مدیرکل آموزش و پرورش خراسان رضوی: کسی را که مخالف چهارچوب دولت باشد منصوب نکردهام
سید جواد حسینی در گفتگو با «نسیم» افزود: اصولگرایانی را که توانستهاند با این ساختار کار کنند قبول و منصوب کردهام/ حدود ۵۰ نفر از مدیران آموزش و پرورش استان تغییر کردهاند
مقدمه: نیمه آذرماه سال 92 بود که پس از گذشت حدود شش ماه از روی کارآمدن دولت یازدهم دومین تغییر در رده مدیران کلان استان از سوی دولت اعمال و سید جواد حسینی جایگزین محمدتقی فخریان در آموزش و پرورش خراسان رضوی شد. حسینی عضو هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان و آزاد است و چند مرتبه به عنوان استاد نمونه کشوری برگزیده شده و دارای تالیفات متعددی است، وی در مقطعی فرماندار مشهد نیز بوده است. متنی که در زیر پیش روی شما قرار دارد، حاصل گفتگوی صریح ما با این مدیر استانی است.
«نسیم»: با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، به عنوان سوال اول با توجه به اینکه مدت زمان زیادی نیست که مسئولیت ادارهکل را پذیرفتهاید، عملکرد مسئولان استانی را چه گونه دیدهاید؟ انتظار شما از استاندار در حوزه مدیریتی چیست؟
-من هم خدمت شما عرض سلام دارم، باید از استاندار پرسید چه انتظاری از ما دارد، چون استاندار نماینده عالی دولت است و ما هم عضوی از دولت هستیم، سیاستهای دولت یازدهم کاملا مشخص است و ما به عنوان مجری سیاستها را پیگیری میکنیم، ما به دنبال راهبردهای خود مبتنی بر "ارتقاء کیفیت آموزشی در مدارس" هستیم و پنج سیاست اصلی نیز در این زمینه داریم. شرایط کنونی آموزش و پرورش به شکلی است که از طرفی تعداد دانشآموزان کاهش یافته و از طرف دیگر تعداد معلمان و مدارس ما افزایش یافتهاست و طبیعی است که باید به ارتقاء کیفیت آموزشی بپردازیم. پنج سیاست اصلی ما ساماندهی و بهسازی نیروی انسانی، ارتقاء مدیریت آموزشگاهی، مشارکت، بودجه زیری عملیاتی و تمرکززدایی است، البته این موارد سیاستهایی است که از سوی وزارت آموزش و پرروش مد نظر است و ما برای اجرای این سیاستها هیچ مشکلی نداریم و فعالیتهای خود را در این زمینه ادامه میدهیم، برای اجرای این سیاستها هم با استاندار قبلی و هم با استاندار فعلی همکاری داریم.
* از منظر بودجه از همه مسئولان از شخص رئیس جمهور تا نمایندگان شهرستانها هم انتظار و توقع داریم.
-یعنی به لحاظ بودجه نیز از استانداری هیچ انتظاری ندارید؟
-ما از منظر بودجه از همه مسئولان از شخص رئیس جمهور تا نمایندگان شهرستانها انتظار داریم، ما حتی از دستگاهها نیز انتظاراتی در این زمینه داریم و در حال رایزنی برای جذب بخشی از اعتبارات هستیم. برای نمونه رایزنیهایی با مدیران کل محیط زیست، اوقاف، سازمان تبلیغات اسلامی و میراث فرهنگی انجام دادهایم و تفاهمنامههایی هم در زمینههای مختلف منعقد کردهایم، دلیل این اقدام نیز برگرفته از سیاست "توسعه مشارکت" است، ما با هرجایی که بتواند به آموزش و پرورش کمک کند ارتباط میگیریم.
-شما زمانی مسئولیت ادارهکل آموزش و پرورش استان را قبول کردید که استاندار جدید منصوب نشده بود و استاندار قبلی بر جریان امور مدیریت میکرد،فکر میکنید با نگاه استاندار جدید و عدم تغییر مدیران از سوی ایشان، اگر قرار بود انتصاب شما بعد از دوره مدیریت ایشان انجام شود، احتمالا چه موضعی اتخاذ میکردند؟
-پاسخی برای این سوال ندارم.
-چند روز قبل مدیر آموزش و پرورش شهرستان کاشمر از وضعیت بودجههایی که در دست نمایندگان است انتقادهایی داشت و گفته بود از این بودجهها حتی یک ریال هم به ما نرسیده، علی الظاهر یک ردیف بودجه در اختیار نمایندگان قرار گرفته و نمایندگان نیز این ردیف را بنا به فراخور به ادارات مختلف شهرستانهای خود تخصیص میدهند، دلیل عدم تخصیص بودجه به آموزش و پرورش در برخی شهرستانها چیست؟
-ما از نمایندگان مجلس به چند دلیل تشکر میکنیم، اول اینکه با تلاش نمایندگان بودجه آموزش و پرورش کشور 26 درصد در سال جاری رشد پیدا کرده در حالی که میانگین رشد بودجه کل کشور 11 درصد بوده است، نکته دوم اینکه در احکام بودجه 93 تمامی لوایح دولت به تصویب رسید. مثلا در بخشی از این احکام اجازه تبدیل به احسن کردن برخی املاک صادر شده است که جای تشکر دارد. مورد دیگری که باید به خاطر آن از نمایندگان تشکر کرد همین موضوع ماده 180 است که با هدف تعادلبخشی به مناطق محروم و برخوردار در اختیار نمایندگان قرار گرفته است. واقعیت آن است که نماینده تمام شهر را میبیند و مشکلات مختلف را باید مد نظر قرار دهند، اتفاقا بسیاری از نمایندگان در این زمینه همکاری خوبی داشتهاند و احتمالا اولویتهای دیگری در این شهرستانها وجود داشته است. اتفاقا باید همکاران ما پیگیری بیشتری در این زمینهها میداشتند، اما ما از تعامل با نمایندگان راضی هستیم، از توجهی که بودجه، احکام وسایر موارد داشتهاند راضی هستیم. حتی در برخی از شهرها بیشترین کمک به آموزش و پرورش از این ناحیه انجام شده است.
* ناراحت نیستیم که بخش قابل توجهی از افزایش بودجه این نهاد ناشی از افزایش حقوق است اما قبول داریم که بودجه کیفیت بخشی در آموزش و پرورش کم است.
-درصد زیادی از بودجه آموزش یعنی حدود 98 درصد آن مربوط به حقوق کارکنان این نهاد است، خوب زمانی که شما استدلال میکنید که بودجه آموزش و پرورش 26 درصد افزایش یافته طبعا بخش بسیار زیادی از این افزایش مربوط به حقوق است نه مربوط به بخشهای زیرساختی، لذا شاید سوال صحیح این باشد که بخش زیادی از نیازهای آموزشی و عمرانی ارتباطی به افزایش حقوق معلمان ندارد. شما ببینید در همین شهرستان کاشمر بنا به اذعان مدیر آموزش و پرورش شهرستان دو مدرسه در سال گذشته به این دلیل که بر روی قنات قرار داشته تخریب شده که اگر این اتفاق در ساعت کلاسی میافتاد فاجعهای با ابعاد نامشخص بروز میکرد، بنا بر اعلام همین مدیر در سال جاری پنج مدرسه این شهرستان دچار چنین مشکلاتی هستند و اگر برای آنها فکری نشود ناچارا باید کلاسها را در کانکس برگزار کرد. سوال ما از این بعد است که افزایش بودجه آموزش و پرورش در ابعاد عمرانی چه قدر بوده و این افزایش چقدر موثر است؟
-آموزش و پرورش دریایی وسیع با مجموعهای از مشکلات است، کشور نیز با کمبود بودجه مواجه است و هیچ ادارهای نیست که به شما بگوید تمام نیازهای ما رفع شده، طبیعی است که دولت باید با یک بودجه محدود همه کشور را مدیریت کند، بحث این است که وقتی بودجه آموزش و پرورش 26 درصد افزایش داشته نشان دهنده این است که نگاه به این حوزه مثبت بوده است؛ البته ما معتقدیم که افزایش حقوق معلمان نیز سرمایهگذاری محسوب میشود چرا که این، افزایش مصرفی نیست. موتور اصلی آموزش و پرورش معلمان آن هستند که در استان ما حدود 90 هزار نفر فرهنگی وجود دارد. ما ناراحت نیستیم که بخش قابل توجهی از افزایش بودجه این نهاد ناشی از افزایش حقوق است اما قبول داریم که بودجه کیفیت بخشی در آموزش و پرورش کم است، کمااینکه بودجه سایر نهادها نیز کم است. امسال علاوه بر این 250 هزار میلیارد تومان به کیفیت بخشی آموزش و پرورش نیز اختصاص یافته است. ما در بحث مدرسه سازی خیرین مدرسهساز واقعا پای کار هستند، شما ببینید بعد از انقلاب به ازای هر روز هشت کلاس درس ساخته شده است که رقم بسیار بالایی است و این روند ادامه دارد، منتها خوب به هر حال مشکلات وجود دارد اما روند روند خوبی است. امروز فضای آموزشی خوبی داریم، خیرین وارد عرصه شدهاند، حالا اگر دوتا مدرسه هم روی قنات باشد مشکل حاد غیر قابل حلی بروز نکرده و آن را بر طرف میکنیم. خشکسالی بودجه تنها مربوط به آموزش و پرورش نیست و برای کل کشور اتفاق افتاده، اما در عین حال آموزش و پرورش با افزایش همراه بوده است. خیرین مدرسه ساز در سال جاری 100 میلیارد تومان مدرسه میسازند که رقم کمی نیست.
* به دلیل کمبود بودجه، در سال گذشته سهم دولت برای مشارکت با خیرین مدرسهساز محقق نشد.
- رئیس مجمع خیرین مدرسهساز استان اخیرا گفتتند ما رقمی را برای ساخت مدرسه تقبل کردیم اما دولت سهم خود را انجام نداده، دلیل این اتفاق چه بوده است؟
-دولت به دلیل کمبود بودجه در سال گذشته نتوانست این سهم را پرداخت کند و موضوع مطرح شده درست است، امسال سیاست را بر این گذاشتهایم که امسال مدارسی را که دولت ساخته اما به دلیل کمبود بودجه نتوانستنه به اتمام برساند به خیرین مدرسهساز واگذار شود. تا زمانی که پروژههای نیمهتمام وجود داشته باشد پروژههای جدید را شروع نمیکنیم.
*به مدیران دستور داده شده که به هیچ عنوان نباید برای ثبت نام دانشآموزان، از اولیا هزینه دریافت کنند.
-با توجه به اینکه در فصل ثبت نام مدارس قرار داریم چه تمهیدی برای جلوگیری از درخواست هزینه در مدارس دولتی از والدین دانشآموزان شده است؟
-ستاد ثبت نام مدارس از خردادماه تشکیل شده و راهبرد ما ثبت نام روان بوده است. در حال حاضر 700 ناظر بر کار ثبت نام نظارت میکنند و از آغاز زمان ثبت نام مدارس حدود دو هزار بازرسی توسط این بازرسان انجام شده است، تا کنون 650 هزار دانشآموز در مدارس ثبت نام شدهاند و ثبت نام بین پایهای در مدارس به صورت پیشفرض انجام شده است. بحث دریافت هزینه از والیدن بر اساس قانون اساسی خلاف است و ما مدیران نسبت به این موضوع اطلاعرسانی کردهایم، البته برخی مبالغ مربوط به ثبت نام نمیشود اما اگر اولیا کمکی بکنند مدارس آنها را دریافت میکنند، اما ما بحثی داریم با عنوان "اولیاء خیر مدرسهیار" که برنامهریزیهایی برای کمک به کیفیت مدارس انجام میدهند و ما هم استقبال میکنیم اما ما به مدیرانمان دستور دادهایم به هیچ عنوان نباید برای ثبت نام از اولیا هزینه دریافت کنند، اگر موردی بوده بازرسان برخورد کردهاند و حتی مبالغ بازپس داده شده است البته مبالغ و موارد زیاد نبوده است.
* در سطح استان 2200 نفر نیروی مازاد داریم و حدود شش هزار نفر نیز کمبود نیرو داریم/ در سال جاری بیش از دو هزار نیروی ما بازنشته میشود و هیچگونه ورودی نیز نداریم.
-در مورد نیروهای مازاد بحثی وجود دارد که چرا آموزش و پرورش به صورت همزمان هم با کمبود نیرو مواجه هست و هم با نیروی مازاد؟ دلیل این اتفاق چیست؟
-یکی از سیاستهای پنجگانه ما ساماندهی و بهسازی نیروی انسانی است و تمامی موارد ذکر شده مواردی است که در بخش ساماندهی نیروی انسانی وجود داشته است، اکنون نیز برنامهریزی برای رفع این مشکل انجام شده است، یکی از مشکلات آموزش و پرورش بحث ورودیهای آنهاست، متاسفانه طی چند سال اخیر ورودیهای آموزش و پرورش بسیار نابسامان بوده است، طی چند سال گذشته بیش از 250 هزار نیروی جدید بدون حساب و کتاب به این مجموعه وارد شده است، دولت جدید تصمیم گرفته در این زمینه با حساب و کتاب پیش برود، لذا تنها منبع ورودی به آموزش و پرورش دانشگاه فرهنگیان معرفی شده است، مطلب دیگری که در این زمینه ایجاد مشکل کرده بحث بومیگزینی است، مثلا شما وقتی معلمی را به مناطق غیر برخوردار میفرستید فکر و ذکر او از همان روز اول این است که برگردد، لذا در حال حاضر ضریب ماندگاری در مناطق کمبرخوردار دو تا 2.5 سال است، لذا گزینش دانشگاه فرهنگیان را برمبنای "بوم برای بوم" قرار گرفته است، اما از طرف دیگر در سطح استان 2200 نفر نیروی مازاد داریم و حدود شش هزار نفر کمبود نیرو داریم، اینها نشان دهنده این است که مدیریت درستی بر توزیع متعادل نیرو انجام نشده است، بخشی از این مربوط به نقل و انتقالات است که احتمالا بیضابطه، مبتنی بر سفارش و با فشارهای بیرونی انجام میشده است، از طرف دیگر حدود 60 درصد دانشآموزان ما پسر و حدود 40 درصد دختر هستند در حالی که در زمینه معلم دقیقا موضوع برعکس است و 60 درصد معلمان زن و 40 درصد مرد هستند. یا در مورد دیگر 70 درصد دانشآموزان در مناطق شهری ساکناند و 30 درصد در مناطق روستایی در حالی که توزیع مدراس ما تقریبا به صورت 50 درصد در شهر و 50 درصد در روستا انجام شده است. اینها نشانگر این است که ما نیازمند جدی ساماندهی نیروی انسانی هستیم. مااکنون به مدلی رسیدهایم که طی چند روز گذشته آن را اعلام کردیم، مثلا برای نقاطی که نیرو نیاز نداریم اصلا نیرو نمیفرستیم و برای نقاطی که نیرو نیاز داریم نیرو را خارج نمیکنیم، از این جهت امسال کار ما در این زمینه بسیار سخت است چرا که امسال بیش از دو هزار نیروی ما بازنشته میشود و هیچگونه ورودی نیز نخواهیم داشت، اینها کار ساماندهی را هم سخت و هم ضروری کرده است. امسال بر اساس مدلی که تعیین کردهایم تلاش میشود دست نیروهای انسانیِ مدیر در اعمال سلیقه در نقل و انتقالات را به صفر برسانیم، امسال با همین سیاست 37 درصد کاهش درخواست انتقالی داشتهایم. ما در بخش آموزش ابتدایی نیاز بالایی داریم، مثلا در مناطقی مانند تبادکان، منطقه دو و پنج نیاز بالایی داریم، البته در همه شهرها به دلیل استقرار سیستم جدید آموزشی نیاز بالایی داریم.
-بر اساس اطلاعات پایگاه اطلاعرسانی آموزش و پرورش استان شما حدود 30 نفر از مدیران آموزش و پرورش استان را جابجا یا جایگزین کردهاید، شما در جلسهای ضمن دفاع از این انتصابات اعلام کردهاید؛ عموما مدارک تحصیلی مدیران جدید بالا رفته، اما برخی میگویند این انتصابات سیاسی است و معتقدند داس دولت در آموزش و پرورش به کار افتاده است، نگاه شما به این موضوعات چیست؟
-اول اینکه تعداد تغییرات مدیران بیش از 50 نفر بوده است، دوم اینکه دوستانی که میگویند ما سیاسی عمل کردهایم به این دلیل ناراحتند که ما واقعا سیاسی عمل نکردهایم، این دوستان تمایل دارند تنها مدل آنها پیاده شود، این افراد میگویند اگر مدل ما را پیاده کنید خوب است و اگر جز این باشد بد عمل شده، بنده این نگاه را سیاسی میدانم، اصلا خوب نیست که یک قالبی را درست کنیم که هر کس بر اساس آن عمل کرد بگوییم خوب بوده و هر کس عمل نکرد بگوییم سیاسی عمل کرده است. بنده رویکردم این بوده که این نگاه سیاسی را تغییر بدهم، بنده به این دوستان میگویم شما نسبت به آموزش و پرورش سیاسی بودهاید، ولی نگاه ما این است که آموزش و پرورش نباید سیاسی باشد، برای اینکه این اتفاق نیفتد باید مدل داشته باشیم، ما مدل و شاخصهای را تعریف کردیم بر این مبنا که کسانی که برای مدیریتها برگزیده میشوند باید جنس تعلیم و تربیتی داشته باشند، تحصیلات بالا داشته باشند، سوابق درخشان داشته باشند، ایثارگر باشند، مقبولیت و محبوبیت داشته باشند و در نهایت کارآمدی داشته باشند و مدعی هستیم مدیرانی را که آوردهایم از این ویژگیها برخوردار هستند. برای اولین بار 14 نفر دارای تحصیلات دکتری مدیر آموزش و پرورش شدهاند، البته همین جا هم میگویم لزوما نباید رئیس آموزش و پرورش دکتر باشد اما اگر کسی همه این مولفهها را داشت اولویت با کسی است که تحصیلات هم داشته باشد، برخی میگویند بنده هرکسی که دکتری داشته باشد را حکم میدهم در حالی که در آموزش و پرورش استان 200 نفر دکتری دارند اما تنها بخشی از مدیران منصوب ما دکتری دارند. ما باید قبول کنیم که در آموزش و پرورش مدیرانی لازم داریم که باید نیروی انسانی تحصیلکرده را مدیریت کنند و اگر فرد توان لازم را نداشته باشد با مشکل روبرو میشود. 37 درصد از مدیران کنونی دارای دکتری و 55 درصد دارای مدرک کارشناسی ارشد هستند، لذا بیش از 90 درصد از این مدیران دارای مدرک تحصیلی بالا هستند و میانیگن سوابق مدیریتی این افراد نیز 1.5 سال بیش از مدیران قبلی بوده است، سوابق ایثارگری افراد 20 درصد افزایش یافته و حتی در محبوبیت نیز بهبود داشته ایم هر چند محبوبیت سنجه دقیقی ندارد اما برداشت ما این بوده که قاطبه معلمین از این مسئله راضی بودهاند.
اتفاق دیگری که افتاده این است که ما بسیاری از این افراد را تنها جابجا کردهایم، مثلا مدیر شهر گلبهار را به چناران منتقل کردهایم، یا مدیر قوچان را در شهر فیروزه منصوب کردهایم، از طرف دیگر مدیرانی را که برداشتهایم در جای دیگر به کار گیری کردهایم، ما الان بین این افراد وابستگان به همه جناحهای سیاسی را داریم، مثلا در بین همین افراد فرد اصولگرا، اصلاحطلب و اعتدالی داریم و در هیچ دورهای چنین فراگیری سیاسی وجود نداشته و اگر بوده به این تعداد نبوده است، نگاه ما این است که در درجه اول افرادی را که میآوریم جنس مدیریتی داشته باشند و در عین حال چهارچوب دولت اعتدال و امید را هم رعایت کردهایم، ما کسی را که مخالف چهارچوبه اعتدال و امید باشد منصوب نکردهایم اما اصولگرایی را که توانسته با این ساختار کار کند را هم قبول و منصوب کردهایم. شما ببینید تعدادی از این افراد را که اصولگرا هم هستند و در نواحی مختلف و معاونت به کار گرفتهایم. غیر سیاسی بودن یعنی این، آنها این کار را نمیکردند و افراد خودشان را منصوب میکردند، من این کار را نمیکنم و چون این کار را نکردهام به من میگویند که شما سیاسی کاری میکنید.
دولت جدیدی روی کار آمده، من میتوانم فردی را به کار بگیرم که با اعتدال مخالف باشد؟ این افراد دوست دارند بدون توجه به دولتها تنها نگاه آنها اعمال شود؟ ما این را سیاسی میدانیم، اینها میگویند ما زمانی شما را سیاسی نمیدانیم که تنها افراد ما را بگذارید، اگر آنها را منصوب کردید شما سیاسی نیستید و اگر این کار را نکردید شما سیاسی عمل کردهاید، من به این افراد میگویم این نگاه و تفکر شما سیاسی است و این نگاه مضر و سم است، بنده اجازه نمیدهم نگاه سیاسی در آموزش و پرورش حاکم شود. جنس نگاه من به آموزش و پرورش سیاسی نیست و کسانی که با من کار کردهاند به خوبی این موضوع را میدانند. ما دائما داریم به بحث کیفیتبخشی میپردازیم، در هیچ دورهای مانند این دورهای که من در آموزش و پرورش بودهام ثبات در این نهاد حاکم نبوده است. بنده با همه نیروها کار میکنم، عدهای از این دوستان حرکت مستقل را برنمیتابند.
-از وقتی که در اختیار ما قرار دادید سپاسگذاریم، اگر در پایان موردی مد نظر است در خدمت شما هستیم.
-بنده هم متقابلا از شما تشکر میکنم و برای شما آرزوی توفیق داریم، آموزش و پرورش بسیار علاقهمند است در اتاقی شیشهای قرار بگیرد و یکی از ابزارهای این اتاق شیشهای ارتباط با اصحاب رسانه است، ما از شما تقاضا داریم اخبار آموزش و پرورش را پوشش بدهید و ما هم هر خبری در این حوزه باشد به صورت شفاف در خدمت شما هستیم. امیدواریم در رسالت مهم خبررسانی خود موفق باشد.