گاز طبیعی چگونه در بازار جهانی قیمت گذاری می شود و چرا در زمستان پرنوسان تر است؟

در روزهایی که قیمت نفت ۱ یا ۲ درصد جابه‌جا می‌شود، گاز طبیعی گاهی ۵ درصد یا بیشتر بالا و پایین می‌رود. دلیل این تفاوت در نحوه‌ی قیمت‌گذاری گاز است. قیمت جهانی گاز طبیعی از عرضه و تقاضای هر منطقه، سطح ذخایر و وضعیت آب‌وهوا تعیین می‌شود. در زمستان، مصرف گرمایشی خانه‌ها و ساختمان‌ها ناگهان بالا می‌رود و چون عرضه نمی‌تواند به همان سرعت زیاد شود، نوسان قیمت بیشتر می‌شود.

بازار جهانی گاز طبیعی چطور کار می کند؟

نفت تقریباً یک قیمت جهانی دارد، اما گاز طبیعی چند قیمت منطقه‌ای دارد. دلیل اصلی این است که جابه‌جا کردن گاز میان قاره‌ها گران و دشوار است. سه قیمت مرجع اصلی بازار گاز، هنری هاب (Henry Hub) در آمریکا، TTF در هلند برای اروپا و JKM برای محموله‌های گاز مایع آسیا هستند. این سه قیمت ممکن است در یک روز فاصله‌ی زیادی با هم داشته باشند.

هنری هاب محل اتصال چند خط لوله‌ی بزرگ در ایالت لوئیزیانای آمریکا است و قیمت قراردادهای آتی گاز آمریکا بر اساس تحویل در همین نقطه تعیین می‌شود. این قیمت به دلار برای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیایی (MMBtu) اعلام می‌شود. وقتی در خبرها از قیمت گاز آمریکا حرف زده می‌شود، معمولاً منظور قرارداد آتی نزدیک هنری هاب است.

گاز مایع یا LNG پلی میان این بازارهای منطقه‌ای است. در این روش، گاز تا حدود منفی ۱۶۲ درجه‌ی سانتی‌گراد سرد می‌شود و حجم آن حدود ۶۰۰ برابر کم می‌شود تا با کشتی‌های مخصوص به قاره‌ی دیگری برسد. آمریکا در سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان LNG جهان تبدیل شده و به همین دلیل، قیمت هنری هاب بیش از گذشته به تقاضای اروپا و آسیا وابسته است. داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) درباره‌ی بازار جهانی گاز طبیعی، تولید و مصرف گاز و تجارت LNG را در مناطق مختلف جهان دنبال می‌کنند.

چرا گاز طبیعی از نفت پرنوسان تر است؟

نفت را می‌شود در مخزن و کشتی نگه داشت و با هزینه‌ی کم جابه‌جا کرد. گاز اما به خط لوله، مخازن زیرزمینی یا تأسیسات مایع‌سازی نیاز دارد و عرضه‌ی آن در کوتاه‌مدت به‌سختی زیاد می‌شود. اداره‌ی اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نیز توضیح می‌دهد که چون عرضه نمی‌تواند سریع به افزایش کوتاه‌مدت تقاضا جواب بدهد، قیمت گاز به‌خصوص در زمستان ممکن است تغییرهای بزرگی داشته باشد. 

آب‌وهوا بزرگ‌ترین عامل کوتاه‌مدت این بازار است. یک موج سرمای زودرس، مصرف گرمایشی خانه‌ها، اداره‌ها و نیروگاه‌ها را با هم بالا می‌برد. در ایران نیز مصرف خانگی در ماه‌های سرد به‌شدت افزایش پیدا می‌کند و خبرهایی درباره‌ی مصرف گاز خانگی نشان می‌دهند گرمایش زمستان تا چه حد تقاضای گاز را شکل می‌دهد. تابستان نیز بی‌اثر نیست، چون بخش بزرگی از برق کولرها در نیروگاه‌های گازی تولید می‌شود.

گزارش هفتگی ذخایر و پیش بینی آب و هوا چه اثری دارند؟

اداره‌ی اطلاعات انرژی آمریکا هر هفته گزارشی به نام Weekly Natural Gas Storage Report منتشر می‌کند که معمولاً پنجشنبه‌ها ساعت ۱۰ و نیم صبح به وقت شرق آمریکا، یعنی ساعت ۷ عصر به وقت تهران در ماه‌های زمستان، می‌آید. این گزارش موجودی مخازن زیرزمینی گاز آمریکا را با هفته‌ی قبل، سال قبل و میانگین پنج‌ساله مقایسه می‌کند. بازار عدد گزارش را با پیش‌بینی تحلیلگران کنار هم می‌گذارد. برداشت بیشتر از انتظار نشانه‌ی تقاضای قوی است و معمولاً قیمت را بالا می‌برد.

سال گازی دو فصل دارد. از حدود آوریل تا اکتبر، گاز به مخازن تزریق می‌شود و از حدود نوامبر تا مارس، برداشت از مخازن شروع می‌شود. موجودی مخازن در آستانه‌ی زمستان نشان می‌دهد بازار چقدر برای یک زمستان سرد آماده است. اگر موجودی پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله باشد، هر خبر سرما اثر بیشتری روی قیمت دارد.

پیش‌بینی آب‌وهوا گاهی از خود سرما مهم‌تر است. بازار به پیش‌بینی‌های یک تا دو هفته‌ی آینده واکنش نشان می‌دهد و قیمت ممکن است پیش از رسیدن موج سرما بالا برود. اگر سرمای پیش‌بینی‌شده نیاید، همان افزایش به‌سرعت برمی‌گردد.

در بازار انرژی در بروکر ارانته، گاز طبیعی با نماد NATGAS در بخش انرژی و کنار نمادهای نفت قرار دارد. تاریخ و ساعت گزارش هفتگی ذخایر را می‌توانید در تقویم اقتصادی ببینید و پیش از پنجشنبه‌ها برای آن برنامه بریزید. در بخش ارانته پالس نیز خبرها و تحلیل‌های بازار انرژی منتشر می‌شود و می‌توانید تصویر کلی بازار گاز طبیعی را پیش از هر معامله مرور کنید.

در ماه‌های سرد، پیش‌بینی آب‌وهوای آمریکا را نیز کنار نمودار NATGAS دنبال کنید. اگر پیش‌بینی چند روز آینده ناگهان سردتر شود، معمولاً اولین واکنش در همین نماد دیده می‌شود. پیش از ورود، اندازه‌ی حرکت روزانه‌ی گاز را با جفت‌ارزهایی که می‌شناسید مقایسه کنید و حجم معامله را با همین نوسان بالاتر هماهنگ کنید. اگر تازه با این بازار آشنا شده‌اید، چند پنجشنبه فقط واکنش NATGAS به گزارش ذخایر را تماشا کنید تا با اندازه‌ی معمول این حرکت آشنا شوید و بعد درباره‌ی معامله تصمیم بگیرید.

ریسک معامله گاز طبیعی

نوسان شدید، ریسک اصلی این بازار است. در روز انتشار گزارش ذخایر یا تغییر ناگهانی پیش‌بینی هوا، قیمت گاز ممکن است در چند دقیقه چند درصد جابه‌جا شود. اسپرد در همین لحظه‌ها بازتر می‌شود و سفارش‌ها ممکن است با قیمتی متفاوت از قیمت درخواست‌شده اجرا شوند.

بازار گاز آخر هفته بسته است، اما پیش‌بینی آب‌وهوا در همین دو روز به‌روز می‌شود. اگر شنبه یا یکشنبه پیش‌بینی سرمای شدیدتری منتشر شود، قیمت ممکن است دوشنبه با شکاف قیمتی (گپ) باز شود و حد ضرر در اولین قیمت موجود، دور از سطح تعیین‌شده، اجرا شود. در موقعیت اهرمی (Leverage)، چنین گپی پیش از هر فرصتی برای واکنش، بخش بزرگی از موجودی حساب را می‌گیرد. اهرم در بازاری با این نوسان، هر اشتباه کوچک را به زیانی بزرگ تبدیل می‌کند و فقط برای کسی مناسب است که ریسک از دست دادن سرمایه را پذیرفته باشد.

همین وابستگی به هوا باعث می‌شود رفتار گاز طبیعی در زمستان و تابستان یکسان نباشد. قیمتی که در پاییز آرام حرکت می‌کرد، با نزدیک شدن به اولین موج سرما ممکن است رفتاری کاملاً متفاوت پیدا کند.