‌سالان ‏انگلیسی هر هفته از شبکه های مختلف بی بی سی استفاده می کنند. دست یافتن به این رکورد باور نکردنی به کمک توسعه و ارزیابی ‏نتایج این شوراها صورت می گیرد. در فرایند شورای مخاطب ابتدا از طریق نظرسنجی های عمومی، نظرات مخاطبان شناسایی می ‏شوند و پس از بررسی آنها، مخاطبانی که دارای نظرات انتقادی یا پیشنهاد موثری هستند در گروه های مختلف دسته بندی شده و ‏جلسات رسمی آنها با مدیران رده های مختلف بی بی سی برگزار می شود.‏

سازمان دهی این شورا در عمل منتج به ارزیابی های دقیق و حرفه ای برای این شبکه شده است. این سیاست گذاری تاثیر قابل ‏توجهی در پدیده های سیاسی نیز داشته است به طوری که بر اساس گزارش سالیانه بی بی سی این روش در مدیریت بحران همه ‏پرسی اسکاتلند در سپتامبر 2014 تاثیر بسزایی داشت. بی بی سی از ظرفیت بالای خود در شورای مخاطبان اسکاتلندی استفاده کرد و ‏توانست سیاست مورد نظر انگلیس را تقویت کرده و مانع استقلال اسکاتلند از بریتانیا شود.‏

استفاده از ظرفیت اجتماعی به منظور افزایش فشار بر نهادهای قدرت همواره از جانب گروه های سیاسی مورد استفاده بوده است. در ‏مکتب سیاسی لیبرال دموکراسی همواره رسم بر این است که وقت سیاست مداران از کرسی های قدرت فاصله می گیرند، ارتباط خود ‏را با فعالیت های مدنی و جمع آوری اعانه برای موسسات خیریه برقرار می سازند. ظرفیت افزایش جایگاه اجتماعی به هیچ طریقی ‏همانند انجام فعالیت های نیکوکاری تسریع نمی شود. ‏

در میان جریان اصلاح طلبی ایران نیز این رویکرد مورد توجه قرار گرفته است به طوری که در طول هشت سالی که در دوره دولت ‏های نهم و دهم از کرسی های حکومتی فاصله داشتند، توانستند در قالب گروه های مردم نهاد ریشه های اجتماعی خود را در میان بدنه ‏جامعه تقویت نمایند. نتیجه این سیاست می تواند خود را در آستانه هر انتخاباتی نشان دهد. افرادی که توانسته اند به صورت مستمر در ‏میان جامعه هدف خود با استفاده از توان ‏NGOها مقبولیت ایجاد نمایند، خواهند توانست در فرآیند انتخابات از مرحله تایید صلاحیت تا ‏تبلیغات برای رای آوردن به اعمال نفوذ بپردازند. ‏

بخش دیگری از اعمال نفوذ این جریان سیاسی بر اساس شهرت چهره مورد نظرشان صورت می گیرد. همان طور که بر اساس ‏گزارش های غیر رسمی به نظر می رسد برای تایید اجتهاد سید حسن خمینی برای انتخابات مجلس خبرگان تلاش هایی برای عدم ‏برگزاری آزمون برای وی صورت خواهد گرفت. از سوی دیگر ارتباط نزدیک وی با سران فتنه در طول سال های پس از فتنه این ‏مطالبه از شورای نگهبان را ایجاد می کند که فارغ از توجه به نام ها و نسب ها تنها نسبت به صلاحیت ثبت نام کنندگان و نسبت واقعی ‏آنها با جریان فتنه حساسیت وجود داشته باشد. ثبت نام همزمان برخی از اعضای بیت امام (ره) برای مجلس خبرگان در حالی که عکس ‏های متعدد آنها با سران فتنه تاثیر زیادی در زنده نگه داشتن جریان فتنه داشت، نمی تواند از خاطره تاریخی افکار عمومی حذف شود.‏

از سوی دیگر بررسی نسبت جریان اصلاح طلب با دولت روحانی به منظور ائتلاف در انتخابات اسفند 94 نشان می دهد که افق روشنی ‏برای این دو گروه نمی توان متصور شد. حسین شریعتمداری با اشاره به ضعف های دولت و نیز رفتار افراطی جریان اصلاح طلب علیه ‏دولت روحانی، می نویسد: «نارضایتی ‌های گسترده ناشی از عملکرد ضعیف دولت یازدهم در بسیاری از عرصه ‌ها و مخصوصا دو عرصه ‏سیاست خارجی و اقتصادی، مدعیان اصلاحات را به یک چرخش یکصد و هشتاد درجه‌ ای واداشت و این جریان که تا چند ماه قبل خود ‏را بخش جدانشدنی از دولت آقای روحانی معرفی می ‌کرد، برای آن که ناکامی‌ های یاد شده به حساب اردوگاه اصلاحات نوشته نشود، ‏دنده عقب گرفت و در مواردی با ادبیات زشت و پلشت به دولت روحانی حمله کرد تا آنجا که دولت روحانی را با کمال وقاحت و ‏بی ‌تربیتی رحم‌ اجاره‌ای اصلاحات نامید.»‏

عبور از فتنه 88 و از سوی دیگر قاطعیت شورای نگهبان در رد صلاحیت هاشمی در انتخابات ریاست جمهوری 92 توان و اعتبار ‏شورای نگهبان را در بالاترین سطح در طول دوره های گذشته قرار داده است. از این رو چهره های سطحی تری همانند سید محمد ‏موسوی بجنوردی و هادی غفاری در صورت عدم احراز صلاحیتشان در انتخابات مجلس خبرگان و نیز عدم احراز صلاحیت محسن و ‏فاطمه هاشمی و برخی از اصلاح طلبان افراطی در انتخابات مجلس شورای اسلامی هزینه قابل توجی را برای شورای نگهبان ایجاد ‏نخواهد کرد.‏